Mart ayına geri dönüş

Avrupa İstatistik Ofisi’nin (Eurostat) cuma günü açıkladığı verilere baktığımızda Avro bölgesinin ekonomisinin %11,8 daraldığı ikinci çeyreğe kıyasla üçüncü çeyrekte %12,7 büyüdüğü görülüyor. Fakat Paris, Madrid ve Frankfurt sokaklarından görüntüler farklı bir hikâye anlatıyor. Kafeler tentelerini kapatıyor, tiyatro gösterileri iptal ediliyor ve şehirlerin sokakları yine mart ayındaki ıssız görüntüsüne bürünmeye başlıyor. Fransa, Almanya, Belçika ve Birleşik Krallık’ın geçen hafta art arda karantina uygulamalarına geri dönmesiyle üçüncü çeyrekte yüksek bir performans sergileyen Avrupa ekonomisinde dördüncü çeyrekte ciddi bir gerileme bekleniyor. Covid-19 enfeksiyonlarının ikinci dalgasına yönelik son önlemler, yüksek işsizliğe, birçok işletmenin kalıcı olarak kapanmasına ve daha fazla ulusal borca ​​yol açabilir.

• Üçüncü çeyreğe bakış: Son çeyrekte, 19 ülkenin yer aldığı Avro bölgesinde gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) %12,7 artarken AB içinde ise %12,1 yükseldi. Rakamlar her ne kadar geçen yılın aynı dönemine göre sırasıyla %4,3 ve %3,9 düşüş gösterse de 1995’ten bu yana en keskin artış olarak tarihe geçti. Üçüncü çeyrekte Fransa %18,2, Almanya %8,2, İspanya %16,7, İtalya %16,1 ve Belçika %10,7 büyüdü.
   
• Sokağa çıkma kısıtlamaları: Restoranlar, barlar, sinemalar ve küçük işletmelerin yavaş yavaş toparlanmaya başlaması şüphesiz bölgedeki ekonomik aktivitenin hareketlenmesinde büyük bir etkendi; ancak hareketlenmenin artması vaka sayılarındaki artışı da tetikledi. Avrupa’daki toplam koronavirüs vakası geçen hafta 10 milyonu geçti. Hastanelerin kapasitesinin dolmaya başlamasıyla korkuya kapılan Avrupa liderlerinden ilk olarak Fransa Cumhurbaşkanı Macron, ikinci yasağı ilan etti. Ardından AB’nin lokomotif ülkesi Almanya ve Avrupa’daki en yüksek enfeksiyon rakamlarına sahip olan Belçika kısmi kapanmayı açıkladı. İspanya, Lüksemburg, Slovenya ve Slokvakya’da da çeşitli sokağa çıkma yasakları uygulanıyor. Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ise “Modeller, şimdi harekete geçmezsek kış boyunca ilk dalgadan iki kat daha fazla ölüm görebileceğimizi öne sürüyor” diyerek 4 haftalık sokağa çıkma yasağı ilan etti.
   
• Olası sonuçlar: Kıtanın toparlanmasını tehdit eden kapanma kararları, ekonomistlerin de dördüncü çeyrek tahminlerini güncellemesine neden oldu. Financial Times tarafından yapılan bir araştırmaya göre önde gelen banka ve finansal kuruluşlardan 18 ekonomist, avro bölgesinin dördüncü çeyrekte %2,3 oranında küçülme yaşayacağını öngörüyor. Tahminler, %15 küçülmenin yaşandığı 2020’nin ilk yarısına göre daha ılımlı; zira vakalardaki artışa rağmen yeni tedbirlerin baharda uygulananlara göre daha ölçülü olması ve işletmelerin ilk şoku atlatarak önlemlerini almış olmaları az da olsa ümit vadediyor. Barclays Research ise Avrupa’nın büyük ekonomilerinin salgın öncesi boyuta dönmesinin 2023’ü bulacağını tahmin ediyor.
  
  
  • Fransa: Fransa Maliye Bakanı Bruno Le Maire, geçen hafta, yeni kilitlenme sırasında ekonomik faaliyetin %15 düşmesini ve 2020’nin tamamında %11’lik bir küçülme olmasını beklediğini söyledi. Axa'nın başekonomisti Gilles Moec ise Fransa'daki sokağa çıkma yasaklarının, Noel'e giden yolda ılımlı bir gevşemeyle aralık ortasına kadar sürmesi durumunda ulusal GSYİH'de %7,4'lük bir düşüşe yol açacağını açıkladı.
     
  • Almanya: Deutsche Bank analistlerine göre ulusal kilitlenme dördüncü çeyrekte Almanya’nın GSYİH’sinde çeyreklik bazda en az %0,5 düşüşle sonuçlanacak. Özellikle, konaklama sektörü ve kültürel kurumlar en büyük zararı görecek.
     
  • İspanya: IMF’in tahminlerine göre, İspanya’nın GSYİH’si 2020’de %13 küçülecek.
     
  • Birleşik Krallık: IMF, bu hafta Birleşik Krallık ekonomisine dair tahminlerini de düşürerek 2020’de GSYİH’nin %10,4 düşeceğini ve 2021’de sadece %5,7’lik bir büyüme öngördüklerini açıkladı.
     
• Teşvik paketi: Avrupa Merkez Bankası (ECB), geçen hafta da düzenli tahvil alımları yoluyla 1,35 trilyon avroyu ekonomiye pompalamaya başladı. 21 Temmuz’da onaylanan 750 milyar avroluk teşvik paketi ise Brüksel'deki siyasi çıkmaz nedeniyle ihtiyacı olan kişilere ve işletmelere henüz ulaşmış değil. Fonlar en erken şubat ayında aktarılmaya başlanacak; ancak yeni kapanmalar ışığında daha önce kararlaştırılan miktarlar yetersiz kalabilir. ECB Yönetim Konseyi, perşembe günü siyasi liderleri pandemi yardımını "gecikmeden işlevsel hâle getirmeye" çağırdı. 
   
• Bir adım ileri: ECB Başkanı Christine Lagarde ise 10 Aralık toplantısında tartışılacak yeni bir ekonomik teşvik paketi üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Yeni kısıtlamaların Avrupa ekonomisini tehdit etmesi nedeniyle daha fazla eylemin geleceğinden "çok az şüphe" duyduğunu söyleyen Lagarde vaatlerini yerine getirirse AB fonları, kıtanın toparlanması için itici güç olabilir.