Münih Güvenlik Konferansı'nda Ukrayna çatlağı

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz ve Ortadoğu temsilcisi Steve Witkoff, ABD ile Rusya arasında Ukrayna'ya dair ilk yüz yüze görüşmeler öncesinde Suudi Arabistan'a giderken Avrupa liderleri de Fransa'da acil bir zirve için biraraya geleceklerini duyurdu. Reuters'ın haberine göre bu zirveye Fransa, İngiltere, Almanya, Polonya, İtalya, İspanya ve Danimarka liderleri katılacak.

ABD, Kiev'i terk mi ediyor?

Geçen hafta Ukrayna lideri Zelenski için belki de son üç yılın en zorlayıcı haftalarından biri oldu. Haftanın başında Guardian'a verdiği röportajda yaklaşan müzakereler konusunda ABD'den olumlu sinyaller aldığını söylüyor; ekibinin Trump ile toplantı tarihi belirlemek için çalıştığını belirtiyordu. 

Röportajda ABD'nin müzakerelerdeki kilit rolünü birkaç kez tekrarlamış; Ukrayna'nın NATO üyeliği reddedilse dahi en azından Putin'in birkaç yıl içerisinde ülkesine yeniden saldırmasının önüne geçecek "NATO tarzı garantilerin" kritik olduğunu söylemişti. Bunun ABD olmadan başarılamayacağını da vurgulamıştı.

Ancak Çarşamba günü, önce ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Ukrayna'nın NATO üyeliğini reddettiği konuşma, ardından Trump'ın sürpriz bir şekilde Putin'le 90 dakikalık bir telefon görüşmesi yaptığını açıklaması Avrupa ve Ukrayna'da bir şok dalgası yarattı. 

Trump, Hegseth aracılığıyla Ukrayna topraklarının 2014'teki ilk Rus işgalinden önceki boyutuna geri döndürülmesinin "gerçekçi olmadığını" söyleyerek Ukrayna'nın pazarlık gücünü yok etmiş oldu. Ukrayna savaşına girmenin ABD için kötü bir tercih olacağını ve işgal edilmenin Kiev'in tercihi olduğunu ima etti; ayrıca Ukrayna'nın müzakerelerde eşit bir taraf olarak masada olacağının garantisini vermeyi de reddetti. ABD Başkanı, Zelenski'nin anket puanlarını küçümseyerek önceliğinin ABD'nin son yıllarda Ukrayna'ya yardım için harcadığı parayı geri kazanmak olduğunu vurguladı.

Kiev yönetimi ise ABD'ye karşı eleştirel bir ton benimsemekten kaçınıyor gibi görünüyor. Zelenski, bu ince diplomatik çizgide yürürken Trump'ın ilgisini çekmeyen "ortak Avrupa değerleri" ve "Avrupa'nın güvenliği" söyleminden vazgeçerek masaya silah yardımı karşılığında Ukrayna'nın nadir toprak elementlerinin ortak kullanımını ve Ukrayna'nın yeniden inşasında işbirliğini getirdi.

Bu teklifin üzerine ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çarşamba günü Kiev'e gelse de bu toprak elementlerinin yüzde 50'si karşılığında güvenlik garantisi sağlamayan anlaşma imzalanmadan masadan kalkıldı.

Münih Güvenlik Konferansı'nda neler oldu?

14 Şubat'ta Münih Güvenlik Konferansı, Avrupa'nın artık ABD'nin askerî güvencelerine sırtını dayayabileceğinden emin olmadığı, Avrupa güvenliğini zayıflatacak bir Ukrayna anlaşmasının kapıda olduğu bu ortamda başladı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in açılış konuşması da bu endişeleri doğrular nitelikteydi. Vance, Washington-Kiev-Moskova hattında hız kazanan barış görüşmelerine değinmezken kürsüdeki süresini demokratik değerler konusunda geri adım attığı ve seçmenlerini dinlemediği yorumlarıyla Avrupa'yı eleştirmeye ayırdı.

Vance, "Avrupa'ya karşı en çok endişe duyduğum tehdit Rusya ya da Çin değil; endişelendiğim şey içeriden gelen bir tehdit: Avrupa'nın en temel değerlerinden, ABD ile paylaştığı değerlerden uzaklaşması" sözlerine örnek olarak Romanya'da Rusya'nın seçimlere müdahale ettiği şüphesiyle seçimlerin iptal edilmesini gösterdi. Vance, ayrıca aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ve popülist sol Sahra Wagenknecht Birliği (BSW) partilerinin konferansa katılımının engellenmesini, "Görüşlerine katılmasanız da en azından fikirlerini duymalısınız" diyerek eleştirdi.

Ayrıca: Avrupa için en acil krizin göç akını olduğunu da ileri sürerek Münih'te yaşanan saldırıyı hatırlattı.

Konferansa damga vuran konuşmalardan bir diğeri de Zelenski'nin ABD'nin geçmişte olduğu gibi Avrupa'nın yardımına koşmayabileceğini söyleyerek Avrupa'ya "birleşik ordu kurma" çağrısı yapmasıydı.