Nedir Bu Eriyen Buzun Hikayesi?

Merve Selamet

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 29. Taraflar Konferansı (COP 29), 11-22 Kasım 2024 tarihleri arasında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirildi. Gelişmiş ülkelerle daha az gelişmiş ülkelerin bir araya geldiği konferansta dünya liderleri, sivil toplum kuruluşları, iş dünyası ve bilim insanları iklim krizi ile mücadelede iş birliğini artıracak çözümler aradı. İklim finansmanı konferansın en önemli konusu ilan edilirken karbon piyasaları, enerji geçişi, sağlık etkileri, şehir dirençleri, kültürel kayıplar gibi konular da kendisine yer buldu. Ancak bu yıl pavilyonlar arasında gezerken yükselen başka bir ihtiyaç daha göze çarptı; ekonomiden sanata, sağlıktan spora kadar pek çok farklı alanda etkileri bulunan iklim krizinin hikayesinin yalın ve sade bir dille anlatılma ihtiyacının artması…

• Bilim ve hikâye anlatıcılığı güçlerini birleştirmeli!

Dondurması eriyen her çocuk ağlar. Ancak yaşadığı gezegen her geçen gün daha fazla erirken yetişkinler bugün sadece bekliyor. Çünkü bu konu sadece rakamlar ve anlaşılması güç grafikler, araştırma sonuçları ile anlatılıyor. Sadece akıla konuşurken kalbe seslenen bir anlatım biçimi kullanılmıyor. Oysa insan, duygularıyla yaşar ve hikayelerle öğrenir. 

• Gelecek nesillerin bizim hatalarımızı tekrarlaması önlenebilir mi?

İklim krizinin etkilerine karşı kültürel mirası korumak, bizden sonraki nesillerin hatalarımızı görerek ders çıkarması için oldukça önemli. Bu amaçla Norveç’te kurulan Arktik Dünya Arşivi Merkezi’nde 2.000 yıl dayanıklı ISO’ya sahip malzemeden oluşan plaklara dünyanın hafızası aktarılmaya başlandı. Vatikan arşivinden dünyaca ünlü bilim insanlarının, sanatçılarının, edebiyatçılarının çalışmalarına kadar pek çok önemli eser, Norveç buzullarının 3 bin metre altında kurulan bu merkezde saklanıyor. Çünkü insan hata yapar ama hatalarından ders çıkararak telafi etme becerisine sahip bir canlı türüdür.

• Erken uyari sistemleri krizle mücadele becerimizi geliştiriyor.

İklim krizi bireyler arasında adaletsiz bir durum oluşturuyor. Bu krizin oluşmasında en fazla katkısı bulunanlardan çok, en az katkısı bulunanlar daha fazla zarar görüyor. Bunun önüne geçebilmek için gelişen teknolojilerin yardımıyla kırılgan bölgelerin karşı karşıya olduğu iklim risklerini önceden gören ve bölge halkını olası felaketlere karşı uyaran erken uyarı sistemleri, dünyanın dört bir yanındaki insanın iklim krizi ile mücadelesine destek vermek üzere yaygınlaşıyor. 

• Kendine iyi baktığın kadar yaşadığın gezegene de iyi bakabilir misin?

Dünya Sağlık Örgütü’nün anlattığı hikayelerde başrol hep değişiyor: Kadınlar, çocuklar, erkekler, hassas bireyler. Ancak risk hep aynı: Değişen dünya iklimi. Hava kirliliğinden hayatını kaybeden çocuk sayısındaki artış korkutucu seviyeye ulaşırken her geçen gün daha kirli hale gelen okyanusları kaybettiğimizde ortaya çıkabilecek hastalıkların korkutucu tablosu, her daim önce kendini düşünen insana, yine yaşadığın gezegeni düşünmüyorsan da kendini düşün ve yaşadığın gezegeni iyileştirmek için bir şeyler yap dedirtiyor. Çünkü orman yangınları, okyanus suyundaki sıcaklık, hava kirliliği, rüzgarları kaybediyor oluşumuz sandığımızdan çok sağlığımızı etkiliyor ve etkileyecek. Gezegende su kalmadığında içinde milyarlarca yıllık bakterileri saklayan buzulların eriyen sularını içmek, sandığımız kadar güvenli olmayabilir.

• Sporun birleştirici gücü iklim eyleminin aciliyetine dikkat çekiyor!

Bu senenin dikkat çekici olaylarından bir diğeri de BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin desteğiyle Azerbaycan'ın Karabağ Kulübü ile Avrupa Kulüpler Birliğinin ortak organizasyonunda yeni kurulan Futbol Kulüpleri İklim İttifakı’nın tanıtılmasıydı. İttifakta, Karabağ'ın yanı sıra İngiltere'nin Liverpool ve Tottenham, İspanya'nın Atletico Madrid ve Real Betis, İtalya'nın Udinese, Portekizin'in Porto, Brezilya'nın Flamengo, İsveç'in Malmö takımları yer alıyor. Türkiye'den ise Galatasaray ve Fenerbahçe takımları İttifaka katılım sağlıyor. Bu katılımla kulüpler iklim konusunda daha fazla hassasiyet gösterecek ve iklim krizi ile mücadele için projeler geliştirecek. Skor konuştuğumuz kadar iklim krizi konuşmadığımız bir dünya için, bu hareketin iklim krizi ile mücadele motivasyonunu yaygınlaştırması ve yükseltmesi herkesin umudu.

• Sinema, televizyon, medya ve reklam devleri de iklim krizine karsi bir arada!

Spor camiasını bir araya getiren BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin desteği ile eğlence sektörü de COP29’da bir araya geldiğini duyurdu. Dünyanın en büyük hikaye anlatıcıları, Paris Anlaşması'nın gerçekleştirilmesinde hikaye anlatımının rolünün önemine değinirken ECCA isimli yönlendirme komitesi ile daha fazla meslek profesyonelini bu hikayeyi anlatmaya teşvik etme sözü veriyor. Bu noktada sorumlu iletişim kurallarının gelişmesine de öncülük edilecek. 

• Mesleki deneyimini iklim krizi ile mücadeleye aktaran bir nesil doğuyor.

The White Lotus dizisi oyuncuları, Warner Bros Discovery, NBC Universal, SkySports çalışanları, Avengers, Transformers, Star Wars, Aquaman, Mission Impossible gibi önemli yapımların kamera arkası ekibinde çalışan ilham verici isimler Bakü’de mikrofonu alarak, uzmanlık alanı ne olursa olsun herkesi mesleki bilgi birikimini ve becerisini iklim krizi ile mücadele için kullanmaya davet ediyor. Bizden öncekilerin hatalarını tekrar etmek yerine, kendi mücadelemizin kahramanı olmak için üretilecek bir teknolojik buluşun da, anlatılacak bir hikayenin de, gerçekleştirilecek bir dönüşümünün de öneminin büyük olduğu aşikar.

Gelişmiş ülkelerden gereken finansal desteği göremeyen daha az gelişmiş ülkeler için karamsarlıktan uzak kalmayı başararak iklim krizi ile mücadeleye devam etmek hala en iyi seçenek gibi duruyor.