Pet longevity: Evcil hayvanların ömrünü uzatmak mümkün mü?

Bir gün bir anda kedinizin daha yavaş yürümeye başladığını fark ediyorsunuz. Merdivenleri eskisi kadar hevesle çıkmıyor, oyun çağrısına biraz daha geç cevap veriyor, gün içinde çok daha fazla uyuyor. Veteriner, “Yaşına göre normal” diyor ama sizin için 10 yaşındaki dostunuz hâlâ bir bebek. O anda birlikte geçirdiğiniz yılların tek olumsuz yanının, çok büyük ihtimalle sizden önce bu dünyaya veda edecek olması olduğunu fark ediyor ve düşünmeden duramıyorsunuz: “Keşke biraz daha zamanımız olsaydı.” 

Peki eğer kedinizin veya köpeğinizin ömrünü uzatacak bir ilaç olsaydı onu kullanmayı tercih eder miydiniz? İnsan ömrünü daha uzun ve sağlıklı hâle getirmeyi amaçlayan longevity sektörü bir yatırım patlaması yaşarken aynı eğilim yavaş yavaş evcil hayvanlara da kayıyor. Son dönemlerde özellikle biyoteknoloji ekosisteminde evcil hayvan ömrünü uzatmayı hedefleyen birçok yeni girişim ortaya çıkıyor. 

Rakamlar: Data Intelo, evcil hayvanların ömrünü uzatmaya yönelik çözümler geliştiren “pet longevity” pazarının 2024’ten 2033’e kadar yılda %8,4’lük bir büyüme göstererek 2,6 milyar dolardan 5,3 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşmasını bekliyor. 

Analistler, bu pazarın özellikle son yıllarda ciddi bir yükseliş ivmesi göstermesinde birkaç temel faktörün etkili olduğuna işaret ediyor. 

Evcil hayvanlara yönelik bakış açısının değişmesinin, pet longevity girişimlerinin sayısında görülen artışın en önemli tetikleyicilerinden biri olduğu belirtiliyor. Artık birçok insan, evcil hayvanını evdeki insan dışı bir canlı olarak görmek yerine, ailenin bir üyesi olarak kabul ediyor. 

Amerikan Veteriner Hekimler Birliği verilerine göre ABD’de yaklaşık 60 milyon hanede 90 milyon köpek bulunuyor. 2024’te bu hanelerin köpeklerine ortalama 1852 dolar harcama yaptığı görülüyor. Bu tutar, yıllık bazda %6’lık bir artışa karşılık geliyor. 

• Ayrıca ABD’deki hanelerin %66’sından fazlasının evcil hayvan sahibi olduğu belirtiliyor. 

ADM’in 2025 İçgörü Raporu’na göre ise dünya genelindeki evcil hayvan sahiplerinin %91’i, hayvanlarını ailenin bir üyesi olarak görüyor. Bu kişilerin %85’i, evcil hayvanlarının beslenme ve gıda takviyelerini kendi sağlıkları kadar önemsediklerini ifade ederken %78’i, evcil hayvanlarının yaşam süresini uzatacak ürünlere ilgi duyduğunu belirtiyor. 

Evcil hayvan ekonomisindeki büyüme de pet longevity pazarının yükselişinde etkili faktörler arasında yer alıyor. Wagbar verilerine göre 2024 yılında küresel evcil hayvan ekonomisi, 261 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaştı. ABD, yaklaşık 150 milyar dolarlık büyüklükle bu ekonominin en büyük pazarını oluşturdu. Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa’nın başı çektiği Avrupa pazarı ise total ekonominin 60 milyar dolarlık bir bölümüne tekabül etti. 

Bloomberg Intelligence, bu endüstrinin 2030 yılına kadar 500 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşmasını bekliyor. Bu büyümenin büyük oranda ilaçlar, teşhis testleri ve veterinerlere yapılan harcamalardaki artıştan kaynaklanacağı vurgulanıyor. 

• Bu nedenle pet longevity girişimleri, piyasaya uygulanabilir çözümler sundukları anda oldukça büyük bir pazarın parçası olma ve bu pazardan önemli miktarda gelir elde etme potansiyeli taşıyor. 

İnsan odaklı longevity alanındaki bilimsel çözümlerin hayvanlara uygulanabilir hâle gelmesi ve veteriner verilerinin giderek artan oranda dijitale taşınması da evcil hayvan ömrünü uzatmaya yönelik girişimlerin sayısındaki artışı tetikliyor. 

Pet longevity nedir?

Biyoteknoloji, veterinerlik, genetik, yapay zeka ve beslenme biliminin kesişiminde yer alan pet longevity, evcil hayvanların sağlıklı ve kaliteli yaşam süresini yaşa bağlı hastalıkları geciktirerek artırmayı hedefleyen bir alanı ifade ediyor. Bu yaklaşım, temelde evcil hayvanların daha uzun süre değil, daha kaliteli yaşamasını amaçlıyor. Bu alanda faaliyet gösteren girişimler, yaygın kanının aksine evcil hayvanların doğal yaşam süresini uzatabildiği kadar uzatmak veya evcil hayvanları "ölümsüz hâle getirmek" yerine, sağlıklı yaşam süresini uzatmayı odağına alıyor. 

Pet longevity alanında insan odaklı longevity’den farklı olarak regülasyonların daha esnek ve etik tartışmaların daha sınırlı olduğu görülüyor. Aynı zamanda bu alanda klinik deneyler de daha kısa sürede sonuç veriyor ve geleneksel longevity girişimleri tarafından bir test alanı olarak kullanılabiliyor. Tüm bu faktörler, bu alanda faaliyet gösteren girişimlere daha geniş bir hareket alanı sağlıyor. 

Öte yandan: Pet longevity girişimleri, birbirinden çok farklı yaklaşımlar benimseyebiliyor. Bazı girişimler, biyoteknolojiyi odağına alarak yaşlanmayı durdurmayı hedefleyen moleküller üzerinden ilaç ve enjeksiyon geliştirirken bazı girişimler, genetik bilimine ve testlere güveniyor. Bu girişimler, DNA testleriyle evcil hayvanın hangi hastalıklara yatkın olduğunu ve bazı ilaçlara olumsuz reaksiyon göstermesine sebep olabilecek genetik faktörlere sahip olup olmadığını tespit edebiliyor. Bu çalışmalarda özellikle evcil hayvan ölümlerinde sık görülen kanser, obezite ve böbrek rahatsızlığı gibi hastalıklar hedef alınıyor. 

• Bu veriler doğrultusunda evcil hayvanın genetik yapısına uygun bir beslenme, egzersiz veya takviye programı çıkarılarak hayvanın ömrünün uzatılması sağlanabiliyor. 

Bazı girişimler ise erken teşhisi odağına alıyor. Bunlardan bazıları, kan testleri ve yapay zeka teknolojisini kullanarak hastalıkların erken sinyallerini tespit ederken bazıları, kedi ve köpeklere uygun giyilebilir cihazlar geliştiriyor. Bu cihazlar, evcil hayvanın sağlık verilerini sürekli takip ederek anomalileri anında sahibine bildiriyor. 

Bir grup girişim ise beslenme ve takviyeler aracılığıyla evcil hayvan ömrünü uzatmayı amaçlıyor. 

Pet longevity alanında öne çıkan girişimler

Pet longevity alanında faaliyet gösteren özellikle birkaç girişim, gerçekten uygulanabilir çözümler üretiyor. Celine Halioua adlı bir kadın girişimci tarafından kurulan ABD merkezli biyoteknoloji girişimi Loyal, adından sıklıkla söz ettiriyor. Köpekler için yaşam süresini uzatmayı hedefleyen ilaçlar geliştiren girişimin, güncel olarak üç ilacı bulunuyor. 

Daha büyük köpek ırklarının daha kısa yaşadığını gözlemleyen Loyal, bu problemi hedef almak için daha büyük köpeklerde yüksek seviyelerde görülen ve hücre büyümesini yöneten IGF-1 hormonunun üretimini azaltan ürünler geliştiriyor. Çeşitli köpek cinsleri üzerinde yapılan araştırmalar, IGF-1, yaşa bağlı hastalıklar ve uzun ömür arasında bir bağlantı olduğuna işaret ediyor. 

Loyal’ın Loy-001 ve Loy-003 ilacı, büyük köpeklerde küçük köpeklere göre daha yaygın olan bu büyüme hormonunu baskılayarak yaşam süresini uzatmayı hedefliyor. 10 yaş üzeri ve 14 kilodan daha ağır köpekler için geliştirilen Loy-002 adlı günlük tablet ise yaşam süresini uzatmak ve yaşa bağlı hastalıkları önlemek için yaşlı köpeklerin metabolizmasını düşük kalorili bir diyeti taklit edecek şekilde düzenliyor. 

Önemli ayrıntı: Geçen yılın Şubat ayında ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) “makul etkinlik beklentisi” onayı alarak ABD’de reçete edilebilir hâle gelen Loy-002’nin, Loyal’ın tam FDA onayına en yakın ilacı olduğu biliniyor. 

• Şirket, bu yıl düzenleyici kurumlardan onay aldıktan sonra sığır eti aromalı ilk hapını piyasaya sürmeyi hedefliyor. 

Bununla birlikte: Dr. Matt Kaeberlin tarafından kurulan ABD merkezli The Dog Aging Project de kalori kısıtlamasının etkilerini taklit eden hap formunda bir ilaç üzerinde çalışıyor. İlk olarak organ nakli hastaları için bağışıklık baskılayıcı bir ilaç olarak geliştirilen “Rapamisin” adlı hapın, solucanlarda ve farelerde umut verici sonuçlar gösterdiği belirtiliyor. 

• Hücre büyümesini ve metabolizmayı düzenleyen mTOR proteinini baskılayan hapın, farelerde yaşam süresini %25 artırdığı ve bazı kanser türlerinin yayılmasının önüne geçtiği biliniyor. 

Benzer şekilde: Romanya merkezli The Cat Health Company, hem bilgisayar hem de laboratuvar tabanlı yaklaşımları kullanarak kedilerde yaşa bağlı hastalıklar için yeni tedavi yöntemleri geliştirmeye odaklanıyor. Yakın zamanda bir takviye serisi çıkaran Embark, köpekler için sağlık risklerini değerlendiren DNA testleri geliştirirken Mammaly, hücre yenilenmesini teşvik eden ve hücre hasarına karşı koruma sağlamayı vadeden takviyeler üretiyor. 

Longevity Pet ise evcil hayvanlar için kişiselleştirilmiş sağlık çözümleri geliştiriyor. Bunun için geniş veri tabanı ve kendi geliştirdiği özel bir platformdan faydalanan şirket, yaşam süresini uzatmak ve hastalıkları önlemek için evcil hayvanların özel ihtiyaçlarına yönelik çözümler sunuyor. Takviyeler ve bakım ürünlerinin yanı sıra çevrimiçi veterinerlik danışmanlığı da sağlayan girişim, evcil hayvan sahipleri için özel planlar oluşturuyor. 

• Longevity Pet’in güncel olarak doğal içerikler ve üst seviye bileşenlerin karışımıyla hazırlanan 12 ürünü bulunuyor. 

Japonya’da yaşayan eski bir profesör ve immünoloji araştırmacısı olan Toru Miyazaki ise kedileri ölü hücreleri daha verimli bir şekilde vücuttan atmalarını sağlayarak böbrek hastalıklarından koruyabilecek bir inhibitör üzerinde çalışıyor. 

• Miyazaki’nin bulgularına dayanarak geliştirilen “AIM30” adlı kedi maması, hâlihazırda satışa sunulmuş durumda. Aşı geliştirme çalışmaları ise hâlâ devam ediyor.

Perspektif: Bugüne kadar geliştirilen hiçbir çözüm, evcil hayvanın sahibi kadar uzun yaşamasını garanti etmiyor. Bu da kısa vadede vedaların mutlak olduğu anlamına geliyor. Uzmanlar, evcil hayvan sağlığına yapılacak herhangi bir müdahalenin hayvanın aktif ve sağlıklı geçirdiği yaşam süresini total yaşam süresiyle paralel olarak artırdığı sürece değerli olduğunu vurguluyor. 

Aksi takdirde yaşam süresine birkaç yıl daha eklemek, hayvanın değil, yalnızca insanın duygusal ihtiyaçlarına hizmet eden bir erteleme pratiğine dönüşüyor. Gerçek ilerleme, vedayı ertelemekten ziyade, veda gelene kadar paylaşılan sürenin kalitesini artırabilmekte yatıyor.

• Editörün önerisi: Uzun ömür ekonomisi: Longevity yeni bir yatırım fırsatı mı, yoksa Wellness 2.0 mı? | Pareto, Doğa Yurduneri