Rapor: Son 20 yılda sinema ve izleyici nasıl değişti?

Türkiye’de ilk sinema salonu 1914’te kurulan Millî Sinema'yla faaliyete geçti. Ancak sinema filmleri ve sinema salonlarının yükselişe geçtiği altın çağlar olarak nitelenen yıllar 1950’lerle başlıyor.

TÜİK verilerini incelediğimizde sinemaya dair son 23 yıllık seyri görmek mümkün. Verilere bakıldığında Türkiye’de 2000 yılının başındaki sinema salonu sayısı 606 iken bu sayı 2023 yılına gelindiğinde 5 katlık bir artışla 2.618 olmuş. Burada dikkat çeken bir diğer nokta ise, 2018 yılına kadar periyodik bir şekilde artan sinema salonu sayısı 2019’dan itibaren düşüşe geçmesi. Pandemi yıllarına denk gelen 2021 ve 2022 yıllarında 2.300’lü sayılara kadar düşen sinema salonu sayısı, pandeminin bitimiyle tekrardan artışa geçti.

Türkiye’de vizyona giren yerli ve yabancı film sayısı arasındaki makas bir hayli ilginç. 2000 yılında vizyona giren yerli film sayısı 4.733 iken yabancı film sayısı 19.363. Yabancı filmlerin sayısı yerlilerin yaklaşık beş katı… 2022 yılına ait güncel verilere göreyse vizyona giren yabancı film sayısı 29.187 iken yerli film sayısı da 25.869. Aradan geçen 22 yıllık zamanda bu fark neredeyse kapanmış durumda.

Sinema izleyicisinde tablo ne durumda?

2023 yılında sinemaya giden izleyici sayısı 31 milyon. Bu sayının 14 milyon kadarı yerli filme giderken, yabancı film izleyenlerin sayısıysa 17 milyon. Buna göre, yabancı filmler yerli filmlere nazaran daha çok tercih ediliyor. Türkiye’de 2000 yılından bu yana bakıldığında özellikle 2014-2015 yıllarında sinemadaki izleyici sayısında bir patlama yaşandığı görülüyor. 2015 yılında toplam izleyici sayısı 55 milyona ulaşmış. Bunda ülkenin o yıllardaki siyasal ve ekonomik rahatlamanın önemli bir etkisi olduğu görülüyor.

İl bazında sinema salonu sayılarına bakıldığında nüfusa kıyasla da İstanbul birinci sırada (676) geliyor. İkinci olarak Ankara ve İzmir geliyor. Türkiye’de toplamda 2 bin 618 salon ve 286 bin koltuk var. Bu durumda sinema başına düşen ortalama koltuk sayısı 109 tane. Tunceli, Ardahan, Artvin gibi iller de tek bir sinema salonuna sahip kentler.

^{* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}