Samanlıkta iğne aramak: Müzik çok, iyisini bulmak zor

Sanat üretimi tavan yaparken sanata verilen değerin hayli düştüğü bir dönemdeyiz. Spotify’ın eski baş ekonomisti Will Page’in MusicRadar’la müzik yaratma ekonomisinin mevcut durumunu inceleme amacıyla hazırladığı rapora göre, 2024’ün tek bir gününde çıkan yeni parça sayısı, 1989'un tamamındakinden fazla. Üstelik bu müziklerin büyük çoğunluğu, sanatçılar tarafından bizzat üretiliyor, bu da müzik prodüksiyon yazılımlarına talebin her zamankinden daha fazla olduğu anlamına geliyor.

Rapora göre dünya çapında müzik üreticilerin sayısı 2023’te 75,9 milyona ulaşarak 2022’ye göre %12 arttı. Gelecek yıllarda yapay zeka tabanlı müziğin dijital müzik listelerinde üst sıralara çıkmasının da etkisiyle 2030’a gelindiğinde bu sayının 198,2 milyona ulaşması bekleniyor.

Müzik veri analizi şirketi Luminate’in geçen yıl yaptığı bir çalışma da 2023’te müzik dinleme platformlarına her gün 120 binden fazla yeni parçanın yüklendiğini ortaya koyuyor.

Mikro gelirler nedeniyle kazançlar azaldı

Bu kadar çok yeni müzik arasında, dinleyicinin iyi müziği bulup takip etmesi neredeyse imkansız. Yayımlanan şarkı sayısı, geleneksel müzik endüstrisinin ve onu çevreleyen ekosistemin işleme kapasitesinin çok üzerinde. 20. yüzyılın müziği büyük ölçüde stüdyolar, plak şirketleri ve dağıtımcılardan oluşan bir zincire sahipti. Günümüzde ise neredeyse herkes bir enstrüman ve dizüstü bilgisayar alıp kendi şarkılarını kaydedebildiğinden, milyonlarca kişi arasında sadece bir avuç sanatçı başarılı bir kariyer inşa edebiliyor.

MIDiA’nın araştırmasına göre 2022’de yazılım, ses ve hizmet gelirlerinin yalnızca dörtte biri aboneliklerden geldi. Bu sayının 2030’a kadar üçte birine düşmesi bekleniyor. Bu yoğun rekabet ortamında, birçok sanatçı da motivasyonunu kaybediyor ve yolun yarısına bile varmadan ikinci bir şarkı üretmekten vazgeçiyor. Öte yandan, bu şarkı yığının ilerleyen dönemde daha avangard seslerin şekillendirdiği bir altkültür yaratacağı da öne sürülüyor.

Spotify tarafından yayımlanan verilere göre, 2022’de 10 binden fazla sanatçı 100 bin dolardan fazla para kazandı ve en çok kazanan 50 bininci sanatçı aynı yıl 12.500 dolardan fazla gelir elde etti. Müzisyenler artık daha yaratıcı ve özgür ancak aynı zamanda yayın platformları tarafından ödenen mikro gelirler nedeniyle kazançları azalıyor. Bu da sanatçıların kapasitelerinin çok üzerinde konser vermek zorunda kalmasına, sektörde yorgunluk ve kızgınlığın giderek artmasına neden oluyor.

2023 yılında 45,6 milyon şarkı bir kez bile dinlenmedi

Yaratma ve tüketme denkleminde Instagram fotoğrafçılığı ve TikTok videografiyi dönüştürdü. Rapora göre şimdi sırada müzik var. Öngörülere göre sadece gündelik müzik yaratımı ana akıma dönüşmekle kalmayacak, aynı zamanda müzik yaratma ekonomisi de giderek büyüyecek.

Luminate’in 2023 yıl sonu müzik raporu geçen yıl tam 158,6 milyon şarkının müzik dinleme platformlarında bin kez veya daha az dinlendiğini, 45,6 milyon şarkının ise hiç dinlenmediğini gösteriyor. Bu da platformlarda yer alan eserlerin %24,8’inin bin kez bile dinlenmediğine işaret ediyor.

Gidişatın müzik dinleme platformlarının sanatçıların platforma yeni şarkı yüklemeleri için ücret talep edeceği ya da kataloglardan çalınmayan parçaları temizlemek gibi daha radikal adımlar atacağı bir düzene evrileceği tahmin ediliyor. Bu durum, bol miktarda ucuz müzikten faydalanan teknoloji şirketleri ve içerik platformları için avantajlı olsa da geçimini müzikle sağlayanlar için ciddi zorluklar yaratacak.

Yapay zeka-müzisyen savaşları

Milyonlarca şarkılık bir pazarda kendi müziğini yaparak sesini duyurmaya çalışan müzisyenlerin öne çıkmak için çok çaba sarf etmesi gerek. Tüm sanatlar, sınırlarıyla şekillenir. Müzik yapmak artık ucuz olsa da aslında etrafındaki sınırlar nedeniyle çok daha meşakkatli ve yıpratıcı bir hâle geldi. Üstelik sanatçılar sürekli değişen ve yakında savaş açmaları gerekecek bir yapay zeka dünyasıyla karşı karşıyalar. Yeni bir sanatçının kocaman bir okyanusta en parlak balık olup oltaya takılması büyük ölçüde şansa bağlı.

Günümüzde iyi müziği nasıl ayırt edeceğimize dair net bir öngörü yok. Piyasada etkileyici olmayan çok fazla müzik var. Eskiden, müzik çok daha rafine bir şekilde karşımıza çıkardı; şimdi ise durum epey farklı. Algoritmaların yarattığı aynı ses tabanlı dünyada listelerarası keşfe vakit ayıran çok az dinleyici var. Buna karşın sanatçıya ödenen limitli telif ücreti ise bu çabanın karşılığını müzisyene iletmiyor bile. Dinlenmeyen şarkıların arkasında bir kariyer inşa etmeye çalışan müzisyenler için daha adil bir ödeme sistemi inşa edilecek mi, bekleyip göreceğiz.