Samanlıkta iğne aramak: Müzik çok, iyisini bulmak zor
‘Sosyalizme Tercüme,’ Salt Galata’da Salt , 1920’lerden 1980’lerin sonuna Yugoslavya’da Türkçe konuşan topluluğun az bilinen tarihine ışık tutuyor. Kosova ve Makedonya’yı odağına alan Sosyalizme Tercüme , çok uluslu bir toplumsal bağlamda sosyalist ideolojinin Türk kimliğinin inşasına ve dönüşümüne olan etkisini inceliyor. Nedir? Sosyalizme Tercüme ’nin tarihsel kapsamı, 1920’li yıllarda Yugoslavya Krallığı’ndaki ezilen Müslüman halkın bir kesimininin kurtuluşu sol fikirlerde aramasıyla başlıyor, sosyalist bir gelecek tasavvurunun önünü açan yeni nesil aktivistlerin hikayesinin izini sürüyor. Sergi, özel arşivler ile halk kütüphanelerinde bulunan ve birçoğu ilk kez gün yüzüne çıkarılan tarihî belgeleri içeriyor. Bu belgeler Mustafa Emin Büyükcoşkun, Yane Calovski, Hana Miletić, Ahmet Öğüt, Fevzi Tüfekçi ve Dilek Winchester’ın üretimleriyle izleyici karşısına çıkıyor. Neden önemli? Sergi, kültürel ve siyasi girişimler üzerinden bağlantılar kurarak Yugoslavya’nın dağılmasıyla pekişen “totaliter” ve “etno-milliyetçi” söylemi çok yönlü bir bakışla sorgulamayı mümkün kılıyor. Milliyetçiliğe dair ana akım yaklaşımları tartışmaya açan Sosyalizme Tercüme , sosyoloji ve kültür tarihine ilgi duyan sanatseverleri bekliyor. Nerede ve ne zaman? Salt Galata’da 23 Şubat’a kadar görülebilir. Sosyalizme Tercüme ’ye dair ayrıntılı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz
Daha fazlasını öğren →
DuendeHer hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.
Sanat üretimi tavan yaparken sanata verilen değerin hayli düştüğü bir dönemdeyiz. Spotify’ın eski baş ekonomisti Will Page’in MusicRadar’la müzik yaratma ekonomisinin mevcut durumunu inceleme amacıyla hazırladığı rapora göre, 2024’ün tek bir gününde çıkan yeni parça sayısı, 1989'un tamamındakinden fazla. Üstelik bu müziklerin büyük çoğunluğu, sanatçılar tarafından bizzat üretiliyor, bu da müzik prodüksiyon yazılımlarına talebin her zamankinden daha fazla olduğu anlamına geliyor.
Rapora göre dünya çapında müzik üreticilerin sayısı 2023’te 75,9 milyona ulaşarak 2022’ye göre %12 arttı. Gelecek yıllarda yapay zeka tabanlı müziğin dijital müzik listelerinde üst sıralara çıkmasının da etkisiyle 2030’a gelindiğinde bu sayının 198,2 milyona ulaşması bekleniyor.
Müzik veri analizi şirketi Luminate’in geçen yıl yaptığı bir çalışma da 2023’te müzik dinleme platformlarına her gün 120 binden fazla yeni parçanın yüklendiğini ortaya koyuyor.
Mikro gelirler nedeniyle kazançlar azaldı
Bu kadar çok yeni müzik arasında, dinleyicinin iyi müziği bulup takip etmesi neredeyse imkansız. Yayımlanan şarkı sayısı, geleneksel müzik endüstrisinin ve onu çevreleyen ekosistemin işleme kapasitesinin çok üzerinde. 20. yüzyılın müziği büyük ölçüde stüdyolar, plak şirketleri ve dağıtımcılardan oluşan bir zincire sahipti. Günümüzde ise neredeyse herkes bir enstrüman ve dizüstü bilgisayar alıp kendi şarkılarını kaydedebildiğinden, milyonlarca kişi arasında sadece bir avuç sanatçı başarılı bir kariyer inşa edebiliyor.
MIDiA’nın araştırmasına göre 2022’de yazılım, ses ve hizmet gelirlerinin yalnızca dörtte biri aboneliklerden geldi. Bu sayının 2030’a kadar üçte birine düşmesi bekleniyor. Bu yoğun rekabet ortamında, birçok sanatçı da motivasyonunu kaybediyor ve yolun yarısına bile varmadan ikinci bir şarkı üretmekten vazgeçiyor. Öte yandan, bu şarkı yığının ilerleyen dönemde daha avangard seslerin şekillendirdiği bir altkültür yaratacağı da öne sürülüyor.
Spotify tarafından yayımlanan verilere göre, 2022’de 10 binden fazla sanatçı 100 bin dolardan fazla para kazandı ve en çok kazanan 50 bininci sanatçı aynı yıl 12.500 dolardan fazla gelir elde etti. Müzisyenler artık daha yaratıcı ve özgür ancak aynı zamanda yayın platformları tarafından ödenen mikro gelirler nedeniyle kazançları azalıyor. Bu da sanatçıların kapasitelerinin çok üzerinde konser vermek zorunda kalmasına, sektörde yorgunluk ve kızgınlığın giderek artmasına neden oluyor.
2023 yılında 45,6 milyon şarkı bir kez bile dinlenmedi
Yaratma ve tüketme denkleminde Instagram fotoğrafçılığı ve TikTok videografiyi dönüştürdü. Rapora göre şimdi sırada müzik var. Öngörülere göre sadece gündelik müzik yaratımı ana akıma dönüşmekle kalmayacak, aynı zamanda müzik yaratma ekonomisi de giderek büyüyecek.
Luminate’in 2023 yıl sonu müzik raporu geçen yıl tam 158,6 milyon şarkının müzik dinleme platformlarında bin kez veya daha az dinlendiğini, 45,6 milyon şarkının ise hiç dinlenmediğini gösteriyor. Bu da platformlarda yer alan eserlerin %24,8’inin bin kez bile dinlenmediğine işaret ediyor.
Gidişatın müzik dinleme platformlarının sanatçıların platforma yeni şarkı yüklemeleri için ücret talep edeceği ya da kataloglardan çalınmayan parçaları temizlemek gibi daha radikal adımlar atacağı bir düzene evrileceği tahmin ediliyor. Bu durum, bol miktarda ucuz müzikten faydalanan teknoloji şirketleri ve içerik platformları için avantajlı olsa da geçimini müzikle sağlayanlar için ciddi zorluklar yaratacak.
Yapay zeka-müzisyen savaşları
Milyonlarca şarkılık bir pazarda kendi müziğini yaparak sesini duyurmaya çalışan müzisyenlerin öne çıkmak için çok çaba sarf etmesi gerek. Tüm sanatlar, sınırlarıyla şekillenir. Müzik yapmak artık ucuz olsa da aslında etrafındaki sınırlar nedeniyle çok daha meşakkatli ve yıpratıcı bir hâle geldi. Üstelik sanatçılar sürekli değişen ve yakında savaş açmaları gerekecek bir yapay zeka dünyasıyla karşı karşıyalar. Yeni bir sanatçının kocaman bir okyanusta en parlak balık olup oltaya takılması büyük ölçüde şansa bağlı.
Günümüzde iyi müziği nasıl ayırt edeceğimize dair net bir öngörü yok. Piyasada etkileyici olmayan çok fazla müzik var. Eskiden, müzik çok daha rafine bir şekilde karşımıza çıkardı; şimdi ise durum epey farklı. Algoritmaların yarattığı aynı ses tabanlı dünyada listelerarası keşfe vakit ayıran çok az dinleyici var. Buna karşın sanatçıya ödenen limitli telif ücreti ise bu çabanın karşılığını müzisyene iletmiyor bile. Dinlenmeyen şarkıların arkasında bir kariyer inşa etmeye çalışan müzisyenler için daha adil bir ödeme sistemi inşa edilecek mi, bekleyip göreceğiz.
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
DuendeHer hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
Şarkılarıyla unutulmuş bir müziği uyandırarak dinleyicisinin Osmanlı-Türk müziğini keşfetmesini sağlayan Çağlar Fidan'la Intra Muros Istanbul'u, Melike Şahin'le AKKOR'u konuştuk.
25 Kas 2024
YAZARLAR
Eda Solmaz
Müzik yazarı
Duende
Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
İki yıllık aranın ardından geçen hafta sonu İstanbul’a dönen MUBI Fest'in atmosferine ve Cannes’dan taşıdığı dört filme yakından bakıyoruz.
Cormac McCarthy’nin 1985’te yayımlanan büyük romanı "Kan Meridyeni"ni okurken insanın aklına zaman zaman şu tuhaf düşünce geliyor: Belki "Dünya masumdu ve biz onu bozduk" anlatısı baştan beri fazla iyimserdi.
Jane Schoenbrun, yeni filmi "Teenage Sex and Death at Camp Miasma"da slasher alt türünün tüm özelliklerini ters yüz ederek ortaya türün eleştirisini de merkezine aldığı, kitsch estetikle bezeli bir anlatı ortaya koymuş. Ortaya bu eleştiriyi dört başı mamur bir şekilde görsel dünyaya taşıyan ve mizahı elden bırakmayan bir slasher filmi çıkmış.
Paris’te düzenlenen Rock En Seine festivalinin son gününde The Cure, 40 binden fazla kişiye 3 saate yakın süren bir performans sundu. 67 yaşındaki Robert Smith’in sesi, geçen yıllara rağmen daha da güçlü ve bir o kadar kırılgan. Karanlığın, yalnızlığın ve umudun şarkılarını birlikte söyleyen binlerce kişiyle birlikte yazı The Cure’un müziğiyle uğurluyoruz.
Selda Uygur, yeni romanı "Yalvaç"ta iki farklı çağdan tutkularının peşindeki iki kadının özgürleşme öyküsünü ve zaman algısını, benlik ve kişiliklerini korumak için ortaya koyduğu mücadeleyi, iki farklı zaman koridorunda işliyor. Uygur ile zamanın ruhuna ve dair söyleşirken onun hiç değiştiremediği savaşları ve tutkuları, kahramanları Gece ve Livia üzerinden anlamaya çalıştık.
