Uzun yaşamak: Lütuf mu yoksa bir lanet mi?

Bir dönem “dünyanın en uzun yaşayan adamı” ünvanına sahip olmuş bir kişi. Zaro Ağa… Dile kolay tam 157 yıl. Toplam 10 padişah, bir cumhuriyet görmüş, altı savaşa katılmış.

1777’de Bitlis’te dünyaya gelen Zaro Ağa şüphesiz ne bu kadar uzun yaşayacağını ne de dünya çapında bu kadar ünlü olacağını bilebilirdi. Ama bu şöhret başına dert açmıştı. 

Zaro Ağa İtalya’da, 1925

Zaro Ağa’nın uzun yaşamını paraya dönüştürmek isteyen bazı fırsatçılar onu yurtdışına götürmeye karar verdi. 1925’te önce İtalya’ya götürüldü. Burada ve Avrupa’nın pek çok şehrinde sergi ve açılışlara katılır. Fransa, Yunanistan, İskoçya gibi diğer Avrupa şehirlerden sonra dokuz ay süren Amerika macerası başladı. Kendisi içki karşıtı bir dernek tarafından Amerika’ya davet edilmişti. Bu derneğin bir üyesi kendisini karşılayacak, şehir şehir gezdirilerek içki içmemenin uzun ve sağlıklı yaşamayı sağladığı propagandası yapılacaktı. Zaro Ağa aslında bir sirk hayvanına dönüştürülmüştü. Elini öpmek 15, fotoğraf çekilmek ise 10 dolardı. “Dünyanın en yaşlı insanı” sıfatıyla sirklerde sergilendi, üzerinden on binlerce dolar kazanılmıştı. Amerika’dan sonraki durağı ise İngiltere oldu. Ünü o kadar yayılmıştı ki 9 Ağustos 1931’de İngiltere’deki bir futbol maçında Everton takımıyla sahaya dahi çıktı.

 "Dünyanın en yaşlı adamı dünyanın en uzun binasında”, Empire State Building-1930

Bu ilgi ve popülarite Zaro Ağa’nın belki hoşuna gitmişti ama sonunda cebinde beş kuruş olmadan Türkiye’ye döndü. 29 Haziran 1934’te, tam da Mehmet Selahattin’in yazısından bir yıl sonra, öldüğünde hâlâ ilgi odağıydı. Uzun yaşamının sırrını çözmek için kalbi, beyni ve ciğeri incelenmek için Amerika’ya götürüldü. Yapılan incelemenin ardından beyni bir kavanoza koyuldu ve Sultanahmet Sağlık Müzesi’nde uzun yıllar sergilendikten sonra bir gün kaybolur. 

* Zaro Ağa ile ilgili yazılmış iki ayrı kitap mevcut. Kitaplar uzun yaşamın sırrını vermese de Zaro Ağa hakkında daha fazla bilgi edinmek için göz atabilirsiniz.