Venedik Bienali 18. Uluslararası Mimarlık Sergisi

İtalya'nın Veneto Bölgesi'ndeki Venedik ilinde iki yılda bir gerçekleştirilen güncel sanat sergisi. 1895 yılında sanatın çeşitli disiplinlerini kutlamak amacıyla düzenlenmeye başlayan Venedik Bienali, çağdaş sanatçıları ve eserlerini tanıtmak, uluslararası kültürel alışverişi teşvik etmek ve sanat dünyasını bir araya getirmek amacıyla oluşturuluyor. Sanat bienali 2 yıl arayla tek sayıyla biten yıllarda yapılırken mimarlık bienali çift yıllarda yapılıyor.

Dönüşümlü olarak bir yıl sanat, bir yıl mimarlık bienalleri gerçekleştiren Venedik Bienali'nin mimarlık bölümü; Venedik Bienali Uluslararası Mimarlık Sergisi ise ilk kez 1980 yılında, Venedik Bienali'nin bir parçası olarak ortaya çıkıyor. Temel amacı; dünya çapındaki mimarlık ve kentsel tasarımı kutlamak, tanıtmak ve tartışmak için alan  yaratmak. 1895 yılında sanatın çeşitli disiplinlerini kutlamak amacıyla düzenlenmeye başlayan Venedik Bienali, çağdaş sanatçıları ve eserlerini tanıtmak, uluslararası kültürel alışverişi teşvik etmek ve sanat dünyasını bir araya getirmek amacıyla oluşturuluyor. Genel olarak Venedik'te iki ana yerleşkede; 19. yüzyılda Napolyon Bonapart tarafından inşa edilen kent bahçesi Giardini ve eski Venedik Tersanesi'ndeki kapalı ve açık mekânlarının kullanıldığı bienalde,  2020 itibarıyla 59 ulusal pavyon bulunuyor. 

Türkiye Pavyonu: Türkiye, Venedik Bienali Uluslararası Sanat Sergisi’nde ilk kez 1991 yılında Beral Madra’nın kişisel çabaları ve TC Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle yer aldı. Türkiye Pavyonu, 2003 yılında TC Dışişleri Bakanlığı’nın da desteğiyle bienal alanında bir mekân kiralanmasıyla başlatıldı. 2003 yılındaki ilk Türkiye Pavyonu’nun küratörlüğü ve komiserliğini de 1991 yılında ilk kez Türkiye’nin Venedik Bienali Uluslararası Sanat Sergisi’ne katılımı için uğraşan ve 2007 yılına dek Türkiye’nin Venedik Bienali’ne katılımını sağlayan Beral Madra üstlenmişti. İKSV’nin girişimi ve 21 destekçinin katkılarıyla, bienalin ana mekânlarından Arsenale’deki Sale d’Armi binasında 20 yıllığına kiralanan mekân vesilesiyle Türkiye, 2014’ten bu yana Venedik Mimarlık Bienali’ne ulusal katılım gösteriyor. 

Venedik Mimarlık Bienali Türkiye Pavyonu: Gelecek yıl, İstanbul, SO? Mimarlık ve Fikriyat’ın kurucuları Sevince Bayrak ve Oral Göktaş’ın küratörlüğünde “Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi” projesini ağırlayacak. Sergi, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) koordinasyonunda 20 Mayıs–26 Kasım 2023 tarihleri arasında ziyarete açık. 

Neden önemli? “Hayalet Hikâyeleri: Mimarlığın Çuval Teorisi” hâlihazırda var olan yapılarla  ilgili kanıksanmış yaklaşımları sorgulamayı ve geleceğe dair umut verecek önerileri ortaya çıkarmayı amaçlıyor. Ursula K. Le Guin’in Çuval Teorisi’ne dayanan proje, kullanılmayan yapıların ileri dönüşümünün potansiyeli üzerine düşünmeye alan açıyor. Proje, yıkım ve terk edişi olası bir dönüşüme çevirebilme olasılığı üzerine yoğunlaşıyor. Sevince Bayrak ve Oral Göktaş’ın projelerini detaylıca anlattığı röportajı SOLİ’nin Florya sayısında.