Ya Kanal Ya İmamoğlu

2011 yılında dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından “Çılgın Proje” olarak duyurulan Kanal İstanbul hakkındaki tartışmalar, aradan geçen dokuz yılın ardından hâlâ çözülebilmiş değil. Geçtiğimiz hafta içinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik İçişleri Bakanlığı tarafından başlatılan soruşturmayla tartışmalı proje yeniden ülke gündemine oturdu.

• Kanal İstanbul nedir? Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “en büyük hayalim” olarak adlandırdığı Kanal İstanbul projesinin İstanbul’un Avrupa yakasında Karadeniz’i Marmara Denizi'ne bağlaması planlanıyor. Projenin güzergâhı Arnavutköy, Başakşehir, Avcılar ve Küçükçekmece ilçelerinin sınırları içerisinden geçecek. ÇED raporuna göre kanal, İstanbul Boğazı’na alternatif bir geçiş güzergâhı sunmanın yanı sıra, “Yeni Şehir” adı verilen Cumhuriyet tarihinde eşi görülmemiş boyutta bir imar projesine başlanması anlamına geliyor. Söz konusu yeni yerleşim alanı kanal boyunca toplamda 453 milyon metrekarelik alana yayılacak. Yeni Şehir yaklaşık iki milyon kişiye ev sahipliği yapacak.
   
• Projenin maliyeti: Aynı rapora göre yedi yıllık inşaatın ardından tamamlanacak projenin 75 milyar lira maliyeti olması öngörülüyor. Bununla birlikte raporda yatırımın geri dönüş (amortisman) süresiyle ilgili herhangi bir veri yer almıyor.
   
• İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Pelin Giritlioğlu’nun rakamlarla ilgili yorumu ise şu şekilde: “Maliyeti 75 milyar lira deniliyor. Sadece 8 tane Boğaz Köprüsü’nden daha büyük köprü yapılacak. Üçüncü köprü maliyeti 2,5 milyar dolardı. Köprünün maliyeti en az yaklaşık 130 milyar TL olacak.”
   
• İstanbul’un su kaynakları: Projeyle ilgili öne çıkan tartışmalardan biri de kanalın inşası hâlinde İstanbul’u besleyen su kaynaklarını nasıl etkileyeceği üzerine. İBB Başkanı İmamoğlu’nun konuyla ilgili ifadesi şu şekilde: "Kanal İstanbul projesinin %30 civarında su havzalarını yok edeceği, İstanbul için ne kadar gereksiz ve ne kadar riskli bir proje olduğunun da ayrı bir ispatıdır."
   
• 3 Aralık 2019 tarihinde DSİ tarafından iletilen rapor ise söz konusu endişeleri destekler nitelikte. Rapora göre projeyle Sazlıdere Baraj havzasının %60’a yakını yok olacak. Şehri besleyen su kaynaklarının yaklaşık %10’u ortadan kalkacak.
   
• Boğaz trafiği: Projenin arkasındaki en güçlü argümanlardan biri kanal sayesinde boğazdaki gemi trafiğinin ve kaza riskinin azaltılacağı yönünde. Ancak, 2006’dan bu yana boğaz trafiğiyle ilgili yıllık verileri paylaşan Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü'ne göre, söz konusu su yolu trafiği 2007’den beri düzenli olarak azalmakta ve geçtiğimiz 13 yılda can kaybıyla sonuçlanan kaza sayısı yalnızca bir.
   
• Ya Kanal Ya İstanbul: Geçtiğimiz aralık ayında 15 maddelik bir itiraz gerekçesi hazırlayarak Kanal İstanbul karşıtı hareketin bayrak taşıyıcısı hâline gelen İmamoğlu, İstanbul’daki çeşitli üst geçitlere “Ya Kanal Ya İstanbul” sloganını taşıyan afişler astırmıştı. Söz konusu afişler valilik kararıyla ağustos ayında polis tarafından söküldü.
   
• Ne oldu? 16 Kasım sabah saatlerinde Fox Tv’de yayınlanan Çalar Saat programına konuk olan İyi Parti lideri Meral Akşener, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na Kanal İstanbul’a karşı çıktığı için soruşturma açıldığını ifade etti. Aynı günün takip eden saatlerinde İBB Sözcüsü Murat Ongun, Twitter üzerinden yaptığı açıklamada Akşener’in iddiasını doğruladı: "İBB Başkanımız Sayın Ekrem İmamoğlu hakkında açılan Kanal İstanbul soruşturması açıklaması doğrudur. T.C. İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişliği tarafından Sayın Ekrem İmamoğlu hakkında "Ya Kanal Ya İstanbul" "Kanal İstanbul’a Kimin İhtiyacı Var afişleriyle ilgili olarak inceleme başlatıldığı tebliğ edilmiştir."
   
• İçişleri Bakanlığı tarafından başlatılan soruşturma Anayasa’nın 104.,123. ve 127. maddelerine dayandırılmakta. Bu doğrultuda “İdarenin bütünlüğüne ve devlet politikasına, kamu kaynağı kullanılarak muhalefet edilmesinin mümkün olmadığı" gerekçesiyle İmamoğlu’ndan yazılı ifadesi istenmekte. İfadeyi takiben Bakanlık müfettişleri tarafından düzenlenecek raporda suç tespit edilirse İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’dan konuyla ilgili soruşturma izni istenecek.