Spektrum'un bu haftaki sayısından herkese merhaba! Son derece yoğun bir gündemle geçen bu haftayı, bir cuma sayısıyla kapatıyoruz. Hafta başında CHP'nin Olağan Kurultayı'nın ardından yaşanan değişimi tartışıyorduk, bugün ise Yargıtay'ın AYM ilişkin adımları hem sosyal medyada hem de manşetlerde yerini aldı. Bir kez daha gördük ki "Siyasette (Türkiye'de) 24 saat çok uzun bir süre"
Bu hafta bültende:
- İzlenim: CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'nın ardından Yusuf Said'in izlenimleri ve değerlendirmeleri
- Serbest Kürsü: Nezih Onur Kuru'nun kaleminden Reform Enstitüsü’nün İstanbul’da gerçekleştirdiği "İki Seçim Arası Seçmen ve Duygular Araştırması"
- İsrail-Hamas: Deniz'den Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan gibi ülkelerin İsrail-Hamas savaşına yaklaşımlarının bir değerlendirmesi
- Başka Neler Okuduk? Yargıtay'ın AYM hakkında verdiği kararın ardından yapılan değerlendirmeler ve analizler ile Spektrum'un yeni podcast serisinin ilk bölümü
İyi okumalar!
İstanbul’u alan CHP’yi aldı
CHP, 4-5 Kasım tarihlerinde 38. Olağan Kurultayı’nı tamamladı ve yeni Genel Başkanını seçti. Kemal Kılıçdaroğlu, koltukta geçirdiği 13 yılın ardından yerini Özgür Özel’e bıraktı.

CHP, 4-5 Kasım tarihlerinde 38. Olağan Kurultayı'nı tamamladı ve yeni Genel Başkanını seçti. Kemal Kılıçdaroğlu, koltukta geçirdiği 13 yılın ardından yerini Özgür Özel’e bıraktı. Buraya kadar hepimizin malumu, ancak…
Kamuoyunun üzerine pek eğilmediği, Türkiye demokrasi tarihine geçecek kadar önemli bir gelişme yaşandı. Ana akım siyasi partilerden biri, Kurultay ile genel başkanını değiştirdi. Bu, Türkiye tarihinde örneği pek az bulunan bir değişim. Genel başkanlar kurultaylara genellikle otoritelerini sarsmaya cesaret edecek biri çıkmadığından tek aday gösterilerek ya da siyasi kariyerine son verip koltuğunu başka birine devrederek çıkarlar. Özel’i bu noktada tebrik etmek gerekiyor, bu cesareti gösterebildi. Her ne kadar seçim mağlubiyetlerinden zayıflamış olsa da elinde örgüt gücünü tutan 13 yıllık bir iktidarı yenmek hiç de kolay değil, ki kolay olmadı da. Bu sürecin belki de en büyük kırılma anı, 1366 delegenin 190’ının geldiği İstanbul’da “Değişimciler”in kazanması oldu. Bu sonuç, diğer illeri de etkiledi.
Özel-İmamoğlu birlikteliği
Muhalefetin geçen Genel Seçimlerdeki mağlubiyetinin hemen ertesi sabahında, değişim ateşini çektiği bir videoyla “Unutmayın değişmeyen tek şey, değişimdir. Her sahada her ortamda değişim. Aynı şeyleri yaparak farklı sonuç asla beklemeyeceğiz artık” diyerek İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu başlattı. Sonraki süreçte de değişim talebini dile getirerek bu ateşi yakmaya devam etti. "Acaba genel başkanlığa mı aday olacak?" diye düşünülürken Ağustos ayında yaptığı bir açıklamayla yeniden İBB Başkan Adayı olacağı yönünde güçlü bir sinyal verdi. Ki bu sıralarda Özgür Özel ve Ekrem İmamoğlu’nun birlikte hareket ettiği; Özel’in genel başkanlığa, İmamoğlu’nun ise İBB’ye aday olacağı dillendiriliyordu. Beklenen oldu ve sonraki haftalarda Özgür Özel de adaylığını ilan etti. Beraber objektiflere poz vermekten çekinmeyen bu iki ismin artık birlikte yol yürüdüğü herkesçe biliniyordu.
Özgür Özel, kendini grup başkanvekili ve grup başkanı yapan, adaylığı açıklandığında göz yaşlarına boğulduğu isme, Kılıçdaroğlu’na rakip oldu. Aynı şekilde Ekrem İmamoğlu, çatlak seslere rağmen kendisini 2019’un Mart’ında İBB adayı gösteren Kılıçdaroğlu’na karşı bir hareket başlattı. Tarihteki meşhur “baba-oğul” metaforlarını tecrübe ettiğimiz bir mücadele gerçekleşti.
Kendimizi sıcak gündemden soyutlayıp, bir film şeridi üzerinden bakalım bu iki isme. Genel başkan olana kadar, Özgür Özel’in adımlarını daha yavaş attığını söyleyebiliriz. Örgütten başladı, vekil oldu, grup başkan vekili oldu ve son olarak grup başkanıydı. Burada daha dikkat çekici serüven ise İmamoğlu’nun. 2019’un Ocak’ında Beylikdüzü İlçe Belediye Başkanıyken, sadece beş ay sonra, 2019’un Mayıs’ında artık ismi Cumhurbaşkanlığında geçiyordu. Ve bu isim artık 100 yıllık CHP’nin en büyük güç odaklarından biri. Bu idrak etmesi, kaldırabilmesi çok zor bir yükseliş.
Kurultay’da psikolojik savaş
Kurultay'da hiç şüphesiz büyük bir psikolojik savaş verildi. Adil koşullarda yapılması gereken seçim, hiç de öyle başlamadı. Peki nasıl oldu?
Kurultay’ın en belirliyici anı şüphesiz ki iki adayın konuşmaları olacaktı. Çünkü bıçak sırtında geçeceğini makul olan herkesin tahmin ettiği seçimde, her bir delegenin oyu çok mühimdi ve hâlâ kararını vermeyenleri/karar değiştirebilecekleri etkilemek istiyorlardı. İşte bu noktada, Kılıçdaroğlu ve ekibi salonu lehlerine çok güzel dizayn etmişti. Sürekli Kılıçdaroğlu müzikleri çalıyor, salonun ortasındaki ekranda durmadan Kılıçdaroğlu videoları dönüyordu. Özgür Özel salona girdiğinde ne ismi anons edildi ne görüntüsü ekrana verildi; ancak daha çok alkış toplaması ve destekleyenlerin daha çok olduğu izlenimi verilmesi adına Kılıçdaroğlu için bu ikisi de yapıldı. Unutmayalım, her bir delegenin oyu önemli (ki Özgür Özel iki oy daha alamadığı için seçim ikinci tura kaldı) ve her delege kazanan tarafta olup siyasini kariyerini korumak istiyor.
“Zeydan Abi bir talimatın yeter”
Bunun yanında salonun hem Özel’e hem de Kılıçdaroğlu’na ayrılan taraflarının henüz Kurultay başlamadan 8 saat önce, yani gece 2’de Adana’dan gelen kimselerle doldurulduğu bilgisi sosyal medyada dönüyordu. Adana’nın Kılıçdaroğlu’nu desteklediği bilgisiyle bunu düşündüğümüzde, yine salonun atmosferini etkilemeye yönelik bir girişim olduğu kanısına varıyoruz. Özgür Özel de bu bilgiyi teyitlemiş olacak ki, konuşması esnasında kendini susturmak isteyen dinleyicileri işaret ederek Adana Belediye Başkanı Zeydan Karalar’a, “Zeydan Abi beni dinlemiyorlar. Bir talimatın yeter. Sen söylersen olur, seni dinlerler” dedi.
Bunları bilindik, yapılması beklenen taktikler olarak görebiliriz. Ancak gecenin sonlarına doğru öyle bir şey oldu ki bunu kimse beklemiyordu. Önceden düşünüp hazırlandığı çok belli bir olay yaşandı.
Sahte SMS skandalı
İlk tur bitmiş, Özel, Kılıçdaroğlu’nun 18 oy üstünde çıkmış ve neredeyse salondaki herkes ikinci turun galibinin Özel olacağını düşünürken tüm CHP Kurultay delegelerine bir SMS iletildi. Bu SMS’te, “Değişim” talebinin en büyük taşıyıcılarından, 190 delegesinden 186’sının Özel’e oy vereceği bilinen İstanbul İl Örgütü’nün Başkanı Özgür Çelik'in, Özel’den desteğini çektiği ve delegelerden Kılıçdaroğlu için oy istediği yazıyordu. Bu SMS, delegelerde bir kafa karışıklığı yarattı. Özgür Çelik mesajın sahte olduğunu belirtse de ikinci bir sahte mesaj daha atıldı ve ilk mesajdakiler tekrarlandı. Bunu planlayan her kimse belki kurnazlığını takdir etmek gerekir ama karakteri hakkında tam tersini söyleyebiliriz. Nihayetinde bu şark kurnazlığı sonucu değiştirmedi, İstanbul’u alan CHP’yi de aldı…
Değişen CHP
Önümüzdeki süreçte bol bol CHP’deki değişimi, beklenenlerin gerçekleşip gerçekleşmediğini konuşacağız. Bu yazıda kısa bir özet geçmekle yetinelim.
Henüz partinin genel başkan yardımcıları yani Merkez Yönetim Kurulu (MYK) açıklanmasa da, Parti Meclisi (PM) listesine göz attığımızda partide genç ve kadın ağırlığının arttığını, uzun dönemlerdir görev alanların azaldığını fark ediyoruz. Ve çiçeği burnunda Genel Başkan Özel’in Yargıtay-AYM çekişmesi hakkında yaptığı eylem çağrısından ise, CHP Genel Başkanı’nın sabah Genel Merkez’e gidip, geç saatlerde çıkan biri olmaktan ziyade sahada olacağının işaretlerini görüyoruz.
İktidarın demokrasiye ve normalleşmeye dönmeyeceği artık daha net görülüyor, bu koşullarda yeni CHP yönetimi sahici bir değişim gösterebilirse, hem sandıktan uzaklaşan seçmenini tekrar yanına çekebilir hem de Cumhur İttifak’ından kopmaya devam edenlerin yeni adresi olabilir.
Seçmen Siyasetten Uzaklaşıyor: Apati ve Yabancılaşma Hâli
Mayıs’taki seçimlerden bu yana seçmenin duygu durumu seçmen davranışının değişebileceğine ve katılım motivasyonunun düşebileceğine dair sinyaller veriyor.

Türkiye, tarihte hiçbir zaman tam demokrasi olarak değerlendirilmedi. Tam demokrasi tanımının içinde yer alan hukuk devleti ilkesi, hesap verebilir, güvenilir, işlevsel kurumlar ve siyasal partiler, güçlü sivil toplum gibi kavramların Türkiye’de tam olarak gelişemediğini biliyoruz.
Vatandaşına güvenemeyen kuşkucu devlet anlayışı Türkiye’de tam demokrasinin oturmamasını ve toplumun güçlenememesine yol açtı. Dolayısıyla Türkiye’de seçmen kendisini sadece sandıkta aktör gibi hissederken bunun bir sonucu olarak seçimlere katılım istisnalar hariç hep yüksek oldu.
Fakat Mayıs’taki seçimlerden bu yana seçmenin duygu durumu seçmen davranışının değişebileceğine ve katılım motivasyonunun düşebileceğine dair sinyaller veriyor. Seçmen gidişata aktif reaksiyon vermese de siyasetten uzaklaşmış, siyaset bilimi literatüründe apati olarak tanımlanan bir yabancılaşma hâline girmiş vaziyette.
Siyasetten Uzaklaşma ve Memnuniyetsizlik
Apati ve uzaklaşmanın dayandığı iki ana neden var:
- İktidarın seçimi kazanmasına rağmen vaatlerini gerçekleştiremeyip ekonomik sorunların derinleşmesini engelleyememesi.
- Muhalefetin seçimi kazanamayıp sonrasında da halkın sorunlarından kopuk siyasi tartışmalara sürüklenmesi.
Reform Enstitüsü’nün İstanbul’da gerçekleştirdiği "İki Seçim Arası Seçmen ve Duygular Araştırması" bu tabloyu destekleyen bulgular ortaya koyuyor. Uzman olarak benim de katılmış olduğum bu araştırmaya göre, seçmenlerin %27,6’sı son Cumhurbaşkanlığı seçimindeki tavrından memnun değil. Bu oran Erdoğan seçmeninde %24,4, Kılıçdaroğlu seçmeninde %38,5.

Grafik 1: Cumhurbaşkanlığı seçimindeki tercihten memnuniyet
Türkiye gibi kutuplaşmanın zirveye ulaştığı bir ülkede seçimden yalnızca birkaç ay sonra seçmenlerdeki memnuniyetsizliğin %30'a yaklaşması, daha da önemlisi kazanan taraftaki 4 seçmenden 1'inin memnuniyetsiz olması normal şartlarda beklenmeyen sonuçlar.
Seçmene açık uçlu olarak memnuniyetsizliğinin nedenleri sorulduğunda ise hayal kırıklığı ve umutsuzluk temaları öne çıkıyor. Öte yandan Erdoğan ve Kılıçdaroğlu seçmeninde bunun nedenleri farklılaşıyor.

Grafik 2: Erdoğan seçmeni neden memnuniyetsiz?
Ekonomik sorunlardan ve vaatlerin tutulmamasından gelen rahatsızlıklarla birlikte ilk kez Erdoğan'a verilen kredi sorgulanıyor, başarısızlık ve hayal kırıklığı açıkça zikrediliyor.

Grafik 3: Kılıçdaroğlu seçmeni neden memnuniyetsiz?
Kılıçdaroğlu seçmeninde seçim mağlubiyeti ve seçim sonrasında muhalefetin tutumundan rahatsız olma hâli memnuniyetsizlik yaratmış görünüyor.
Sandığa Gitmeye İsteksizlik
Seçmendeki memnuniyetsizliğe paralel şekilde, sandığa gitme motivasyonu da düşmüş görünüyor. 3 seçmenden 1'i sandığa gitmeyi istemiyor. Bu oran Erdoğan ve Kılıçdaroğlu seçmenlerinde benzer. İstanbul’da son seçimlerde yurtiçi katılımın %90’a yaklaştığı göz önünde bulundurulduğunda, oy vermeye istekli seçmenlerin %64.8’de kalması dikkat çekiyor. Apati ruh hâli seçmenin önemli bir kısmında sandığa gitme motivasyonunu düşürmüş görünüyor.

Grafik 4: Sandığa gitme isteği
14 Mayıs’ta parti oy tercihlerine bakıldığında, milliyetçi partiler hariç diğer partilere oy verenler ve sandığa gitmemiş olanlarda isteksizlerin oranı artıyor. AK Parti ve CHP seçmenlerindeki isteksizlik de milliyetçi partilerden yüksek.
Bu tablo, ideolojik ve partizan tutunumu daha güçlü olan milliyetçi seçmen haricinde kalan geniş kitlede motivasyonun daha düşük olduğunu gösterirken iktidar ve muhalefetteki gidişata göre seçime katılımda dramatik düşüşler görülebileceğini işaret ediyor. Örneğin ekonomik krizin derinleştiği bir senaryoda hem iktidar hem muhalefette motivasyonun çok daha düşeceği tahmin edilebilir.
Peki Apati Ruh Hâlinin Dinamikleri Neler?
Türkiye'de AK Parti öncesi vesayetçi demokrasi döneminde de 2010’larda inşa edilen sivil otokrasi döneminde de seçmenin sandık haricinde siyasete ve sivil topluma katılımı ve protesto hakkı sınırlı kaldı. Kurumsal parti siyasetinde lider/delege oligarşisi tabandan katılımın yerine geçti.
Ayrıca Türkiye’de demokrasiye kitlesel talep neticesinde değil, siyasi elitlerin tercihleriyle geçiş yapılmış olması da demokrasinin zaman zaman askıya alınmasına ve seçmen kitlesinin demokratik katılım kültürünü içselleştirememesine yol açan tarihsel-kurumsal bir neden.
Bunun sonucunda seçmenin kendisini güçlü hissedebildiği tek yer sandık oldu. Ancak 2023 seçimleri ve sonrasında yaşananlar bu hissiyatı da sarstı. İktidar seçmeni Erdoğan’ın ekonomik sorunları çözebileceğine dair inançla kerhen de olsa Erdoğan’a oy verdi; fakat bu beklenti gerçekleşmedi. Bunun sonucunda iktidar seçmenleri arasında pişman olanların, hayal kırıklığı yaşayanların ve sandığa gitme motivasyonunu kaybedenlerin oranı %30’ları geçti.
Muhalif seçmenler seçimin kazanılabileceğine inandı. Çünkü muhalifler birleşmişken iktidar ekonomi yönetiminde kötü sınav veriyordu. Ancak Altılı Masa’da adaylığı kazanan Kılıçdaroğlu seçimi kazanmayı başaramayınca muhalifler arasında muhalefete güven azalırken Erdoğan’ın artık yenilemeyeceğine dair kanaat yaygınlaşmaya başladı ve sandığa gitme motivasyonu azaldı.
Günün sonunda seçmenler arasında siyasetçilerin kendilerini umursamadığı, kendilerini temsil etmekten uzak olduğu ve kapalı kapılar ardında kendi çıkarlarının peşinden gittiklerine dair ortak görüşler yaygınlaşmaya başladı. Reform Enstitüsü’nün bulguları da seçmendeki apati ve siyasete yabancılaşmanın dinamiklerinin bu görüşler olduğunu ortaya koyuyor.

Grafik 5: Apati/Siyasete Yabancılaşmanın Kökenleri
“Siyasetçiler halkı umursamamaktadır” görüşüne orta veya yüksek düzeyde katılma eğilimi gösterenler %84,6. Kapalı kapılar ardında siyaset eleştirisine destek %80’i geçiyor. Seçimler sayesinde önemli kararlara yön verebildiği görüşüne doğrudan katılan seçmen oranı ise %38,4’te kalıyor.
Peki Seçmenin Çözümü Ne? Yeni Nesil Lider Arayışı
Seçmen bu yabancılaşma hissiyatına rağmen gücünü tamamen kaybetmek istemiyor. Mevcut kurumların, partilerin, liderlerin işlevsiz hâle gelip halktan koptuğunu düşünse de bu tabloyu değiştirebilecek tek senaryo olarak yeni nesil bir liderin siyaseti yeniden dizayn etmesi fikrine çok sıcak bakıyor.

Tüm siyaseti yenileme vaadinde bulunan yeni nesil siyasetçiye oy verebileceğini söyleyen seçmen oranı %62,4'e ulaşıyor. "Sadece AK Parti seçmenlerinde oy verebilirim" diyenler azınlıkta kalıyor. Muhalif partilerde bu oran %80’leri buluyor. Apati hissiyatı en kuvvetli grup olan diğer parti seçmenleri ve oy kullanmayanlarda oran %80’i aşıyor. Türkiye’de seçmen aktif kurumsal katılım konusunda pek ışık vermese de yeni nesil siyasetçilerle birlikte değişim arzusu taşıyor, buna aracılık etmeye sıcak bakıyor.
Hamas-İsrail Savaşı anlatımları ve stratejiler
Ülkelerinin genel yapısı ve medyanın özgürlük seviyesine göre başarıları değişkenlik gösterse de Hamas-İsrail savaşı konusundaki stratejik bakış açılarını anlamak, gelişmeleri takip etmek açısından önemli.

Sahada sıcak çatışmalar devam ederken, uluslararası gündemde de yerini koruyan Hamas-İsrail savaşı konusunda keskin görüş ayrılıklarını bir önceki yazımda vurgulamıştım. Bu yazımda, bireysel bazda farklı anlayış ve yorumlamalara rağmen, Erdoğan hükümetinin gündemin ana anlatımını elinde tutmaya çalıştığı gözleminden yola çıkarak, ana akım medyada yer almayan bölgesel sayılabilecek güçlerin Hamas-İsrail savaşını ele alış biçimlerine, öne çıkan stratejik kaygılarına yer vereceğim.
Hükümetler, bazı uluslararası gündemlerle ilgili toplum algısını kontrol etmek için bu gelişmelerin anlatımlarını kontrol edip hem kendi tabanlarından destek alırken karşıt anlatım ve fikirlerin de yaygınlaşmasını engellemeyi amaçlarlar. Terör, savaş suçu, din, siyasi kimlik, egemenlik hakkı gibi farklı seviyelerde insanların duygusal, devletlerin de stratejik olarak yakından takip ettiği bu savaş, bu yönüyle çok dikkat çekiyor. Yazıda ele aldığım Türkiye, İran, Suudi Arabistan farklı sebeplerden dolayı benzer bir kontrolü amaçlıyor. Ülkelerinin genel yapısı ve medyanın özgürlük seviyesine göre başarıları değişkenlik gösterse de Hamas-İsrail savaşı konusundaki stratejik bakış açılarını anlamak, gelişmeleri takip etmek açısından önemli.
Erdoğan'ın ani tavır değişimi
Öncelikle geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kendi tavrındaki keskin değişimi ele almak gerekiyor; çünkü bu tavır değişikliğiyle beraber hükümetin duruşu ve dolayısıyla anlatımı da değişti. 7 Ekim Hamas saldırılarını takip eden ilk günlerde daha tarafsız bir çizgi takip eden Erdoğan, 25 Ekim günü Hamas için "Terör örgütü değildir, topraklarını savunan bir mücahit örgütüdür" çıkışından sonra 28 Ekim günü Filistin Mitingi düzenledi ve 25 Ekim’den beri konu hakkında yaptığı bütün konuşmalarda Batı ülkelerinin, özellikle ABD’nin İsrail desteğini daha sert bir şekilde kınamaya, Başbakan Netanyahu ile arasına kişisel mesafe koymaya ve Türkiye-İsrail arasında planlanan doğal gaz boru hattı projesinin de şimdilik rafa kalktığı yönünde açıklamalar yaptı.
İsrail devletinin Gazze politikalarını kınamak yanlış olmamakla birlikte, Filistin halkını desteklemenin ötesinde Hamas’ı desteklemeye giden bu tavır dikkat çekici. Erdoğan bu konuda, Batı ülkelerinin Hamas’ı terör örgütü olarak sayarak iletişime geçmediklerini ve dolayısıyla İsrail’i desteklemek dışında Hamas’la temas içeren bir planları olmadığını hesaba katarak, savaşın devamında Hamas’la iletişim kurabilecek bir güç, savaş sonrası anlaşmalarda ise oyun kurucu rol oynamak için böyle bir hamlede bulunmuş olabilir. Daha uzun vadeli bir strateji ise Hamas’ı sadece İran kontrolüne bırakmak istemediği için örgüte tamamen sırtını çevirmemesi olabilir.
İran ve bölgesel dengeler
Hamas’ın saldırılarını kontrol etmek veya yönetmek kadar kapsamlı bir rolü muhtemelen olmasa da örgütün 7 Ekim saldırılarını ve devam eden çatışmaları İran yönetiminin bilgisi ve desteği olmadan bu kadar etkili olamayacağı tahmin ediliyor. İran’ın böyle bir savaştan aldığı stratejik fayda, bölgedeki Arap ülkelerinin yakın zaman içinde İsrail’le girdikleri normalleşme diplomasisini bozarak, bölgedeki güç dengesinin değişmesini engellemek olabilir. Örneğin, 2020 yılında İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn tarafından imzalanan Abraham Anlaşmaları, ABD öncülüğünde Körfez ülkeleri ve İsrail’in diplomatik ilişkilerinde önemli bir adım olmuş, ekonomik bağların da güçlenmesi hedefleri belirtilmişti. Saldırılardan yaklaşık bir ay önce Suudi Arabistan Kralı, Filistin meselesiyle hâlâ görüşmeler sürse de İsrail’le normalleşmeye ‘her gün daha da yaklaşıldığı’ mesajlarını veriyordu. Bölgedeki Arap ülkelerinin Filistin meselesi hassasiyeti, bu savaşın gelişen normalleşmeyi bıçak gibi kesmesi açısından İran’ın avantajına olduğunu gösteriyor. Fas, Bahreyn, Mısır başta olmak üzere normalleşme süreci başlamış olan ülkelerde İsrail karşıtı protestolar da bu diplomasinin devam ettirilmesinde oluşacak zorluklara işaret ediyor.
Suudi Arabistan
İsrail, İran ve Suudi Arabistan’ı bölgedeki üç farklı güç odağı olarak düşünmek mümkün. Bu sebeple Filistin meselesini sahiplenmek konusunda İran ve Suudi Arabistan İsrail politikaları karşıtı olmakla beraber birbirleri arasında da rekabet hâlinde görüyoruz. 16 Ekim’de Suudi Kralı’nın, kendisini ziyarete gelen ABD Dışişleri Bakanı Blinken’ı saatlerce beklettiği kaydedilmişti. Planlanan toplantının son dakikada ertelenmesini ve Blinken’ın bekletilmesini gelişmelerin doğal bir yansıması olarak görebiliriz. Suudi Arabistan’a, Kral’ın Hamas’ı kınaması için ikna etmeye gelen Blinken, amacına ulaşamadı ve Suudi pozisyonu İsrail karşıtlığını sürdürüyor, çünkü Suudi Arabistan için bölgedeki ülkeler arasında öne çıkan bir güç olarak Filistin meselesinin temsilcisi konumundan vazgeçmeyi avantajlı bulmuyor. Öte yandan, Foreign Policy yazarı Steven Cook’un analizine göre, Suudi Arabistan güvenlik anlamında hâlâ ABD’ye bağlı olduğundan, Hamas-İsrail anlatımında İsrail karşıtı olmakla beraber, aktif olarak çok fazla aksiyon alamıyor.
Mısır, Gazze’nin İsrail dışındaki tek sınır kapısı
Refah Kapısı olması Mısır’ı önemli bir aktör hâline getiriyor. Saldırıdan günler sonra açılan sınır kapısı, özellikle yardımların Gazze’ye girmesi ve bazı yaralıların Mısır’a geçmesi için çok önemliydi. Sınır kapısının açılması konusuna, sınırdaki askerlerin güvenliği ve yaşanacak göç krizinden dolayı şüpheli bakan Mısır, yine de Hamas-İsrail konusunda ‘sadece konuşanlardan’ değil, ama tamamen İsrail karşıtı da değil. Hatırlamak lazım, Mısır’ın şimdiki Cumhurbaşkanı Sisi, Müslüman Kardeşler’in 2011’de göreve gelmesini sağladıkları Mursi’yi darbeyle devirerek göreve gelmişti. Hamas ise, Müslüman Kardeşler’in Filistinli üyeleri tarafından kurulmuştu. Dolayısıyla Mısır Cumhurbaşkanı Sisi’nin Hamas yanlısı olmaması çok doğal.
Bir önceki hafta, Mısır ve Katar’ın arabuluculuğu sayesinde Hamas’ın teslim ettiği iki İsrailli kadın esir, savaş gündeminde dikkatleri çekti. Savaş gündeminin güç merkezlerinden biri olan Katar’ın Dışişleri Bakanı Sözcüsü, ‘günler süren iletişimin’ sonunda Hamas örgütünün biri 79 diğeri 85 yaşında olan iki kadını sağlık sebepleriyle teslim etmelerine ikna olduklarını belirtti. Refah Sınır Kapısının açılması ve yabancı pasaportluların ve bazı yaralıların Mısır’a geçmesi için yapılan anlaşma da gene Katar’ın arabuluculuğuyla yapıldı.
Savaşın iki tarafının da ağır hak ihlalleriyle savunma ve saldırılarını devam ettirmelerine rağmen, bölge ülkelerinin farklı stratejik hesaplamalarından dolayı insan hayatına etki eden bu hak ihlallerine tepki verilmiyor. Böylece iki taraf da bazıları tarafından suçlansa da başkaları tarafından savunulunca aynı ihlalleri devam ettirerek yaşanan insanlık dramını gün geçtikçe artırıyor.
💬 T24'ten Tolga Şirin yazdı: "Can Atalay vakası ve Yargıtay savcılarının mütalaası"
💬 T24'ten Gökçer Tahincioğlu yazdı: "Geri vites ölçüsüzlüğü: Yargıtay’ın Can Atalay kararı ve Anayasa Mahkemesi’nin önündeki yol"






