• İran'da karateci idamı: İran yargısı, 21 yaşındaki ulusal karate şampiyonu Mehdi Karami'yi 2022'deki hükümet karşıtı protestolar sırasında bir paramiliter üyenin öldürülmesi suçlamasıyla hızlı yargılama sürecinin ardından idam etti, Birleşmiş Milletler (BM) ise ülkede artan idam cezalarına karşı uyarıda bulundu.<ul><li>Karami'nin, Kasım 2022'de Karaj kentinde Besic milis üyesi Ruhollah Ajamian’ın öldürülmesiyle ilgili toplu davada yargılandığı ve “yeryüzünde fesat çıkarmak” suçundan ölüm cezasına çarptırıldığı aktarıldı.</li><li>İnsan hakları örgütleri, Karami’nin işkence altında zorla itirafa zorlandığını, avukat seçme hakkından mahrum bırakıldığını ve yargı sürecinin uluslararası adil yargılanma standartlarını karşılamadığını bildirdi.</li><li>BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, İran’da özellikle Mahsa Amini protestoları sonrasında siyasi ve protesto bağlantılı suçlamalarla verilen idam cezalarının sayısında artış gözlendiğini ve bu durumun ciddi endişe yarattığını açıkladı.</li><li>BM yetkilileri, İran yönetimine ölüm cezasını özellikle protestolarla bağlantılı davalarda uygulamaktan vazgeçme, yürürlükteki idam cezalarını durdurma ve yargı süreçlerini uluslararası insan hakları yükümlülükleriyle uyumlu hale getirme çağrısı yaptı.</li></ul>

Canlı Gündem

• BM'den İran idam raporu: Birleşmiş Milletler (BM), İran'ın İsrail ile savaşın başlamasından bu yana 21 kişiyi idam ettiğini ve 4.000'den fazla kişiyi çoğunlukla sosyal medya paylaşımları ve protestolar nedeniyle gözaltına aldığını açıkladı.<ul><li>BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, idam edilenler arasında en az 8 kişinin uyuşturucu suçlarından, diğerlerinin ise güvenlik ve protesto bağlantılı suçlamalardan hüküm giydiğini bildirdi.</li><li>Açıklamada, gözaltına alınan binlerce kişinin önemli bir bölümünün kefaletle serbest bırakıldığı, ancak yüzlercesinin hâlâ keyfi gözaltında tutulduğu ve adil yargılanma güvencelerinden yoksun bırakıldığı ifade edildi.</li><li>BM, İran güvenlik güçlerinin protestoları bastırmak için aşırı güç kullandığını, çok sayıda kişinin plastik mermi, göz yaşartıcı gaz ve coplarla yaralandığını, bazı göstericilerin de vurularak öldürüldüğünü aktardı.</li><li>Raporda, avukatlara erişim kısıtlamaları, zorla itiraf iddiaları ve kapalı kapılar ardında yapılan yargılamalar nedeniyle İran yargı sistemine yönelik ciddi insan hakları endişeleri dile getirildi.</li></ul>

<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Trump'tan Grönland tehdidi: The Atlantic'e <a fr-original-style="" href="https://www.theatlantic.com/national-security/2026/01/trump-venezuela-maduro-delcy-rodriguez/685497/?gift=Fp1qizN4Hwd09iW6bsb-2iL2F9_5yI_RbJkpP9ABTXw&utm_source=aposto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">konuşan</a> ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela müdahalesinin daha önce ilhak planlarından bahsettiği Grönland için de bir gösterge olup olmadığına dair "Bilmiyorum ama Grönland'a kesinlikle ihtiyacımız var. Oranın etrafı Çin ve Rus gemileriyle çevrili. Savunma için ihtiyacımız var" dedi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rodriguez yemin ederek görevine başladı: Venezuela'da geçici Devlet Başkanı olarak atanan Delcy Rodriguez yemin ederek göreve başlarken yemin töreninde Maduro ve eşini "iki kahraman" olarak nitelendirdi; ülkenin barışını, halkın manevi, ekonomik ve sosyal huzurunu sağlama sözü verdi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan F-35 mesajı: ABD merkezli Bloomberg'e konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin F-35 programına dönmesinin NATO güvenliği için gerekli olduğunu ve Ankara'nın programdan haksız şekilde çıkarıldığını söyleyerek “Türkiye’nin zaten ödeme yaptığı F-35 uçaklarını alması ve programa yeniden entegre olması, ABD ile daha iyi ilişkiler ve NATO’nun savunması açısından önemli ve gereklidir" ifadelerini kullandı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Danimarka'dan "NATO'nun sonu" uyarısı: Danimarka Başbakanı Frederiksen, ABD'nin bir NATO müttefikine saldırmasının NATO'nun ve 2. Dünya Savaşı sonrası güvenlik mekanizmasının sonu anlamına geleceğini söyledi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">BM'den ABD'ye Maduro tepkileri: Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Ravina Shamdasani, uluslararası toplumun ABD'nin Venezuela'ya müdahalesinin "uluslararası hukuku ihlal ettiğini ve tüm devletleri daha az güvenli hale getirdiğini" net biçimde ortaya koyması gerektiğini söyledi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Halep'te "sınırlı operasyon" ilanı: Suriye Enformasyon Bakanlığı, ordu güçlerinin Halep'te Suriye Demokratik Güçleri'nin (SDG) kontrolündeki mahallelere sınırlı bir askerî operasyon başlatacağını duyurdu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İsrail ile Suriye arasında mutabakat: ABD'nin arabuluculuğuyla Paris'te İsrail ile Suriye arasında imzalanan ortak mutabakatla istihbarat paylaşımı, askerî gerilimin azaltılması, diplomatik ilişkiler ve ticari fırsatların koordinasyonuna yönelik bir iletişim mekanizması kurulması kararlaştırıldı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">MSB'den Halep mesajı: Millî Savunma Bakanlığı, Suriye geçiş hükümetine bağlı ordu ve Suriye Demokratik Güçleri arasında gerilimin tırmandığı Halep'te, Şam'ın talep etmesi hâlinde Türkiye'nin gerekli desteği sağlayacağını ifade etti.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İran protestoları:&nbsp;İran'da para birimi riyalin rekor düzeyde değer kaybetmesinin ardından Tahran'da kapalı çarşı esnafının 28 Aralık'ta başlattığı protestolar devam ederken sürgündeki Rıza Pehlevi sosyal medya hesabından bir açıklama yaparak, "Milyonlarca İranlı bu gece özgürlük istedi. Rejim ise tüm iletişimi keserek yanıt verdi. İnterneti kestiler" dedi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AK Parti'den üç milletvekili transferi: Gelecek Partisi'nden istifa eden İstanbul Milletvekili İsa Mesih Şahin, DEVA Partisi'nden ayrılan İrfan Karatutlu ve CHP'den istifa eden Mersin Milletvekili Hasan Ufuk Çakır AK Parti'ye katıldı.</li></ul>

Aposto Gündem

Bir çırpıda geçen haftanın öne çıkan gelişmeleri.

10 maddede bu hafta

<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/feraitinc" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ferai Tınç</a>Sansür yasası, önceki gece Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Daha doğrusu 1 Nisan 2023'ten itibaren yürürlüğe girecek bazı maddeler dışında, düşünce ve ifade özgürlüğünü doğrudan ihlal anlamına gelen ve iktidarın hoşuna gitmeyeceği ifadelerin sahiplerine hapis cezası getiren 29. madde hemen yürürlüğe girdi.Her ne kadar ABD Büyükelçiliği müsteşarına danışılarak hazırlandığı söylense de gerek gelen açıklamalar, gerek tepkiler ve gerçekler "Türkiye’nin dünyaya örnek bir yasa çıkardığı" iddiasını yalanlıyor.Dezenformasyon yasası, iktidarın dezenformasyonuyla gözlerini dünyaya açtı.&nbsp;ABD, kendilerinde benzer bir yasa olmadığını söyledi.Birleşmiş Milletler yasayı kınadı. İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Sözcüsü Marta Hurtado,&nbsp;"Uluslararası insan hakları hukukuna göre ifade özgürlüğü sadece doğru bilgi ile sınırlı değildir, her türlü bilgi ve görüşü içerir." dedi.BM Sözcüsü, Türkiye’deki yasanın Siyasal ve Kişisel Haklar Uluslararası Sözleşmesi'nde, "Halkın bilgi edinme hakkı maddesine aykırı olduğunu" da vurguladı.Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi yasayı kınadı. Uluslararası basın özgürlüğü örgütleri ortak açıklama ile yasaya, özellikle de basın özgürlüğünü açıkça ihlal eden 29. madde gerekçesiyle karşı çıktı.Türkiye'de bağımsız gazeteciler ve örgütleri, muhalefet partileri de yasanın sadece gazetecileri değil, tüm toplumu hedef aldığını dile getirdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bilgiye ulaşımı kolaylaştırmak</h2>Özgürlük ve insan hakları savunucusu sivil toplum örgütü Freedom House, dünyadaki özgürlüklerle ilgili her yıl raporlar yayımlıyor. İnternet özgürlüğüne ilişkin yayımladığı 2022 raporunda örgüt şöyle diyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(37, 44, 60); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Dezenformasyon ve propaganda ile mücadele kamuoyunun güvenilir bilgi ve sahadan verilen haberlere ulaşımı ile mümkündür. Demokrasiler, bağımsız online medyayı, kendi ülkelerinde ve ülke dışında mali destek, yaratıcı mali modeller, teknolojik destek ve profesyonel gelişim desteği ile geliştirme gayretlerini artırmalıdırlar."</blockquote>Toplumun yalan haberlere maruz kalmasını önlemek için, hapis cezalarına gerek yok.Yapılması gereken tek şey medyanın, dolayısıyla toplumun doğru habere ulaşması için şeffaf bir iletişim sistemi kurmaktır.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkçesi "suspus yasası"</h2>Susturma yasasına "dezenformasyon" adını vererek, gerçekleri açıklayanlar, iktidarı eleştirenler "ucu dışarıda, yabancı isimli bir iş çeviriyor" algısı yaratmaya çalışıyor.Bu da yetmezmiş gibi İletişim Başkanlığı, her hafta "dezenformasyon" raporları yayımlamaya başladı. &nbsp;Savcılara adres gösteriyorlar.İfade, düşünce ve basın özgürlüklerinin kısıtlandığı ortamlar sadece gazetecileri ve aktivistleri etkilemiyor. Özel sektör, girişimciler, bilim, akademi, sağlık tüm sektörler de bu zehirli ortamdan nasiplerini alıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İran'da yasaklar ters tepti</h2>İran'da, kadınların isyanıyla başlayan gösteriler rejimin çok sert tepkisiyle karşılaştı.Daha önceki gösterilerde olduğu gibi yine internet kısıtlandı bu sefer WhatsApp ve Instagram'a da erişim yasaklandı.Ama isyan sönmedi.Gösteriler büyüyerek devam ediyor.Instagram yasaklarının ekonomik sonuçları da oldu. 450'den fazla online ticari işletmenin kapandığı, çok sayıda işçinin işten çıkarıldığı, aileleriyle birlikte 4 milyon insanın ekonomik sıkıntıyla karşı karşıya kaldığı haberleri geliyor.Birçok bölgede kadınların isyanına işçiler, esnaf ve tüccar da katılıyor artık.&nbsp;Resmî açıklamalara göre, 240 kişi yaşamını yitirdi İran'da.Ama yapamıyorlar, halkın sesini bastıramıyorlar.Tarihin hiçbir döneminde baskıyla, zulümle, hapisle, zorbalıkla gerçekler örtbas edilemedi.Gerçeklerden korkanlar kaybettiler, karanlık köşelerinden iş çevirmeye kalkanlar er ya da geç ayıplarıyla baş başa kaldılar.Çünkü gerçekler özgürdür, "sus" dendiğinde susmaz.&nbsp;

İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ile ilgili hikayeler