<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2026/2/5/1774599512666.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.54" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h1 fr-original-style="" key="addNewLine" style="font-size: 2em; margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Opaklık zırhı: İsrail'in nükleer faaliyetleri neden görmezden geliniyor?</h1>İran'ın nükleer silahlara sahip olma ihtimali, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın en önemli gerekçelerinden biri olarak gösteriliyor. Öte yandan nükleer silah ürettiği 1960'lı yıllardan beri bilinen İsrail'in uyguladığı "opaklık politikası", ülkeyi uluslararası kurumların denetiminden muaf tutuyor. Peki "nükleer tehdit" ihtimalinin savaş gerekçesi olduğu bir dönemde, İsrail'e tanınan bu ayrıcalıklı konumun arkasında nasıl bir hikaye yatıyor?Yazı: Kavel Alpaslan Kapak görseli: Cihan Kılıçİsrail’in&nbsp;İran’daki Natanz nükleer tesisini vurmasıyla birlikte Tahran, misillemede kendisine benzer bir hedef seçti: İran füzeleri 21 Mart’ta Dimona’daki Şimon Peres Negev Nükleer Araştırma Merkezi’nin hemen yakınına düşerek büyük bir yankı&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.aljazeera.com/news/2026/3/21/iran-strikes-towns-near-israels-nuclear-site-in-escalating-tit-for-tat?utm_source=aposto" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">uyandırdı</a>.&nbsp;Fakat bu nükleer hedeflerde dikkat çekici bir ayrım var: Nükleer silahlara sahip olduğuna dair elle tutulur bir kanıt olmayan İran’daki tesisler, uluslararası kurumların denetimi ve kontrolündeyken&nbsp;ciddi bir nükleer silah cephaneliği bulunan İsrail, hiçbir kuruma ya da nükleer anlaşmaya taraf değil. Çünkü Tel Aviv nükleer bir güç olduğunu resmen ne beyan ediyor ne de reddediyor.ABD sayesinde garanti altına alınan bu&nbsp;"nükleer belirsizlik" politikasının çelişkisi bugünkü savaşta çok daha net bir şekilde gözlemlenebiliyor. İran’ın günün birinde nükleer silah geliştirebileceği varsayımını onlarca yıldır dile getiren İsrail, kendi sahip olduğu nükleer gücün denetlenmesine izin vermiyor. Hatta bugün varlığını bildiğimiz İsrail nükleer programıyla ilgili bilgilere bile sızdırıldığı için sahibiz."Nükleer tehdit" ihtimalinin savaş ilan etmek için kullanıldığı böylesi bir dönemde, bu ithamın sahibine sağlanan&nbsp;ayrıcalıkları incelemek bize İsrail’in uluslararası ilişkilerdeki konumuna dair fikir verecektir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">‘Potansiyel’ silahlar, mevcut silahların önüne geçince</h2>Son dönemde&nbsp;sık paylaşılan bir video var: Videoda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 1990’lı yıllardan itibaren istikrarlı bir şekilde, "engellenmezse İran'ın nükleer silah geliştirmesinin an meselesi olduğu" iddiasını tekrarladığını görüyoruz. Bu söylemin sonucu, konuyla ilgili algının İsrail'in bakış açısıyla şekillenmesi oldu. Öte yandan herkes İran'ın planlarına odaklanırken İsrail'in programı gözlerden uzak kaldı.Nitekim İsrail’in ısrarının sonucunda Tahran, bugüne kadar yapılan müzakerelerde nükleer programı konusunda&nbsp;ciddi tavizler vermek zorunda kaldı. Fakat yine de bu nükleer silahların var olma ihtimali, bugün ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşta en belirgin&nbsp;casus belli olarak kullanıldı.İsrailli yöneticiler, uzun yıllardır "İran’ın nükleer silahlara sahip olmasının getireceği tehditler" konusundaki anlatılarını pek de&nbsp;güçlü olmayan gerekçelere dayandırıyor. Nitekim 28 Şubat’ta başlayan savaşta bir kez daha "İran’ın nükleer silah geliştirmekten bir adım uzakta olduğu, balistik füzelere ise sahip olamayacağı" Washington ve Tel Aviv tarafından vurgulandı.Öte yandan:&nbsp;Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne (SIPRI) göre Tel Aviv’in cephaneliğinde 2024 verilerine göre yaklaşık 80-90 nükleer başlığı bulunuyor, 200 başlığın ise üretime hazır olduğu&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://en.dipam.org/why-is-the-world-turning-a-blind-eye-to-israels-nuclear-activities/?utm_source=aposto" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aktarılıyor</a>. SIPRI'ye göre bu nükleer savaş başlıkları, İsrail’in sahip olduğu F-15, F-16 ve F-35 savaş uçakları, 50 kadar karadan fırlatılan Jericho II ve III füzesi, Alman yapımı Dolphin sınıfı denizaltılardan fırlatılan yaklaşık 20 Popeye Turbo seyir füzesi ile atılabiliyor ve 4.500 kilometreye kadar menzile ulaşabiliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak İsrail'in nükleer silahlara sahip olduğunu ne kabul ne de reddetmesi anlamına gelen "opaklık politikası" ülkenin İran'ın aksine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) denetimlerinden muaf kalması sonucunu doğuruyor. Ayrıca Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) taraf olmaktan kaçındığı için İsrail'in hesap vereceği bir kurum da bulunmuyor.</li></ul>Küba, Hindistan ve Pakistan'la birlikte bu antlaşmaya imza atmayan dört ülkeden biri olan İsrail, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin imzalaması için almış olduğu&nbsp;13 kararı&nbsp;da yok sayıyor.Ayrıca bu noktada daha önce&nbsp;gerçek bir savaşta düzenlenen tek nükleer saldırının altında ABD'nin imzası olduğunu da hatırlatmakta fayda var: 2. Dünya Savaşı’nın bitiminde Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları sonucunda 200 bine yakın insan hayatını kaybetti.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İsrail'in nükleer araştırma programı nasıl açığa çıktı?</h2>İsrail'in nükleer araştırma programı, 1948'de devletin kurulmasıyla eşzamanlı olarak başladı. 1949'da Negev çölündeki Berşeba yakınlarında düşük kaliteli uranyum yatakları bulundu. Bunun ardından 1952'de gizlice Savunma Bakanlığı bünyesindeki İsrail Atom Enerjisi Komisyonu (IAEC) kuruldu. İsrail'in ilk nükleer reaktörü olan Dimona'nın&nbsp;kuruluşu esnasında ise Fransa'dan destek alındı. <p contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-wrapper fr-deletable" fr-original-style="text-align:center" style="text-align: center; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><a bgcolor="#090909" color="#fefefe" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#090909 !important;color:#fafbfc !important" href="https://aposto.com/s/opaklik-zirhi-israilin-nukleer-faaliyetleri-neden-gormezden?a=customButton" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(9, 9, 9) !important; color: rgb(250, 251, 252) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">YAZININ DEVAMI</a>

Spektrum

Kapak görseli: Cihan Kılıçİsrail’in İran’daki Natanz nükleer tesisini vurmasıyla birlikte Tahran, misillemede kendisine benzer bir hedef seçti: İran füzeleri 21 Mart’ta Dimona’daki Şimon Peres Negev Nükleer Araştırma Merkezi’nin hemen yakınına düşerek büyük bir yankı <a fr-original-style="" href="https://www.aljazeera.com/news/2026/3/21/iran-strikes-towns-near-israels-nuclear-site-in-escalating-tit-for-tat" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">uyandırdı</a>.&nbsp;Fakat bu nükleer hedeflerde dikkat çekici bir ayrım var: Nükleer silahlara sahip olduğuna dair elle tutulur bir kanıt olmayan İran’daki tesisler, uluslararası kurumların denetimi ve kontrolündeyken ciddi bir nükleer silah cephaneliği bulunan İsrail, hiçbir kuruma ya da nükleer anlaşmaya taraf değil. Çünkü Tel Aviv nükleer bir güç olduğunu resmen ne beyan ediyor ne de reddediyor.ABD sayesinde garanti altına alınan bu "nükleer belirsizlik" politikasının çelişkisi bugünkü savaşta çok daha net bir şekilde gözlemlenebiliyor. İran’ın günün birinde nükleer silah geliştirebileceği varsayımını onlarca yıldır dile getiren İsrail, kendi sahip olduğu nükleer gücün denetlenmesine izin vermiyor. Hatta bugün varlığını bildiğimiz İsrail nükleer programıyla ilgili bilgilere bile sızdırıldığı için sahibiz."Nükleer tehdit" ihtimalinin savaş ilan etmek için kullanıldığı böylesi bir dönemde, bu ithamın sahibine sağlanan ayrıcalıkları incelemek bize İsrail’in uluslararası ilişkilerdeki konumuna dair fikir verecektir.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">‘Potansiyel’ silahlar, mevcut silahların önüne geçince</h2>Son dönemde sık paylaşılan bir video var: Videoda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 1990’lı yıllardan itibaren istikrarlı bir şekilde, "engellenmezse İran'ın nükleer silah geliştirmesinin an meselesi olduğu" iddiasını tekrarladığını görüyoruz. Bu söylemin sonucu, konuyla ilgili algının İsrail'in bakış açısıyla şekillenmesi oldu. Öte yandan herkes İran'ın planlarına odaklanırken İsrail'in programı gözlerden uzak kaldı.Nitekim İsrail’in ısrarının sonucunda Tahran, bugüne kadar yapılan müzakerelerde nükleer programı konusunda ciddi tavizler vermek zorunda kaldı. Fakat yine de bu nükleer silahların var olma ihtimali, bugün ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşta en belirgin casus belli olarak kullanıldı.İsrailli yöneticiler, uzun yıllardır "İran’ın nükleer silahlara sahip olmasının getireceği tehditler" konusundaki anlatılarını pek de güçlü olmayan gerekçelere dayandırıyor. Nitekim 28 Şubat’ta başlayan savaşta bir kez daha "İran’ın nükleer silah geliştirmekten bir adım uzakta olduğu, balistik füzelere ise sahip olamayacağı" Washington ve Tel Aviv tarafından vurgulandı.Öte yandan:&nbsp;Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne (SIPRI) göre Tel Aviv’in cephaneliğinde 2024 verilerine göre yaklaşık 80-90 nükleer başlığı bulunuyor, 200 başlığın ise üretime hazır olduğu <a fr-original-style="" href="https://en.dipam.org/why-is-the-world-turning-a-blind-eye-to-israels-nuclear-activities/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">aktarılıyor</a>. SIPRI'ye göre bu nükleer savaş başlıkları, İsrail’in sahip olduğu F-15, F-16 ve F-35 savaş uçakları, 50 kadar karadan fırlatılan Jericho II ve III füzesi, Alman yapımı Dolphin sınıfı denizaltılardan fırlatılan yaklaşık 20 Popeye Turbo seyir füzesi ile atılabiliyor ve 4.500 kilometreye kadar menzile ulaşabiliyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ancak İsrail'in nükleer silahlara sahip olduğunu ne kabul ne de reddetmesi anlamına gelen "opaklık politikası" ülkenin İran'ın aksine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) denetimlerinden muaf kalması sonucunu doğuruyor. Ayrıca Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na (NPT) taraf olmaktan kaçındığı için İsrail'in hesap vereceği bir kurum da bulunmuyor.</li></ul>Küba, Hindistan ve Pakistan'la birlikte bu antlaşmaya imza atmayan dört ülkeden biri olan İsrail, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin imzalaması için almış olduğu 13 kararı&nbsp;da yok sayıyor.Ayrıca bu noktada daha önce gerçek bir savaşta düzenlenen tek nükleer saldırının altında ABD'nin imzası olduğunu da hatırlatmakta fayda var: 2. Dünya Savaşı’nın bitiminde Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları sonucunda 200 bine yakın insan hayatını kaybetti.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İsrail'in nükleer araştırma programı nasıl açığa çıktı?</h2>İsrail'in nükleer araştırma programı, 1948'de devletin kurulmasıyla eşzamanlı olarak başladı. 1949'da Negev çölündeki Berşeba yakınlarında düşük kaliteli uranyum yatakları bulundu. Bunun ardından 1952'de gizlice Savunma Bakanlığı bünyesindeki İsrail Atom Enerjisi Komisyonu (IAEC) kuruldu. İsrail'in ilk nükleer reaktörü olan Dimona'nın&nbsp;kuruluşu esnasında ise Fransa'dan destek alındı.ABD de başından itibaren programa destek veriyordu. Araştırma programına katılacak İsrailli bilim insanları, ABD'de eğitim görmüş; 1955 yılında "Barış için atom" adıyla başlatılan program kapsamında ABD, "araştırma amaçlı" bir reaktörün kurulmasına önayak olmuştu.Dimona tesisinin açığa çıkması ise yıllar sonra, 1986'da Mordechai Vanunu isimli bir teknisyen sayesinde <a fr-original-style="" href="https://www.hindustantimes.com/world-news/israel-hammers-iran-s-nuclear-programme-but-won-t-admit-its-own-inside-dimona-a-house-of-secrets-101750678149216.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">oldu</a>. Reaktörle ilgili ayrıntıları ve tesisin fotoğraflarını Birleşik Krallık merkezli The Sunday Times’a sızdıran Vanunu'nun ilettiği bilgiler, İsrail'in 1964'den beri 100-200 nükleer başlık üretebilecek kadar plütonyum işlediğini ortaya çıkardı. Bu bilgilere göre kurulduğundan beri birkaç kez kapasitesi artırılan Dimona'da yılda 10-12 nükleer bomba yapılabilecek kadar plütonyum işleniyordu.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Programın açığa çıkmasının ardından gizlice İsrail'e kaçırılan Vanunu, "vatana ihanet"le suçlanarak 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ayrıca cezası bittikten sonra da yurt dışına çıkış ve yabancılarla konuşma yasağı sürdü.&nbsp;</li></ul>Tel Aviv ise tesisin ortaya çıkmasının ardından dahi&nbsp;IAEA'nın bölgeyi ziyaret etmesine izin vermedi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">1969 Nixon-Meir mutabakatı&nbsp;</h2>ABD istihbaratı ise İsrail'in Dimona'daki tesiste fiilen nükleer silah ürettiğini, dünya kamuoyundan çok daha önce kesin olarak tespit etmişti. ABD Başkanı John F. Kennedy, İsrail'den Amerikalı müfettişleri tesise kabul etmesini istediğinde 1960'ların başıydı. Ancak ziyaretler sürekli olarak ertelendi; müfettişlerin numune toplamasına izin verilmedi.Yine de bütün gizleme çabalarına rağmen daha fazla kanıt ortaya çıkmaya ediyordu. 1968’de CIA Direktörü Richard Helms, ABD Başkanı Lyndon B. Johnson’a İsrail’in nükleer silah üretmeyi başardığını ve tatbikatlar düzenlediğini bildirdi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Öte yandan Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) henüz yeni hazırlanmıştı. ABD, nükleer silah sahibi olmadığı iddia edilen ülkelerden birinin gizlice bomba yaptığı haberi yayılırsa diğer ülkelerin imza atmayı reddetmesinden endişe etmeye başladı.</li></ul>İddiaya göre 1969’da, dönemin ABD Başkanı Richard Nixon ile İsrail Başbakanı Golda Meir arasında gizli bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşmaya göre İsrail, nükleer programını gizli tutacak ve nükleer test yapmamayı kabul edecekti. ABD ise bunun karşılığında İsrail’in nükleer silahlarına göz yumacak ve NPT'yi imzalaması için ısrar etmeyecekti.&nbsp;Taraflar arasındaki bu mutabakat, ABD’nin yeri geldiğinde İsrail'in çıkarları uğruna kendi iç hukukunu bile esnetebildiğinin önemli bir göstergesi oldu. Daha sonraki dönemde de NPT dışında kalan ülkelere askerî desteği yasaklayan yasalarına rağmen ABD, İsrail'in nükleer silahlara sahip olup olmadığının "bilinmediği" gerekçesiyle müttefikini bu yasanın etkilerinden muaf tutmayı sürdürdü.Bütün bunlar ışığında Batılı liderler için "nükleer silahların yayılmasını önleme" ilkesinin söz konusu İsrail olduğunda kolaylıkla "saldırganlığı görmezden gelme"ye dönüşebildiği görülüyor. Ayrıca son dönemde "görmezden gelmeyi" aşıp fiilî bir aktöre dönüşme iddiası da daha fazla dillendiriliyor: Fransa ve Almanya gibi ülkelerin kendi "nükleer kapasitelerini genişleteceklerini" ilan etmeleri meşru savaş nedeni gibi yansıtılan argümanların yanında "barış" söylemini de tarihin süzgecinden geçirmek gerektiğini hatırlatıyor.

İran'ın nükleer silahlara sahip olma ihtimali, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın en önemli gerekçelerinden biri olarak gösteriliyor. Öte yandan nükleer silah ürettiği 1960'lı yıllardan beri bilinen İsrail'in uyguladığı "opaklık politikası", ülkeyi uluslararası kurumların denetiminden muaf tutuyor. Peki "nükleer tehdit" ihtimalinin savaş gerekçesi olduğu bir dönemde, İsrail'e tanınan bu ayrıcalıklı konumun arkasında nasıl bir hikaye yatıyor?

Opaklık zırhı: İsrail'in nükleer faaliyetleri neden görmezden geliniyor?

Kapak görseli: Cihan KılıçSon yıllarda ABD, küresel ekonomideki göreceli gerileyişini askerî güçle telafi&nbsp;etmeye çalışıyor. Washington, ülke içerisindeki endüstriyel üretim ve kamusal harcamalarda ciddi zorluklar yaşıyor. Buna rağmen askerî harcamalarda dünya genelini çok geride bırakıyorlar.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile birlikte İran’a karşı başlattıkları savaşın ardından günaşırı bu üstünlüğü övüyor. Peki ama devlet kontrolünde ücretsiz bir sağlık sistemi bile bulunmayan ABD, neden bu tip hizmetleri yurttaşlarına tanımak yerine varını yoğunu savaş sanayisine yatırıyor olabilir?</li></ul>Bugün Tahran’ın misilleme saldırılarında hedef aldığı bölgedeki ABD askerî üsleri, bu harcamaların nedenini anlamak için bize önemli bir ipucu sunuyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İmkansız karşılaştırma&nbsp;</h2>Tricontinental’de yer alan bir araştırmaya göre ABD, kendi sınırları dışında 100'e yakın ülkede 902 denizaşırı askerî üsse sahip. Antarktika hariç tüm kıtalara yayılan ve radar, iletişim istihbarat merkezleri, nükleer cephanelikler, havaalanları, kışlaları kapsayan bu ağın yanında diğer ülkelerin üs sayıları oldukça sembolik kalıyor. Farklı fonksiyonlara sahip üslerde olağan şartlarda toplam 220 bin asker görev <a fr-original-style="" href="https://newagebd.net/post/opinion/246007/biggest-military-base-empire-on-earth" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yapıyor</a>.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bunlara resmî tesislerin dışında kalan ABD askerî varlığını eklediğimizde net bir rakamdan bahsetmek zorlaşıyor. Ancak farklı kaynakların bahsettiği rakamların kolay kolay 800'ün altına çekilmediğini de söylemek gerek.</li></ul>ABD’yi 145 askerî üsle İngiltere&nbsp;takip ediyor. World Beyond War verilerine göre Rusya’nın 29, Çin’in ise sadece 6 denizaşırı askerî üssü <a fr-original-style="" href="https://worldbeyondwar.org/military-empires" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">var</a>. Washington’ın ise sadece Almanya’da 171, Japonya’da ise 98 üssü <a fr-original-style="" href="https://thetricontinental.org/studies-on-contemporary-dilemmas-4-hyper-imperialism/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">mevcut</a> (Bu iki ülkenin de 2. Dünya Savaşı’nın yenilenleri arasında yer alması çarpıcı). &nbsp;Tamamen ABD kontrolündeki <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/nato-baska-abd-baska-retorigi-gercegi-yansitiyor-mu" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">NATO&nbsp;</a>ve benzeri askerî ittifakların sağladığı stratejik ve lojistik gücü de hesaba katacak olursak devasa bir yapı karşımıza çıkıyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ortadoğu’da ABD'nin askerî yapılanması</h2>Mesela bugünkü savaşla birlikte gündeme gelen Ortadoğu’daki askerî üsleri ele alalım. İran’ı çevreleyen askerî üsler özellikle Basra Körfezi’nin çevresinde yoğunlaşıyor.&nbsp;Küçük bir ada ülkesi olan Bahreyn, ABD Merkezi Komutanlığı'na (CENTCOM) bağlı 5. Filo’ya ev sahipliği yapıyor. Burada demirleyen donanmanın etki alanı Körfez’den Kızıldeniz’e ve hatta Hint Okyanusu’nun bir bölümüne kadar genişliyor. Ülke, yaklaşık 9 bin askerî ve sivil personelin yanı sıra destroyerlerden kruvazörlere ağır savaş gemilerine ev sahipliği yapıyor.&nbsp;Katar’daki El-Udeid Hava Üssü, bölgedeki en büyük ABD üssü olarak geçiyor. Başkent Doha’nın dışarısında kalan ve kilometrelerce alanı kaplayan üs, 10 bin kişilik askerî kadrosuyla CENTCOM’un ileri karargahı olarak görülüyor. Hava harekatları, yakıt ikmal, istihbarat toplama ve gözetleme gibi işlevleri bulunuyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/2/2/1773756030700.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.10" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Irak ile Suudi Arabistan arasında kalan Kuveyt’teki Camp Arifjan ise CENTCOM’un kara kuvvetleri karargahı olarak biliniyor. Lojistik destek ve asker konuşlandırma gibi stratejik önem taşıyor. Ayrıca Ali Al Salem Hava Üssü’nün hangarlarında ABD’nin kullandığı MQ-9 Reaper gibi İHA’lar bulunuyor.&nbsp;Kuveyt’teki üçüncü merkez Camp Buehring ise bölgede görev alan ABD askerlerinin eğitiminde kullanılıyor. Yani ülke genelinde 13 bin civarı ABD personelinin görev yaptığı tahmin ediliyor.Birleşik Arap Emirlikleri&nbsp;(BAE), deniz ve hava operasyonları için kullanılan kritik bir merkez konumunda. Abu Dabi yakınlarındaki El-Dhafra Hava Üssü’nde ABD savaş uçakları ve İHA’lar konuşlanıyor. Diğer üslerde olduğu gibi BAE’deki ABD merkezleri de aynı zamanda İran gibi diğer ülkelerdeki hareketleri gözetleyecek çeşitli radar ve erken uyarı sistemlerini içinde barındırıyor.ABD'nin 2003’te işgal ettiği Irak da hâlâ önemli askerî üslere sahip.&nbsp;Ayn El Esad Hava Üssü ve Erbil Hava Üssü dikkat çekiyor. İsrail’in hemen doğusundaki Ürdün ise Muvaffak El Salti Hava Üssü’nde konuşlanan uçak filosu Doğu Akdeniz’deki askerî operasyonlara odaklanıyor. Suudi Arabistan’daki Prens Sultan Hava Üssü ise 3 bine yakın askerle hem içerisinde uçak barındırıyor hem de Patriot ve THAAD tipi füze sistemlerine ev sahipliği yapıyor. &nbsp;Liste uzayıp gidiyor. Türkiye’deki İncirlik Hava Üssü ve Malatya’daki Kürecik Radar Üssü&nbsp;de ABD’nin bölgedeki etki alanını önemli ölçüde genişletiyor. Umman ve Suriye’deki lojistik merkezleri ve üsleri de ekleyebiliriz.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bütçe çılgınlığı&nbsp;</h2>Her biri başka bir tartışma konusu olan bu askerî üsler, ABD'nin kapsamlı askerî bütçesinin sadece bir ayağı. ABD, yılda tam 1 trilyon doları askerî harcamalara ayırıyor.Bu harcamalarda 2024'te Washington 997 milyar dolarla listenin başında yer alırken ikinci sıradaki Çin, 314 milyar dolarla ABD'yi epeyce geriden takip etmişti. Rusya’nın 149 milyar dolarlık harcaması haricinde üç haneli rakamlara ulaşan başka bir <a fr-original-style="" href="https://www.statista.com/statistics/262742/countries-with-the-highest-military-spending/#:~:text=The%20United%20States%20led%20the,in%20the%20South%20China%20Sea." style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">devlet yok</a>.Bu bütçe tablosunu başka bir şekilde ifade edecek olursak ABD öncülüğündeki blok (NATO, Avusturalya, Güney Kore, vb.) dünyadaki tüm askerî harcamaların %74’ünden fazlasını kontrol ediyor.Üstelik bu harcamalar istikrarlı bir şekilde artarken The Washington Post’un 11 Şubat tarihli haberine göre 2026 yılında Trump hükümetinin 2 trilyon dolarlık bütçe açığı&nbsp;vereceği <a fr-original-style="" href="https://twt-assets.washtimes.com/news/2026/feb/11/us-deficit-rises-trump-tax-cuts-immigration-crackdown-sap-revenue/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtiliyor</a>.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bu yatırımın ‘geri dönüşü’ nedir?</h2>Bütçe açıklarına ve iç siyasal krizlere rağmen Washington’ın bu kadar büyük meblağları askerî harcamalara ayırmasının kendi içerisinde bir mantığı var. ABD için "kas gücü" her şeyden önce bir yatırım aracı.&nbsp;Dünyanın her köşesine yayılan askerî üsler, sermayenin akışını Beyaz Saray lehine güvence altına alırken bölgesel etki alanını tahkim ediyor. Ayrıca bugün İran Savaşı’nda da görüldüğü gibi yeri geldiğinde bu üsler, büyük bir ülkeyi bile çevreleyerek yüksek yoğunluklu bir saldırının yükünü alabiliyor. ABD’nin kendi topraklarından binlerce kilometre ötede girebildiği savaşların arkasında bu üs ağı var.&nbsp;Devlet bütçesinden inanılmaz rakamları askerî harcamalara ayırmak kamu hizmetleri gibi pek çok alanda kesintiye neden olsa da ABD’ye küresel siyasi-ekonomik sahada kendi şartlarını dayatma olanağı&nbsp;sağlıyor. Kimileri bu durumu "hiper-emperyalizm" kavramıyla <a fr-original-style="" href="https://just-international.org/articles/hyper-imperialism-on-hyper-drive/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">açıklıyor</a>.&nbsp;Yani ABD sermayesi eski endüstriyel kapasitesini <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/cin-nasil-latin-amerikanin-vazgecilmez-parcasi-haline-geldi" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Çin</a> gibi rakiplerine kaptırsa da hâlâ diğer tüm ülkelere kıyasla çok güçlü bir askerî ağa sahip. Bu sebeple hegemonya mücadelesi Beyaz Saray için hiç olmadığı kadar kritik. Son dönemde agresifleşen—ya da belki “aleni hâle gelen” demek daha doğru olur— askerî dayatmalar da bu çerçevede anlam kazanabilir.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ile birlikte İran’a karşı başlattıkları savaşın ardından günaşırı ülkesinin askerî üstünlüğü övüyor. Peki ama devlet kontrolünde ücretsiz bir sağlık sistemi bile bulunmayan ABD, neden bu tip hizmetleri yurttaşlarına tanımak yerine varını yoğunu savaş sanayisine yatırıyor olabilir? Bugün Tahran’ın hedef aldığı bölgedeki ABD askerî üsleri, bu harcamaların nedenini anlamak için bize önemli ipuçları sunuyor.

Cihan Kılıç ile ilgili hikayeler