• Enver Paşa anıldı: İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin liderlerinden Enver Paşa, 21 Ağustos 2025 tarihinde Şişli’deki mezarı başında anıldı ve Türk dünyasının hassasiyetlerinin ortaya konulması gerektiği vurgulandı.<ul><li>Anma etkinliği, Çepni Dernekler Federasyonu tarafından düzenlendi ve Emekli Tümamiral Cihat Yaycı ile Emekli Tuğgeneral Ali Aydın gibi isimler katıldı.</li><li>Basın açıklamasında, Enver Paşa’nın Türk dünyasının büyük ülkücüsü olduğu ve Anayasa’nın ilk 4 maddesi ile Lozan Antlaşması’na vurgu yapıldığı belirtildi.</li><li>Çepni Dernekleri Federasyonu Başkanı Muhammet Arif Genç, açılım sürecinde Türk dünyasının hassasiyetlerini ortaya koymak amacıyla anma programının düzenlendiğini ifade etti.</li><li>30 Ağustos’ta Turgut Özal anıt alanında büyük bir etkinlik planlandığı ve bu etkinlikte Türk dünyasının hassasiyetlerinin topluma duyurulacağı açıklandı.</li></ul>

Canlı Gündem

Kanal İstanbul, emekli diplomatların ve emekli amirallerin yayımladıkları bildiriler ve imar planlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanıp askıya çıkarılmasıyla yeniden gündeme oturdu. Bildiri dolayısıyla gözaltına alınan 14 emekli amiral 13 Nisan'da adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Montrö tartışması: Bilindiği üzere 1936 yılında imzalanan Montrö Sözleşmesi; Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı’ndan yapılacak geçişleri düzenliyor. Bahsi geçen bildirilerde muhtemel bir kanal projesinin Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin şartlarını tartışmaya açabileceği ve bu tartışmalar sonucunda Türkiye için bir güvenlik riski oluşabileceği endişeleri dile getiriliyordu. Bahçeşehir Üniversitesi Denizcilik ve Global Stratejiler Merkezi Başkanı Müstafi Tümamiral Cihat Yaycı ise Montrö Boğazlar Sözleşmesi İstanbul Boğazı ile Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı’nı da kapsadığından, İstanbul Boğazı’na alternatif olarak açılacak bir ulaşım yolunun Montrö’nün geçerliliğine etkisi olmayacağı <a fr-original-style="" href="https://www.yenisafak.com/gundem/bogazlar-uzerindeki-egemenligimizi-dusman-bile-sorgulamadi-3618156" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">görüşünde</a>. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ABD ve Rusya: Emekli Koramiral Atilla Kıyat, 2019 yılında gazeteci Saygı Öztürk’e verdiği demeçte ABD’nin Montrö Sözleşmesi’nden rahatsız olduğunu, eski Büyükelçi James Jeffrey’nin kendisini ziyaret edip “Karadeniz’deki etkinliklerini artırmak istediklerini ve Kanal İstanbul projesiyle bunu masaya yatırabileceklerini” ifade ettiğini <a fr-original-style="" href="https://www.sozcu.com.tr/2019/gundem/abd-buyukelcisi-2009da-montroyu-delmeyi-onerdi-5511541/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">belirtmişti</a>. Son olarak şubat ayında Türkiye ve ABD donanmaları Karadeniz’de ortak bir tatbikat düzenlemiş ve Büyükelçi David Satterfield bu tatbikatın “Türkiye ile ABD arasındaki güçlü güvenlik iş birliğini pekiştirdiğini” ifade etmişti. Rusya’nın Kanal İstanbul projesi konusunda resmî görüşü ise projenin Montrö’yü etkilemediği ve bunun bir ekonomi projesi olduğu yönünde. Rossiya 24 televizyonuna açıklamalarda bulunan Büyükelçi Aleksey Yerhov, “Kanal İstanbul projesinin Montrö Sözleşmesi’nin revize edilmesine yol açmasını beklemediğini ve Montrö Sözleşmesi’nin Karadeniz ve kıyıdaş ülkelerin güvenliği için elzem olduğunu” söyledi. Öte yandan, Cumhuriyet Gazetesi’nden Jale Özgentürk’e göre projenin finansmanı için ön plana çıkan teklifler Çin şirketlerine ait. Çin-Avrupa ticaret yolu için önem taşıyabilecek olan projenin yalnızca finansmanının değil, yüklenici firmalarının da Çin’den olması <a fr-original-style="" href="https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/kanal-istanbul-icin-dort-cinli-sirket-ankarada-ihaleye-hazirlaniyor-1826770" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bekleniyor</a>. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hükümet kanadı:&nbsp;Kütüphane Söyleşileri programı kapsamında gençlerle bir araya gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Kanal İstanbul projesiyle "kendi egemenliğimizi tesis ettiğimiz bir eser kazandırıldığını ve bu projenin Montrö Sözleşmesi ile bir ilgisinin olmadığını" aktardı. Emekli amirallerin bildirisinin ardından Twitter hesabından bir açıklama yayımlayan Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “inadına yapacağız” açıklamasının kimlere yönelik olduğunun anlaşıldığını ve tüm planlama aşamasının tamamladığını belirterek projenin temellerinin yaz aylarında atılacağını açıkladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu ise Kanal İstanbul’un Çin-Avrupa ticaret yolu için kritik bir önem taşıdığını ve projenin yapımına kısa bir süre sonra başlanacağını belirtti. </li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Muhalefet kanadı:&nbsp;Göreve geldiği günden bu yana projenin yapılmasının İstanbullular, ekoloji ve ekonomi için olumsuz olduğunu belirten İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu “Ya Kanal Ya İstanbul” ifadesi kapsamında bir itiraz dilekçesi kampanyası başlattı. Projenin çevre düzeni planına 20 Nisan Salı, imar planlarına ise 26 Nisan Pazartesi tarihine kadar itiraz edilebilecek. Projenin imar ve çevre düzenleme planlarına itiraz dilekçeleri için oluşturulan platforma <a fr-original-style="" href="https://kanal.istanbul" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kanal.istanbul</a> adresinden erişilebiliyor.</li></ul>

Spektrum

Türkiye'nin gündemindeki Kanal İstanbul projesi konusunda son durum ne?

Kanal İstanbul projesi hangi aşamada?

2020 yılında Türkiye’nin bir numaralı dış politika gündemi, Doğu Akdeniz’de Mavi Vatan Doktrini çerçevesinde yürütülen enerji kaynakları arama çalışmalarıydı. Ancak bilinenin aksine, Doğu Akdeniz’deki enerji araştırmaları konusunun 20 yıllık bir geçmişi var. Zira, bölgedeki ilk doğal gaz yatağı 1999 yılında İsrail tarafından&nbsp;keşfedildi. Güney Kıbrıs Rum Kesimi’nin 2011’de&nbsp;yeni bir gaz yatağı keşfetmesi ve ardından Mısır’ın 2015’te&nbsp;başka bir keşfe imza atması, Doğu Akdeniz’i yakın tarihin en önemli enerji kaynakları çekişme alanına dönüştürdü.&nbsp;<ul><li>Doğu Akdeniz sorunu:&nbsp;Bölgede oluşan rekabet, sadece enerji kaynaklarının nasıl paylaşılacağı sorunundan kaynaklanmıyor. Bu yalnızca buz dağının görünen bir kısmı. Genel resme bakıldığı zaman, geçmişten günümüze bölge devletleri arasında yaşanan geleneksel anlaşmazlıklar, Arap Baharı ayaklanmalarından sonra yaşanan kamplaşma ve güvenlik sorunları, enerji kaynakları başlığı altında toplanmış durumda. Bu da uluslararası kamuoyunun karşısına çok katmanlı bir “Doğu Akdeniz Sorunu”&nbsp;çıkartıyor. &nbsp;</li><li>Mavi Vatan:&nbsp;Türkiye’nin günümüzdeki bölge siyasetini belirleyen <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyNTJGd2F0Y2glMjUzRnYlMjUzRE1pWm1aUVoxcWlV"">Mavi Vatan</a> kavramı ilk kez 2006 yılında Tümamiral Cem Gürdeniz tarafından oluşturuldu. 2010 yılında ise Tümamiral Cihat Yaycı’nın Temel Deniz Hukuku adlı kitabında detaylı olarak ele alındı. Bu süreçte en dikkat çekici gelişme Mavi Vatan’ı kavramlaştıran Gürdeniz’in 2011’de Balyoz Davası kapsamında&nbsp;tutuklanması ve 18 yıl&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5odXJyaXlldC5jb20udHIlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGZW1la2xpLXR1bWFtaXJhbC1jZW0tZ3VyZGVuaXotZ3VsZW5jaWxlcmxlLW11Y2FkZWxlLWFjemktYXRsYW50aWsta29ya3VzdW5kYW4tdXN0LWFraWwtcm9tYS00MDE2NzQyNA=="">hüküm giymesi oldu</a>. Ne var ki Türkiye’nin Mavi Vatan doktrinini uygulaması, 15 Temmuz FETÖ Darbe Girişimi’nin bastırılması sonrasına denk geliyor. &nbsp;</li><li>Doğu Akdeniz Gaz Forumu:&nbsp;Ocak 2020’de kurulan Doğu Akdeniz Gaz Forumu krizde tarafları ve güç dengesini belirleyen önemli bir <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5iYmMuY29tJTI1MkZ0dXJrY2UlMjUyRmhhYmVybGVyLWR1bnlhLTU0MjUyMTYx"">oluşum.</a> Organizasyonun kurulma amacı bölge aktörlerini bir araya getirerek, bulunan gaz rezervlerinin çıkartılması, kullanılması ve ticareti hakkında bir diyalog ortamı oluşturmak. Foruma üye ülkeler arasında Yunanistan, GKRY, Mısır, İsrail, Ürdün, Suriye ve İtalya bulunuyor. Fransa’nın 2021 yılında üye olması beklenen forumda Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Arap Emirlikleri de gözlemci statüsünde bulunuyor. &nbsp;</li><li>Türkiye ise bu foruma davet edilmedi. Oysa, yıllardır iç savaş ile tahrip olmuş ve meşruiyeti tartışılan Esad yönetimindeki Suriye bile forumda yer alıyor. Böylesi bir çelişkiyi açıklamak zor olsa da Türkiye’nin bölge ülkeleriyle sorunlu ilişkilerinin burada belirleyici olduğu yadsınamaz. Nitekim, Türkiye’nin 2013’te Mısır’da yaşanan darbeden bu yana Kahire’de büyükelçisi&nbsp;bulunmuyor. 2009’dan bu yana inişli çıkışlı olan İsrail-Türkiye ilişkileri ise, 2018’de Kudüs’ün başkent olarak ilan edilmesi ardından gerildi ve diplomatik ilişki tamamen&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5hYS5jb20udHIlMjUyRnRyJTI1MkZtdXNsdW1hbmxhcmluLWtpcm1pemktY2l6Z2lzaS1rdWR1cyUyNTJGdHVya2l5ZW5pbi10ZWwtYXZpdi1idXl1a2VsY2lzaS1va2VtLWFua2FyYWRhJTI1MkYxMTQ2NDU3JTI1MjMlMjUzQSU3RSUyNTNBdGV4dCUyNTNEQU5LQVJBLSUyNTJDRCUyNTI1QzQlMjUyNUIxJTI1MjVDNSUyNTI1OUZpJTI1MjVDNSUyNTI1OUZsZXJpJTI1MjUyMEJha2FubCUyNTI1QzQlMjUyNUIxJTI1MjVDNCUyNTI1OUYlMjUyNUM0JTI1MjVCMW4lMjUyNUM0JTI1MjVCMW4lMjUyNTIwRmlsaXN0aW4lMjdkZWtpJTI1MjUyMG9sYXlsYXJkYW4lMjUyNTIwc29ucmElMjUyNTIwaXN0aSUyNTI1QzUlMjUyNTlGYXJlbGVyJTI1MjUyMGklMjUyNUMzJTI1MjVBN2luJTI1MjUyMCUyNTI1QzMlMjUyNUE3YSUyNTI1QzQlMjUyNTlGJTI1MjVDNCUyNTI1QjFyZCUyNTI1QzQlMjUyNUIxJTI1MjVDNCUyNTI1OUYlMjUyNUM0JTI1MjVCMSUyNTI1MjBUJTI1MjVDMyUyNTI1QkNya2l5ZSUyNTJDS2VtYWwlMjUyNTIwJTI1MjVDMyUyNTI1OTZrZW0lMjUyNTIwQW5rYXJhJTI3eWElMjUyNTIwZ2VsZGku"">koptu</a>. Kıbrıs sorunu ise herkesin malumu. Bu manzarada Ankara, karşı hamle olarak Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Kasım 2019’da bir “münhasır ekonomik bölge antlaşması”&nbsp;imzaladı. &nbsp;</li><li>EastMed Projesi:&nbsp;Ocak 2020’de resmîleşen ve bölgedeki en önemli yatırım olan EastMed boru hattı projesi, Doğu Akdeniz’den çıkarılan İsrail doğal gazını, GKRY ve Yunanistan aracılığıyla Avrupa’ya&nbsp;taşıyacak. Eğer hayata geçerse, 2000 kilometrelik uzunluğuyla denizin altından geçen en uzun boru hattı projesi&nbsp;olacak. Bu hat, Türkiye’nin bölgede vazgeçilmez bir enerji geçiş merkezi olma konumunu&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5taWxsaXlldC5jb20udHIlMjUyRmd1bmRlbSUyNTJGdHVya2l5ZWRlbi1lYXN0bWVkLXByb2plc2ktYW5sYXNtYXNpbmEtdGVwa2ktNjExNDM5OQ=="">tehdit ediyor</a>. Aynı zamanda EastMed, Libya ile imzalanan deniz yetki alanı sınırlarından geçmesi dolayısıyla Ankara tarafından&nbsp;hükümsüz kabul ediliyor. Brüksel ve Vaşington ise bu projeyi Rusya doğal gazına alternatif olduğu gerekçesiyle destekliyor. Ancak, finansal sorunlar sebebiyle, hattın inşasına ne zaman başlanacağı konusunda&nbsp;belirsizlik mevcut. &nbsp;</li><li>Sonuç:&nbsp;Bütün&nbsp;bu&nbsp;süreçte, belki de en önemli gelişme 15 Temmuz darbe girişiminin bastırılmış olması. Nitekim, 2019’da Mavi Vatan Tatbikatı'yla resmîleşen doktrin sayesinde Türkiye bölgede aktif askerî ve siyasi bir strateji yürütmeye başladı. Son aylarda&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRm9kYXR2NC5jb20lMjUyRmVyZG9nYW4tbWlzaXJsYS1nb3J1c21lbGVyaS1hY2lrbGFkaS0xNDA4MjAzNC5odG1s"">Mısır</a> ve&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5jdW1odXJpeWV0LmNvbS50ciUyNTJGaGFiZXIlMjUyRnR1cmtpeWUtaWxlLWlzcmFpbC1pbGlza2lsZXJpbmRlLWdpemxpLWdvcnVzbWUtNDc4NDk2"">İsrail</a> ile gerçekleşen arka kapı diplomasisinin ardından Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu 7 Aralık&nbsp;tarihinde “Bir zenginlik varsa paylaşalım. Sorunları diplomasiyle, siyasi yöntemlerle çözelim.” diyerek Türkiye’nin bölge ülkelerinin yer aldığı bir&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZTMxYWMzNDQyNmZhMDAwNzFmNWY3YiZ1c2VyPTVlNWJlYWEwMDhlZGE3NzU0MjFhZmY4ZiZhdXRob3I9NWY5OTY0M2U1MDM5NjQwMDA2ZmQyZjdjJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy5kdy5jb20lMjUyRnRyJTI1MkZlcmRvJTI1MjVDNCUyNTI1OUZhbmRhbi1ibWRlLWRvJTI1MjVDNCUyNTI1OUZ1LWFrZGVuaXotaSUyNTI1QzMlMjUyNUE3aW4tYiUyNTI1QzMlMjUyNUI2bGdlc2VsLWtvbmZlcmFucy0lMjUyNUMzJTI1MjVBN2ElMjUyNUM0JTI1MjU5RnIlMjUyNUM0JTI1MjVCMXMlMjUyNUM0JTI1MjVCMSUyNTJGYS01NTAxOTA3Mw=="">Doğu Akdeniz Konferansı</a> düzenlenmesi çağrısını yineledi. &nbsp;</li><li>Doğu Akdeniz enerji paylaşımı konusunda 2021 kritik bir viraj olacak. Peki gelecek yıl bölge ülkelerinin, gerilimin azaltılarak diplomasi ve diyalogla bir çözüme varabileceği bir dönem olacak mı? Bunu kestirmek zor olsa da Doğu Akdeniz meselesinin yeni yılda Türkiye’nin en önemli dış politika başlığı olmaya devam edeceği kesin. Nitekim, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de doğal kaynaklar arama çalışması yapan Oruç Reis sismik araştırma gemisinin görev süresini&nbsp;15 Haziran 2021’e kadar uzatması, bunun en önemli göstergesi.</li></ul>

Cihat Yaycı ile ilgili hikayeler