Kanal İstanbul projesi hangi aşamada?

Kanal İstanbul, emekli diplomatların ve emekli amirallerin yayımladıkları bildiriler ve imar planlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanıp askıya çıkarılmasıyla yeniden gündeme oturdu. Bildiri dolayısıyla gözaltına alınan 14 emekli amiral 13 Nisan'da adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

• Montrö tartışması: Bilindiği üzere 1936 yılında imzalanan Montrö Sözleşmesi; Çanakkale Boğazı, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı’ndan yapılacak geçişleri düzenliyor. Bahsi geçen bildirilerde muhtemel bir kanal projesinin Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin şartlarını tartışmaya açabileceği ve bu tartışmalar sonucunda Türkiye için bir güvenlik riski oluşabileceği endişeleri dile getiriliyordu. Bahçeşehir Üniversitesi Denizcilik ve Global Stratejiler Merkezi Başkanı Müstafi Tümamiral Cihat Yaycı ise Montrö Boğazlar Sözleşmesi İstanbul Boğazı ile Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı’nı da kapsadığından, İstanbul Boğazı’na alternatif olarak açılacak bir ulaşım yolunun Montrö’nün geçerliliğine etkisi olmayacağı görüşünde.
  
  
• ABD ve Rusya: Emekli Koramiral Atilla Kıyat, 2019 yılında gazeteci Saygı Öztürk’e verdiği demeçte ABD’nin Montrö Sözleşmesi’nden rahatsız olduğunu, eski Büyükelçi James Jeffrey’nin kendisini ziyaret edip “Karadeniz’deki etkinliklerini artırmak istediklerini ve Kanal İstanbul projesiyle bunu masaya yatırabileceklerini” ifade ettiğini belirtmişti. Son olarak şubat ayında Türkiye ve ABD donanmaları Karadeniz’de ortak bir tatbikat düzenlemiş ve Büyükelçi David Satterfield bu tatbikatın “Türkiye ile ABD arasındaki güçlü güvenlik iş birliğini pekiştirdiğini” ifade etmişti. Rusya’nın Kanal İstanbul projesi konusunda resmî görüşü ise projenin Montrö’yü etkilemediği ve bunun bir ekonomi projesi olduğu yönünde. Rossiya 24 televizyonuna açıklamalarda bulunan Büyükelçi Aleksey Yerhov, “Kanal İstanbul projesinin Montrö Sözleşmesi’nin revize edilmesine yol açmasını beklemediğini ve Montrö Sözleşmesi’nin Karadeniz ve kıyıdaş ülkelerin güvenliği için elzem olduğunu” söyledi. Öte yandan, Cumhuriyet Gazetesi’nden Jale Özgentürk’e göre projenin finansmanı için ön plana çıkan teklifler Çin şirketlerine ait. Çin-Avrupa ticaret yolu için önem taşıyabilecek olan projenin yalnızca finansmanının değil, yüklenici firmalarının da Çin’den olması bekleniyor.
  
  
• Hükümet kanadı: Kütüphane Söyleşileri programı kapsamında gençlerle bir araya gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Kanal İstanbul projesiyle "kendi egemenliğimizi tesis ettiğimiz bir eser kazandırıldığını ve bu projenin Montrö Sözleşmesi ile bir ilgisinin olmadığını" aktardı. Emekli amirallerin bildirisinin ardından Twitter hesabından bir açıklama yayımlayan Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “inadına yapacağız” açıklamasının kimlere yönelik olduğunun anlaşıldığını ve tüm planlama aşamasının tamamladığını belirterek projenin temellerinin yaz aylarında atılacağını açıkladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu ise Kanal İstanbul’un Çin-Avrupa ticaret yolu için kritik bir önem taşıdığını ve projenin yapımına kısa bir süre sonra başlanacağını belirtti.
  
  
• Muhalefet kanadı: Göreve geldiği günden bu yana projenin yapılmasının İstanbullular, ekoloji ve ekonomi için olumsuz olduğunu belirten İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu “Ya Kanal Ya İstanbul” ifadesi kapsamında bir itiraz dilekçesi kampanyası başlattı. Projenin çevre düzeni planına 20 Nisan Salı, imar planlarına ise 26 Nisan Pazartesi tarihine kadar itiraz edilebilecek. Projenin imar ve çevre düzenleme planlarına itiraz dilekçeleri için oluşturulan platforma kanal.istanbul adresinden erişilebiliyor.