<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/leventkurnaz/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Levent Kurnaz</a>İklim kriziyle ilgili en büyük yanılgılarımızdan biri, uzak coğrafyalarda gerçekleşen okyanus olaylarını kendi yerel gerçekliğimizden bağımsız sanmaktır. Çoğu zaman "Pasifik’teki bir su ısınması" olarak magazinleştirilen El Niño, aslında küresel atmosfer döngüsünün kökten yeniden düzenlenmesidir. Türkiye Pasifik kıyısında olmayabilir; ancak yükseklerdeki hava akımlarının tüm dünyayı sarması ve etkilemesi nedeniyle bu devasa enerji transferinin dolaylı ama sarsıcı sonuçlarından kaçması mümkün değildir.2026 öngörüleri, güçlü ya da orta şiddetli bir El Niño olasılığını masaya yatırırken, sadece meteorolojik bir fenomen değil, aşırı sıcaklardan gıda güvenliğine, kamu sağlığından makroekonomik istikrara uzanan sistemik bir risk zinciri karşımıza geliyor.İnsan kaynaklı ısınma nedeniyle zaten yükselmiş olan sıcaklıkların üzerine bir de El Niño etkisi eklendiğinde, karşımıza çıkan tablo oldukça net: Daha sıcak kışlar, erkenci bir bahar ve normalden çok daha uzun süren yaz ayları. Ancak burada asıl dikkat çekici olan, El Niño’nun yalnızca olay yılına özgü bir etki yaratmamasıdır. Son bilimsel bulgular, kuvvetli bir El Niño’nun kalıcı ve gecikmeli etkilerinin 5 yıla kadar yayılabildiğini gösteriyor. Bu demek oluyor ki, 2026’da yaşanacak bir "süper El Niño", sadece o yılı değil, takip eden beş yılın sıcaklık istatistiklerini de yukarı çekecektir.Bu durum Türkiye’de büyük şehirlerdeki ısı adası etkisini katlayacak, soğutma ihtiyacı nedeniyle enerji talebini zirveye taşıyacak ve özellikle Akdeniz-Ege havzasında orman yangını riskini aşırı seviyelere ulaştıracaktır.El Niño’nun Akdeniz üzerindeki etkisi tek tip bir kuraklık ya da sel vaat etmekten öte, çok daha tehlikeli olan "düzensizliği" getirir. İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da kış yağışlarının azalması ve kar örtüsünün zayıflaması, Fırat-Dicle ve Kızılırmak gibi hayati havzalarda yaz suyu arzını doğrudan tehdit eder. Ancak aynı atmosferik dengesizlik kısa süreli ama yıkıcı aşırı yağış olaylarını da tetikleyebilir. Yani aynı yıl içinde hem susuzluk stresiyle hem de ani sel ve taşkınlarla mücadele etmek zorunda kalacağımız bir "aşırılıklar dönemine" giriyoruz.El Niño’nun ekonomik büyüme üzerinde bıraktığı kalıcı izler, Türkiye gibi tarımsal üretimin iklime göbekten bağlı olduğu ülkelerde çok daha derin hissedilir. 2026’da beklenen olası bir El Niño, buğday veriminde dalgalanma, mısır ve ayçiçeğinde sıcaklık stresi, hayvancılıkta ise yem maliyetlerinin katlanması anlamına gelir. Türkiye’nin enflasyon sepetinde gıdanın sahip olduğu kritik ağırlık düşünüldüğünde, bu durum sadece bir tarım sorunu değil, doğrudan bir makroekonomik risk ve gıda güvenliği krizidir.Belki de en az konuşulan risk başlığı bu sürecin insan sağlığı üzerindeki etkisidir. El Niño yıllarının ölüm oranındaki iyileşmeyi yavaşlattığı ve özellikle yaşlılar ile çocuklar gibi kırılgan gruplarda yaşam beklentisini düşürdüğü bilimsel bir gerçekliktir. Sıcaklığa bağlı ölümler, hava kirliliğinin artması ve vektör kaynaklı hastalık riskleri sağlık sistemimiz üzerinde birkaç yıla yayılan bir ek yük oluşturacaktır.Öte yandan, küresel güneyde yaşanacak gıda krizleri ve su kıtlığı, Orta Doğu ve Kuzey Afrika hattında yeni bir istikrarsızlık dalgası yaratarak Türkiye’nin göç ve jeopolitik dinamiklerini de zorlayabilir.Asıl mesele El Niño’nun gelip gelmeyeceği değil; geldiğinde bizim hangi savunma mekanizmalarına sahip olacağımızdır. Erken uyarı sistemlerini teknik birer detaydan çıkarıp operasyonel stratejilere dönüştürmek, tarımsal sulama planlarını 20 yıllık projeksiyonlara göre bugünden revize etmek ve sıcak hava dalgası eylem planlarını hayata geçirmek zorundayız.Modeller El Niño’nun şiddetinin küresel ısınmayla birlikte artabileceğini gösteriyor. Bu, 2026’da karşılaşacağımız sınavın geçmiştekilerden çok daha zorlu olacağı anlamına gelebilir. El Niño, uzak bir Pasifik hikâyesi değildir; suyumuzdan gıdamıza, sağlığımızdan cebimizdeki paraya kadar uzanan somut bir gelecek meselesidir. 2026 bir sınav yılı olacak; hazırlık yaparsak bu sorunları yönetebiliriz, yapmazsak zincirleme etkilerin altında kalmamız kaçınılmazdır.

Dünyahali

Uzak bir pasifik hikayesinden günümüz gerçekliğine

El Niño’nun Gölgesinde Bir Türkiye Sınavı

Çankırı’da Müze Araştırma Projesi kapsamında yapılan kazıda dev gergedan fosiline ait yeni kemikler bulundu. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünce (MTA) yürütülen çalışmada bulunan parçaların 28 milyon yıllık olduğu değerlendirilen dev gergedan fosiline ait olduğu belirtildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir adım geriden: Bir vatandaşın 2014’te Çorum’un Sungurlu ilçesinde kemik parçaları bulmasıyla başlatılan kazı çalışmaları Çankırı'nın Kızılırmak ilçesine bağlı Kemallı köyü yakınlarında sürüyor. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi uzmanlarınca 2015'ten itibaren aralıklarla yapılan kazıların bu yılki saha çalışmaları tamamlandı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Açıklamalar:&nbsp;Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi Omurgalı Paleontolojisi Ekip Şefi Jeoloji Yüksek Mühendisi Dr. Neşe Oyal bu kazılarda yeni fosil parçalarının bulunduğunu ve bölgede daha önce yaklaşık 28 milyon yıllık olduğu değerlendirilen dev gergedan fosili bulunduğunu belirtirken şu açıklamada bulundu:</li></ul><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Gelmiş geçmiş en büyük kara memelisi olarak bilinen dev gergedan fosillerinin Anadolu'da bulunması, göç yollarının ve yayılım alanlarının tespiti açısından büyük önem taşımaktadır.”</blockquote><img src="https://images.aposto.com/2023/5/6/1686403537884.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Cahit Emrali/AA Oyal, açıklamasına “Çankırı, Kızılırmak Kemallı lokalitesinde dev gergedana ait olarak tespit ettiğimiz ilk fosil bulguları 2015 yılında MTA Müze Araştırma Projesi kapsamında prospeksiyon ön etüt çalışmaları esnasında tespit edildi. Burada 2015 yılında yaptığımız çalışmalarda dev gergedana ait pazu kemiği, ön kol kemiği, kaval kemiği, parmak, kemiği, bilek kemikleri, ayak kemikleri gibi etraf kemiklerine ait bulgular tespit edildi. Bu yıl içinde de Kemallı lokalitesinde MTA Genel Müdürlüğü Müze Araştırma Projesi kapsamında yaptığımız çalışmada yine dev gergedana ait etraf kemiği örnekleri tespit edildi. Bu lokalitelerdeki bulgulara ilişkin kesin bir yaş vermek gerekirse dev gergedanın yaşının 28 milyon olduğunu düşünüyoruz” sözleriyle devam ederken dev gergedan örneklerine geçtiğimiz yıllarda daha çok Moğolistan, Çin, Hint Yarımadası ve Orta Asya'da rastlandığına dikkat çekti.

Aposto Gündem

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünce (MTA) yürütülen çalışmada bulunan parçaların 28 milyon yıllık olduğu düşünülüyor.

Çankırı'da dev gergedan fosiline ait kemikler bulundu

<img src="https://images.aposto.com/2022/2/6/1646469984568.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.67" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Gökçe Çoşkun’un kitabı <a fr-original-style="" href="https://www.caterinascaramelli.com/new-page" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Caterina Scaramelli</a>’nin geçen yıl çıkan How to Make a Wetland: Water and Moral Ecology in Turkey (Stanford University Press) kitabını aklımıza getirdi. Boston University Antropoloji Bölümü’nde hocalık yapan Scaramelli <a fr-original-style="" href="https://www.caterinascaramelli.com/swamps-into-wetlands" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kitabında</a> Samsun ve İzmir’i çevreleyen <a fr-original-style="" href="https://merip.org/2020/10/the-lost-wetlands-of-turkey/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kızılırmak ve Gediz deltalarının</a> tarihsel ve coğrafi gelişimini incelemiş, yaptığı etnografik çalışmayla bugün bu bölgelerde yaşayan insanlar ve diğer canlılar arasındaki ilişkinin siyasi ve kültürel açılardan niteliğini anlamaya çalışmış. Kitaptaki ana temalardan birisi giderek daralan sulak alanların korunması yönünde çaba gösteren Gökçe Çoşkun gibi aktivistlerle ilgili. Scaramelli, daha adil ekolojik sistemler ve çok canlılı yaşam alanları için verilen mücadelenin demokratik gelecek tahayyüllerinin oluşmasındaki öneminin altını çiziyor. Bu güzel kitabın henüz Türkçe’ye çevrilmediğini hatırlatalım.

Zappa Zamanlar

<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1994 yılında Adıgey Cumhuriyetine ailesi ile dönen ve orada Rus Filolojisi okuyan 1981 doğumlu Günay Çateo Kızılırmak; en çok ve herkesin iyi ki dediği Andrey Platonov&nbsp;çevirileri ile ülkemizde çok bilinen bir isim. Metis'ten çıkan Çevengur, Can, Çukur, Dönüş bunlardan bir kaçı. Ayrıca Turgenyev'in Babalar ve Oğulları ile Tolstoy'un Üç Ölüm'ü, Çehov'dan Seçme Öyküler gibi bir çok büyük Rus eserini de çevirdi. Ben Platonov'dan Can'ı okumuş ve çeviriyi çok beğenmiştim.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sabri Gürses; 1972 doğumlu, yüksek lisansını Çeviribilim alanında yapmış ve bu konuya oldukça emek veren bir isim. Twitter'da Çeviribilim isimli bir hesabı da var ve alanında yetkinliği açıkça görülüyor. Puşkin'in Yevgeni Onegin çevirisi ve ödül de aldığı Everest Yayınları'ndan çıkan bir Oblomov çevirisi vardır. Dostoyevski'nin Can Yayınları'ndan çıkan İkiz çevirisi de çok beğenilir. Tolstoy'un tüm külliyatını Türkçe'ye çevirmeye çalıştığı projesi ve çevirileri en son Rusya'dan ödül de aldı Sabri Gürses'in. Ben de yaptığım araştırmalar sonucu Savaş ve Barış'ı Alfa Yayınlarından çıkan Gürses çevirisi ile okumaya karar verdim. Pişman olmayacağımdan neredeyse eminim.&nbsp;</li></ul> <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mustafa Kemal Yılmaz'ı Bulgakov'un Köpek Kalbi çevirisi ile tanıdım ve kendisini biraz araştırınca verdiği emeğe ve bu işe olan sevgisine hayran kaldım. Yine Bulgakov'dan Usta ve Margarita'yı gözüm kapalı M. Kemal Yılmaz çevirisi ile İş Bankası Kültür Yayınlarından edindim. Modern Klasikler serisinde başka çevirdiği eserler de var göz atmak istersen..</li></ul> <ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Koray Karasulu, 1975 doğumlu bir çevirmenimiz. Kendisini özellikle İnsan Ne İle Yaşar- Tolstoy, Kumarbaz - Dostoyevski, Alfa'dan çıkan Karamazov Kardeşler çevirileri ile tanıyoruz.&nbsp;</li></ul> <img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-10T15:44:15.204Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.83" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"> <h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Koshevaya_k</h3>

Kızılırmak ile ilgili hikayeler