<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/cigdemanad?lang=en" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Çiğdem Anad</a>Ahlaksızlık toplumda baskın hayat tarzına dönüştü. Derin devlet hem devlet oldu, hem ifşa edildi. Ne hazindir ki siyasilerden, bürokratlardan, kamu görevlilerinden ve gazetecilerden duymamız gereken olayları Sedat Peker'den öğrendik. Öğrendik, peki ne oluyor şimdi?&nbsp;Derin devletin şöhretli, mafyalaşmış siyasi isimlerine kimse dokunmuyor. Zincirleme soygunları aksiyon filmleri gibi sadece izleyen savcılar terfi alıyor. Asıl suçluları salıveren yargıçlar ödüllendiriliyor. Uyuşturucu, fuhuş, hırsızlık çeteleriyle işbirliği yapan polisler korunuyor. Rant çetesine dönmüş, dini çiğneye çiğneye çürümüş tarikat üyelerine kamu kuruluşlarında nadide yerler bahşediliyor.Bir ülke bu şekilde kuşatılmışken, medya kapsam dışı bırakılmayacaktı elbette. Medya da bataklığa dönüştürüldü. Çakma gazetecilerin cirit attığı, sivrisineklerle dolu bir batak.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Katran karası medya bataklığı&nbsp;</h2>Medya bataklığı ilk bakışta renkli görünen, aslında on beş yıldır katran karası tek rengin hâkimiyetinde. Sahibinin sesi olanlar, demeç borazancıları, kopyala yapıştırıcılar, köşelerde ahkam kesip, kendi görüntüsüne, sesine hayran olanlar, halkı tanımadan halk adına atıp tutanlar, ülkenin Doğu'suna ayak basmadan kürt uzmanı kesilenler, kendi semtinin fotografını çekip 'Türkiye gerçeği' diye yansıtanlar, başka semte nadiren yolları düştüklerinde "göçmenlerin istilasına uğradık" tespiti yapabilenler, moderatörlük adıyla "sen dur, sen konuş" komutunu ancak verebilen, soru sormaktan aciz ekranın trafik polisleri, dolaylı veya dolaysız para ve pozisyon karşılığında yalan dolan haberler yapanlar ve medyanın her köşesine yerleşmiş hükümetin medya komiserleri. Ayrıca bir parantez açmadan geçemeyeceğim; yayın saatlerini doldurmak için çoğaldıkça çoğalan futbol programlarındaki erkekler, ekranları bağıra bağıra patlatan geç antropoz dönemindeki futbol lafazanları. Ve bunların hepsinin adı gazeteci.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ahlaksızlık toplumu kuşattı, medya ahlaklı kalamazdı&nbsp;</h2>Ahlaksızlık toplumun bütününe yayıldıysa, günlük her işte olağanlaştıysa, ahlaksızlık bir hayat tarzı olduysa,&nbsp;medyanın ahlaklı kalması beklenemezdi. Buna rağmen hâlâ ana akımda boy gösterenlerin, kendi durdukları yeri meşrulaştırmak için kurdukları beylik savunma cümleleri şunlar; "Türkiye'de basın hiçbir zaman özgür değildi ve Türkiye'de hiçbir zaman demokrasi olmadı." Onlara basitçe verilecek cevap net; kimse yemiyor bu manevraları. Medyada on beş yıl önce neler yapılıyordu, şimdi neler yapılıyor? Bilen bilir, bilmeyen de isterse öğrenir.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Medya bataklığında açan çiçekler de var&nbsp;</h2>Her bataklıkta açan çiçekler vardır. Bu da diyalektik. Bataklık nilüferlerini görmeden, okumadan geçemeyiz ve geçmemeliyiz. Onlar olmasaydı, bugun medyadan bahsedemezdik. İnternet, YouTube ve birkaç ekran gazetecileri, yayıncıları direncini sürdürdü, sürdürüyor. Onları da alkışlıyoruz tabii ki. Sokak kedisi ve eşi Barış Oruç'a da özel bir yer vermeliyiz. Şahsen şimdiye kadar bir tek kedi sevdim, onun da adı sokak kedisi. Bu kedi eşiyle beraber alan çalışmasının nasıl yapılacağını sadece muhabir olmak isteyenlere değil, siyasetçilere de gösterdi.Bir yıl sonra belki yeni bir medya inşa etmek için kollar sıvanacak. Bugünün direnenleri ve kızağa çekilenleri tuğla taşıyacak, yeni arkadaşlar da genç ve güçlü kanatlarıyla o medyayı uçuracak. Aksi mümkün değil, hayatın akışına aykırı.&nbsp;Bu bataklık kuruyacak. Filmin sonunda ahlaklı ve iyi karakterler ve bu çok güzel ülke kazanacak. Bir memleket batmayacaksa, çıkacak.

Aposto Gündem

Ahlaksız hayat tarzı ve medya bataklığı

Ağustos ayının politik ve toplumsal gündeminin büyük bir bölümünü Afganistan’da yaşananlar oluşturdu. Buradan hareketle bugün; medya, teknoloji ve politikanın kesişiminde bir vaka çalışması sunuyoruz.Bugünün vaka çalışması kanalında Taliban’ın internete olan tutumuna ve yıllar içinde bu tutumun nasıl değiştiğine, sosyal medyanın Taliban’ın yeniden güç kazanmasındaki rolüne, sosyal medya platformlarının bir silahlı terör örgütünden uluslararası diplomaside kabul görme potansiyeli olan bir yapıya dönüşen Taliban’a karşı nasıl bir tavır aldığına ve yine platformların, potansiyel risklerin önüne geçmek ve kullanıcılarını korumak için hayata geçirdiği önlemlere odaklanıyoruz.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Birkaç adım geriden</h2>20 yıl önce başkent Kabil'i ve yönetimi ele geçirdiğinde interneti yasaklayan Taliban, son 10 yılda ülkede kullanımı artan akıllı telefonlar aracılığıyla mesajlarını yayabileceğinin farkında, üstelik birkaç yıldır. Atlantic Council <a fr-original-style="" href="https://medium.com/dfrlab/suspicious-twitter-accounts-boosted-taliban-hashtag-prior-to-afghan-election-c303561713cf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bir çalışması üzerinden</a> Afganistan'da 2019'da gerçekleşen seçimlerde 60'tan fazla Taliban bağlantılı Twitter hesabından bir etiketle atılan tweet'lerin seçim sürecinde Taliban etkisini artırmak ve seçmenleri korkutmak için kullanılmış olabileceği çıkarımını yapıyor. <a fr-original-style="" href="https://www.researchgate.net/publication/344382295_Social_media_and_disinformation_in_war_propaganda_how_Afghan_government_and_the_Taliban_use_Twitter" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">2020'de yazılan</a> bir başka akademik makale ise Taliban'ın Twitter'ı bir propaganda aracı olarak kullandığını doğruluyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Taliban bugün sosyal medyayı nasıl kullanıyor?</h2>Taliban'ın başkent Kabil'i ele geçirdiğinden bu yana verdiği mesajlar "ılımlı" olarak yorumlanıyor. Bu mesajlar Taliban'ın dijital varlığına da yansıyor. Mavi mikrofonlu Taliban mensuplarının Kabil sokaklarında çektiği röportaj videoları, ülkede huzurun hâkim olduğu izlenimini yaratması için paylaşılıyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/7/3/1629930233712.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Taliban" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Reuters<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Atlantic Council'den Benjamin Jensen bunun sebebini Taliban'ın dijital görünürlüğünde "acımasız olduğunu" hatırlatmasına gerek olmadığı üzerinden savunuyor, zira "halk bunu biliyor."&nbsp;Taliban'ın sosyal medyada çizdiği pozitif imaj, örgütün ülkeyi "yönetebildiği" izlenimini küresel olarak erişilebilir kılıyor. Diğer yandan Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahit, Twitter'da 350 bini aşkın takipçisine aktif olarak paylaşım yapıyor ve mesajlarını bu yoldan ulaştırıyor.Hatta bazı analistler; bu oldukça kurumsal görünen ve küresel siyasette uygulanan iletişim hamlelerinde en az bir halkla ilişkiler şirketinin Taliban'a destek olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.washingtonpost.com/technology/2021/08/18/taliban-social-media-success/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">düşünüyor.</a><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Önlemler ve tutumlar</h2>Taliban boyutu:&nbsp;Geçmişte insan hakları ihlalleriyle kazandığı şöhretin örneklerini bugün de sergilediği bilinen Taliban'ın hızlı ilerleyişi sosyal medya platformlarının da bazı konularda karar vermesini mecbur kılıyor. Bugün diplomaside Taliban’ın -kimse ilk tanıyan olmaya yanaşmasa da- "kapsayıcı" bir yönetim kurması koşuluyla tanınacağına dair sinyaller verilmesi, örgütün sosyal medya platformlarının bir süre gündeminde kalacak bir darboğaz olduğunu gösteriyor.Taliban'ın ülkedeki yükselişini "sürreal" olarak tanımlayan Atlantic Council'den Emerson Brooking, örgütün ABD askerlerine yönelik şiddet içerikli eylemlerini yayımlaması gerekçesiyle sosyal medya platformlarında bir süre önce yasaklandığını belirtiyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Facebook ve TikTok geçtiğimiz hafta salı günü CNBC'ye, Taliban'ı tanıtan içeriklere dair yasakları kaldırmayacaklarını söylemişti. Dari ve Peştu dillerini konuşan bir ekiple yerel içeriklerin incelendiğini söyleyen Facebook şirket sözcüsü, platformun Taliban'a karşı alacağı tavır konusunda "uluslararası toplumu" takip ettiğini belirtmişti.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Mesajların uçtan uca şifreli olması sebebiyle uygulamayı kimin kullandığına pek müdahale edemeyen WhatsApp&nbsp;ise 17 Ağustos'ta Taliban tarafından açılan bir şikâyet-yardım hattını kapatmıştı. Taliban sözcüsü Zabihullah Mücahit ise Facebook'u ifade özgürlüğünü kısıtlamakla <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/therecount/status/1427670638966165506" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">suçladı.</a></li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">YouTube, şirketin uzun süredir Taliban tarafından yönetilen hesaplara izin vermediği bir politika izlediğini hatırlattı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Twitter ise en büyük önceliğinin "insanları güvende tutmak" olduğunu vurgulayarak Twitter kurallarını ihlal eden içerikleri sürekli gözden geçirdiklerini belirtti.&nbsp;</li></ul>Kullanıcı boyutu: Afganistan kadın futbol takımının eski kaptanı Khalida Popal; Reuters'a sporcuların sosyal medya hesaplarını güvenlik gerekçesiyle sildiğini, halka açık dijital görünürlüklerini gizlediklerini söylemişti. İnsan hakları grupları da Taliban'ın sosyal medyayı kişilerin geçmişleri ve bağlantıları için kullandığını söyleyerek insan hakkı savunucularının, gazetecilerin ve akademisyenlerin tehdit altında olduğunu paylaşmıştı. Bu endişeler, platformları harekete geçirdi.Facebook, Afganistan'da arkadaş listelerini görüntüleme veya arama özelliğini durdurdu. LinkedIn Afganistan'daki kullanıcıların bağlantılarını gizledi. Clubhouse da aktif olmayan kullanıcıların fotoğraflarını ve biyografilerini gizledi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şimdi ne olacak?&nbsp;</h2>Sosyal medya platformları yerelden küresele politikacılar, devlet görevlileri, devlet kurumları ve uluslararası organizasyonların iletişim araçları arasında önemli yer tutuyor. ABD'de Trump destekçilerinin Kongre baskınının ardından Twitter, şiddetin yüceltilmesi başlıklı platform politikası uyarınca iddialı bir kararla eski ABD Başkanı Donald Trump'ın hesabını kalıcı olarak engellemişti. Facebook da yaz mevsiminin başında çeşitli kuralları ihlal ettiği gerekçesiyle Trump’ı iki yıl boyunca platformdan uzaklaştırmıştı. Bu örnekler, platformların bu iletişime izin verip vermeme konusunda güçlü bir inisiyatife sahip olduğunu gösteriyor.Bugün, sosyal medya şirketlerinin ellerinde güvendikleri topluluk kuralları, daha önce verdikleri emsal kararları; fakat tam karşısında "ifade özgürlüğünün sınırları" gibi yanıtlamaları gereken zor sorular var. Yine de esas cevabı Taliban'ın kuracağı hükümetin meşruiyetini belirleyecek olan devletler verecek.

Quando

Taliban sosyal medyayı nasıl kullanıyor? Platformlar, silahlı bir örgütten Afganistan'ın yeni yöneticisine dönüşen Taliban'a karşı nasıl bir yol izleyecek?

MEDYA ile ilgili hikayeler