<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/turanfrc/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Turan Farajova</a><a fr-original-style="" href="https://www.istanbulapartmanlari.com/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">https://www.istanbulapartmanlari.com/</a>&nbsp;Eski İstanbul eğlenceleri dendiğinde aklımıza genelde Pera Palas, Tokatlıyan Otel, Maksim, Lebon, Markiz, Beyoğlu meyhaneleri ve gazinoları gelir. Tabii bu konuda haksız da sayılmayız. Hem İstanbul sakinleri hem de yabancı seyyahların anlattıklarından eski İstanbul’un cazibe merkezlerinin aynı zamanda eğlencenin de merkezi olduğunu görüyoruz. Ancak biz bu kez eskiden İstanbul’da evlerde nasıl eğlenilirdi konusuna değineceğiz. Yazının esas kısmına geçmeden önce, şehirde nerelerde, nasıl eğlenilirdi konusuna da biraz değinmek isterim.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Otel Partileri: Pera Palas’tan Tokatlıyan’a</h3>Pera Palas’ın balo salonu, ilk kurulduğu günden beri çeşitli davetler ve yılbaşı eğlencelerine ev sahipliği yapıyor. Said Naum Duhani’nin aktardıklarında Pera Palas baloları ile ilgili şu ifadeye rastlıyoruz:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 216, 77); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 216, 77); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“1900 döneminin en ünlü baloları onun geniş salonlarında verilir ve birbirlerine kenetlenmiş çiftler M. Nava orkestrasının melodileri eşliğinde dans ederlerdi.”</blockquote>Bir diğer Peralı otel eğlencesine de Tokatlıyan Otel’de rastlıyoruz. Otelin restoranı Splendite, dönemin en ünlü isimlerinin müdavim olmasıyla bilinirdi. Yakup Kadri, Abdülhak Hamit Tarhan, Yahya Kemal, Sait Faik Abasıyanık, Ahmet Rasim gibi ünlü isimler, otel restoranında sahne alan piyanist Perez’i dinlemek için otel restoranına sıkça giderlerdi.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Beyaz Ruslarla Değişen Eğlence Sektörü</h3>1900’lerin başında gerçekleşen Beyaz Rus göçü, İstanbul’un eğlence anlayışında önemli yenilikleri de beraberinde getirmiştir. Ayaspaşa Rus Lokantası, Rejans gibi ünlü restoranları şehre kazandıran Beyaz Ruslar, pastacılık ve pastanecilik sektörlerinin gelişimine de fayda sağlamalarıyla bilinir.Olivyo Pasajı’nda yer alan eski ismiyle Rejans, Bolşevik İhtilali sebebiyle İstanbul’a yerleşen Mihail Mihailoviç’in 1924 yılında kurduğu bir Rus mutfağı restoranıdır. Bugünkü yerinde Rejans’dan önce Triamon isimli bir birahane bulunuyordu. Mihailoviç burayı satın alır ancak dekore edecek sermayeyi bulamaz. Aynı dönemde İstiklal Caddesi üzerinde Berthet isimli bir Fransız tarafından açılan Le Regence adlı restoranda işler yolunda gitmez ve bir süre sonra Berthet tarafından Mihailoviç’e devredilir. Mihailoviç, bugünkü Rejans’ı Turkuaz adıyla bu şekilde açar. Buradan elde ettiği gelir ve Vera Chirik ile Veronika Protoppova isimli iki ortağıyla birlikte Olivyo Pasajı’ndaki yeri dekore ettirerek “Rejans Kahve, Lokanta ve Çiçek Bahçesi” isimli yerini açar. Mustafa Kemal Atatürk’ten İsmet İnönü’ye, Mata Hari’den, Agatha Christie’ye ve İspanya Kralı IV. Alfonso’ya kadar birçok ünlü isim, Rejans’ta Rus lezzetleri ve müzikleri eşliğinde eğlenmiştir.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İstanbulluların Ev Davetleri</h3>İzlediğimiz birçok dönem filminde de şahit olduğumuz sazlı sözlü, yemekli ev davetleri İstanbul halkının günlük yaşantısının önemli bir parçasıydı. Hem eğlence mekânlarının az olması hem de dönemin Müslüman ahalisinin harem-selamlığı sebebiyle, dışarda birlikte eğlenmesinin mümkün olmaması, ev davetlerinin önemini artırıyordu.Aileler, aile dostları evlerde bir araya gelir, hem sohbetler eder hem eğlenir, kimi zaman da siyasi konularda fikir alışverişlerinde bulunurlardı. Elbette sadece Müslüman aileler değil, Osmanlı vatandaşı gayrimüslim ve Levanten aileler de kendi topluluklarından olan dostlarıyla evlerde sık sık buluşmalar gerçekleştirirlerdi. Özellikle yabancı elçilerin evlerinde ve elçiliklerde verdiği davetler, dönemin Levanten ailelerinin gözde etkinliklerindendi.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Madame Corinne’in Hareketli Davetleri</h3>Elçilik davetlerine geçmeden önce, yaptığım okumalarda en çok dikkatimi çekenlerden biri olan Çukurcumalı Madame Corinne’in ev davetlerinden bahsetmek isterim.Corinne ve ailesi, müzikle çok ilgilendikleri için haftada bir evlerinde müzikli toplantılar düzenlemişlerdir. Bu toplantıya katılanlar arasında Mustafa Kemal Atatürk, Namık Kemal’in torunu Cezmi, Corinne’in ilerde evleneceği Yüzbaşı Ömer Lütfü Bey bulur. Mustafa Kemal Atatürk’ün Corinne ve Edith ile sık sık sohbet ettiği de söylenenler arasındadır.Mustafa Kemal Atatürk’ün bu toplantılara katılmasını yaveri Şükrü Tezer şu sözlerle ifade etmişti:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 216, 77); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 216, 77); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“İşlerinin müsait bulunduğu zamanlarda bazı geceler eski Harbiye Mektebi karşısındaki sıra binaların birine de ara sıra uğrarlardı. Bu binada Madam Corinne adında bir bayan otururdu. Paşa, buraya giderlerken biz yaverlerini de beraberinde götürür ve hususi olarak hazırlanan ve tam manasıyla ‘nezih’ kelimesiyle ifade ve tavsif edebileceğim toplantıda bulunarak biraz hoşça vakit geçirip yorgunluklarını giderirlerdi.”</blockquote><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Geleneksel Ev Eğlenceleri</h3>Tandır başı, Hacivat &amp; Karagöz, helva sohbetleri gibi evlerde de kendine yer edinebilmiş etkinlikler, özellikler Müslüman ailelerin gözde eğlencelerindendi. Tandır başı; kışın tandır başlarında toplanılıp, salep, boza gibi sıcak içecekler içerek, gaz lambasından sızan ışık etrafında hikâyeler ve masallar anlatılmasıyla gerçekleşirdi. Tandır başı buluşmalarının bir diğer çeşidi de helva sohbetleri olarak karşımıza çıkıyor. Misafirliğe gidilen evlerde eğlencenin ve sohbetin sabaha kadar sürmesi sonucu sabaha karşı misafirlere helva ikram edilirdi. Hacivat &amp; Karagöz oyunu ise daha çok meydanlarda, açık alanlarda rastladığımız bir eğlence türü olsa da ev davetlerinde de sıkça rastlanan etkinliklerdendi.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Varlıklı Ailelerin Yalı Davetleri</h3>Ev denince aklımıza eski dönemler için daha çok köşkler, konaklar bazen de apartmanlar gelir. Ancak yalılar da bu kapsamdaydı ve yalı sakinlerinin ev davetleri Osmanlı döneminde oldukça popülerdi. Yalı sakinleri kimi zaman saray eşrafı olurken kimi zaman da başta ticaretle uğraşan varlıklı kişiler ve aileleriydi.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Frekyan'lardan Koç Ailesi’ne: Büyükdere’de Ev Davetleri</h3>Aşk-ı Memnu dizisiyle özdeşleşen Büyükdere sakini yalı, ev olarak kullanıldığı dönemlerde kalabalık ev davetleriyle bilinirdi. Yalının 1938 yılına kadar sahibi olan Frekyan'ların yalı davetleri geleneğini, yalıyı Frekyan'lardan satın alan Koç Ailesi devam ettirdi. Vehbi Koç’un eşi Sadberk Hanım, bu evde kaldıkları yıllarda sık sık yakın çevresiyle ev davetleri düzenlerdi.

İstanbul'da Nasıl Eğleniyorduk?

'İstanbul Apartmanları' kitabıyla tanıdığımız Turan Farajova, otelden restoranlara, elçilik davetlerinden İstanbulluların ev davetlerine, yalılardaki eğlencelerden geleneksel etkinliklere mekân içi eğlenceleri kaleme aldı.

Nerede O Eski İstanbul Eğlenceleri…

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bahai Körfezi </h3>Kanlıca Koyu’nun diğer adı. Koy ve çevresindeki arazi, IV. Mehmet tarafından dönemin şeyhülislamı Bahaeddin Efendi'ye bağışlandığı için kimi kaynaklarda bu isimle anılıyor. Koyun çevresi ve sırtlarındaki Mihrabad korusu Osmanlı’da da cumhuriyet döneminde de en gözde eğlenti ve mesire yerlerindendi. Yahya Kemal’in bu körfez ve koru için yazdığı şiirler de bulunuyor.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 216, 77); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 216, 77); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul, Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer Ömrüm oldukça gönül tahtına keyfince kurul! Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer."</blockquote><img src="https://images.aposto.com/2022/6/2/1657628454141.png" width="550" height="459" ratio="1.18" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kanlıca Körfezi / Abdullah Frères Fotoğrafı

Eski İstanbul’da en ilginç yer adlandırmalarından biri de “tepe” nitelendirmeleridir. Öyle ki, “tepe” adını içeren pek çok yer gerçekte coğrafi anlamda tepe, “dağ” adını içeren pek çok yer de gerçekte dağ değildir. Sözgelimi Çamlıca tepesinin 19. yy. ve öncesindeki yaygın adı Bulgurlu Dağı’dır. Keza yine 20. yy.’a kadar olan anlatılarda (hatta bazı 20. yy. metinlerinde) Boğaziçi’nin “dağlarla çevrili olduğu” yazılıdır. (En bilinen örneği belki, Yahya Kemal’in Kanlıca körfezi için yazdığı şiirinin bir mısraı: “Dağlar ağarırken konuşurduk tepelerde”)Ben bu durumu uzun yıllar şehrin yatay mimarisi ile ilişkilendirmiştim. Evler az katlı olunca, tepe ve dağın “ölçütü” düşüyor olmalıydı. Fakat sonradan, özellikle tepe nitelemesinin bölgenin yerden yükselti durumuyla ve de “yukarıdan bir noktaya bakılabilme” niteliği ile alakalı olduğunu gözlemledim. Bunun en meşhur örneği, Kadıköy’ü uzaktan ve yüksek bir yerden izleyen Gözcü Baba’nın adını Göztepe’ye vermesiydi. Hâl böyle olunca, şehrin topoğrafik kültüründe, bir yeri yukarıdan gözlemeye elverişli her yükselti tepe olabiliyordu ve daha büyük yükseltiler de artık dağdı. Bu nedenle de şehirde tarih boyunca tepeler -özellikle güvenlik nedeniyle- çok daha makbul yerler olmuştur. Kadıköy’de de ilk yaşam bulguları için Fikirtepe adres gösterilir. Bu çok da tesadüf olmasa gerektir. Zira Fikirtepe, limana (görece) yakındır ve hafif bir meyille inişi (dolayısıyla aynı meyil sayesinde çıkışı) kolay bir mevkide yer alır. (Limana görece yakın bir başka tepe olan Acıbadem tepesi için bunu söyleyemeyiz mesela.)Fikirtepe’ye dair neler elimizde bugün o çok eski tarihlerden? İnsan ve hayvan iskeletleri, vazo kırıkları, taştan çekiç, öküz heykelleri, kandiller ve pişirilmiş balçıktan bir sakallı erkek başı heykeli, vs... M.Ö. 3000’lere uzanan bu geçmişte insanlar burada çapı dört metreyi bulan yuvarlak evlerde yaşamışlar. Evlerin duvarları ahşap, dal veya saz parçalarındanmış. Tek göz olarak tasarlanmışlar. Tabanları dışa göre hafifçe çukurmuş. Evin tabanında ise mezar yer alırmış. Gidenin ruhu evin içinde yaşamaya devam etsin diye belki. Sonraki süreçlerde Fikirtepe’nin uzun yıllar boş kalması ise, ölümü yaşamın içinde tutmaya çalışırken, yaşamın buradan tümden elden çıkması sonucuna aralanmış. Fikirtepe adına ilk defa 1786’da Kauffer’e çizdirilen bir haritada rastlanıyor, ama meskûn bir bölge olması itibariyle değil, burada yaşamış Fikir Baba adlı erenin varlığı dolayısıyla. Bununla beraber işin ilginç yanı, Fikir Baba diye bir erene başka hiçbir kaynakta rastlanmamış oluşu. Acaba Fakir Baba adlı erenin adından bozulma olabilir mi bu ad? &nbsp;18 ve 19. yy’larda ise Fikirtepe, Kuşdili ve Kurbağalıdere sayfiyelerini uzaktan izlemeyi tercih edenlerin mekânı bir yer. Yani bir tür uzlet düşkünlerinin, izole yaşayanların, yalnızların tepesi. Sultan V. Murad’ın av köşkü ile Şükrü ve Fahri Biraderlerin süt ticarethanesini saymazsak, neredeyse 1960-70’lere kadar boş bir alan. Bir de Vecihi Hürkuş’un hikâyesi var tabii. Kendi ürettiği uçağını bir kamyonla Fikirtepe’ye götüren, bir gün buradan Kalamış’a doğru uçuş denemesi yapan, Horoz adlı kotranın direğine çarparak Kurbağalıdere’ye çakılan, ama uçuş tarihimizde yeri çok ayrı, ideallerinin adamı Vecihi Hürkuş.<img src="https://images.aposto.com/2022/4/0/1653203678524.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Vecihi Hürkuş'un ürettiği ilk Türk uçağı olan “Vecihi K-6” " ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vecihi Hürkuş'un ürettiği ilk Türk uçağı olan “Vecihi K-6” Kurbağalıdere, Kayışdağı eteklerinden doğan, ancak özellikle Küçük Çamlıca tepesi sularıyla beslenip genişleyen bir deredir. Dereye adını veren, o kadar çok sayıdaki kurbağadır ki, kuşbazlar kuşlarını buraya getirip, kurbağa sesleriyle “kurbağa makarası” diye tabir olunan ötüşü edinebilmeleri için talim ederler. Yalnız dereye komşu Kuşdili çayırı da hâlihazırda bir kuş cennetidir. Çayır, saka, iskete ve florya sesleriyle çınlar. Derenin kenarları ve çayır, 19. yy.’ın ikinci yarısı, ağaçlıklı, sakin bir bölge iken; 20. başı ile birlikte birden canlılık kazanır: Çayır şerbetçileri, sucular, muhallebiciler, dondurmacılar (ki vişneli ve kaymaklısı en meşhurudur). Cizreli Bedirhani Ali Şamil Paşa, Üsküdar Komutanı olduğu yıllarda erkekleri derenin Kuşdili, kadınları ise Yoğurtçu tarafına toplamaya kalkmışsa da, dinletememiş, halk bu harici sese kulak asmamıştır. Öte yandan İp Cambazı Ali’nin dere kenarında, tel üstüne çıkıp kurban kesmişliği vardır. Bundan başka, derenin şehir belleğine bıraktıkları arasında “Kuşdili Tiyatrosu”, “Arnavud’un Kır Kahvesi”, kara kaşlı, kara bıyıklı, iri kıyım “Kavuncu Güzeli”, renk renk boyanıp giyinen “Kanarya” lakaplı geçkin ve sapkınca kadın, “yazıyor, yazıyor, cayır cayır yazıyor!” seslenişi ile ünlü gazete satıcısı Akbaba Suat ve Gazinocu Hamdi vardır. Kadıköy’e henüz elektriğin gelmediği günlerde şarjlı jeneratörü ile geceleri ışıklara boğduğu gazinosuyla mutlu ve mağrur Gazinocu Hamdi. Ağırlıklı olarak Ermeni musikişinaslardan oluşan kadrosuyla alaturka müzik yapardı gazinosunda. Sonra, nedense, burayı cazlı-danslı bir mekâna çevirmeye kalkmıştı. Halk, bunu tutmadı. Yeniden fasla dönmeye kalktıysa da, bir gece yağan şiddetli yağmur gazinoyu çamur deryasına çevirdi, bu da yetmezmiş gibi jeneratörü de çalıştırmayı başaramadı. Ellerini göğe kaldırıp “uğraşma benimle” diye haykırdığı işitildi. Ertesi sabah onu bir ağacın dalında, boynunda bir ip, sallanır halde bulacaklardı…<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/kutukcutamer" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Tamer Kütükçü</a>

Kadıköy’ün tepesi ile deresi: Fikirtepe’den Kurbağalıdere’ye

<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/denizyilmazakman/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Deniz Yılmaz Akman</a>İyot kokusunun mutlulukla bir bağlantısı var mı bilmiyorum fakat kendimi ne zaman yorgun hissetsem veya birtakım yükler ruhumu ağırlaştırmaya başlasa, denizin yolunu tutarım. Bir de denize varan sokakların yokuşlarını tırmanmaya başladıkça mavinin yüzünü biraz olsun gösterdiği İstanbul tepelerinin, elimi uzatsam suya dokunabileceğim motorlu tekne yolculuklarının. Bu kısa ama tatlı yaz rotaları sayesinde güneşin kavurucu sıcağı veya kalabalıktan şikâyet etmek şöyle dursun, şehrin bazı kusurları bile gözüme güzel görünür.&nbsp;Sanki kendini şehrin geri kalanından sakınan; daima sakin kalabilmiş semtlerden&nbsp;Emirgân’a doğru hareket ediyorum. Heyecanla motosiklete atlayıp, Hisarüstü’nün yasemin kokulu yokuşlarından geçerek, Rumelihisarı’nın sırtlarındaki ahşap evlere, her bir detayını ezberime kazıdığım fotoğraflara bakar gibi bakıyorum. Aralardan bir görünüp bir kaybolan denizin rengi dışında her şey aynı duruyor. İki katlı binanın önüne bırakılmış dört tekerlekli kırmızı bir bisiklet, Kilise Sokak’taki bir evin penceresinden kımıldamadan bakan o kedi, Karakoyun Sokağı başındaki elektrikçi dükkânı ve bir ucu deniz olan Arpacı Çeşme Sokak.&nbsp;Perili Köşk’ü geçince yokuşlar son buluyor, insan ve trafik yoğunluğu azalıyor. Sınırsız bir ferahlık oluşuyor içimde. Sarıyer hattında bu ferahlık hissi artarak devam ediyor. Seyretmekten kendimi alıkoyamadığım sahil boyunun özlediğim yüzleri, oltaları ve renkli şezlonglarıyla beliriveriyor birkaç metrede bir. Solumda Aşiyan Parkı, sağımdaysa denizle buluşmaya gelen hevesli yüzücülerin doldurduğu sahil.&nbsp;“Urumelihisarı'na oturmuşum, oturmuş da bir türkü tutturmuşum…”&nbsp;diyen Orhan Veli’nin, biraz üstlerdeki “yuvasından” kim bilir ne manzaralar seyretmiş olan Tevfik Fikret’in, hemen ötedeki mezarlıkta uyuduğunu düşündükçe hüzünlendiğim Tezer Özlü’nün ve üzerinde ilerlediğim bu yola adı verilmiş olan Yahya Kemal’in sahili.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/5/2021-06-18T10:36:40.297Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Aşiyan Fotoğraf: Deniz Yılmaz Akman<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Emirgân’daki o koca çınarın altında, yaklaşık 300 yıldır duran çeşmenin önüne gelene kadar içime çekiyorum yazı. Çeşmenin sokağından dümdüz ilerleyince, soldaki beyaz avluda yıllardır açık olan yorgan dükkânına Ali Bey’e selam vermek için uğruyorum. Daha yeni kapladığı mavi saten yorganı gösteriyor bana. Yenisini dikmeye geçtiğinde, sokağa geri dönüyorum.&nbsp;Sıçanlı Meyhane’nin kapısından içeriye özlemle bakıp, dimdik yokuşu çıktıktan sonra artık Emirgân tepelerindeyim. Denizi aramanın en keyifli olduğu yerde. Sayfiye ruhu taşıyan Şehit Ömer Sadık Sokak’ın güzel evlerinin çatıları üzerinden nihayet deniz görünüyor; ardında beyaz bir çizgi bırakarak geçen bir yük gemisiyle. Emirgân Mektebi Sokak’a devam edince de duyuluyor geminin düdük sesi. Boğaz’dan ne kadar uzağa gidersem gideyim, deniz bir şekilde kendini belli ediyor buralarda.&nbsp;Sokak boyunca yan yana dizilmiş terzi, hırdavatçı ve döşemeci dükkânlarının olduğu yokuşu inerken, bu defa çınar ağaçlarının hışırtısı geliyor kulaklarıma. Yorulmayı göze alarak Boyacıköy’e kadar devam ediyorum. Ortasında çeşme olan&nbsp;Çam Fıstığı Sokak’a yine seyyar kalaycılar gelmiş mi diye bakmak için. Ahşap köşklerin arasında gezinerek&nbsp;“Kalaycı geldi kalaycıııı” diye bağıran kadın başka bir İstanbul’u haykırıyor. Eski ve saklı İstanbul’u. Fiyakalı şapkasıyla şoför Nebahat de bu sokaktan geçerse birazdan, bütün resim tamamlanacak sanki.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/5/2021-06-18T10:36:24.106Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kanlıca Fotoğraf: Deniz Yılmaz Akman<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Sahile geri döndüğümde, iskelenin bir ucuna geçip, Emirgân-Kanlıca arası yolcu taşıyan motorlu ahşap tekneleri bekliyorum. Boğaz sularını yavaşça yırtarak geçerken insana nefes aldıran, şehre verilmiş birkaç dakikalık mola gibi bu deniz yolculuğu. İskeleye varana kadar sularına dokunduğum deniz ürperiyor. Yelkovan kuşları yanımızda suya teğet geçerek uçuyor. Uyanıkken, derin bir uyku içinde gibiyim ve çocukluğumda en çok merak ettiğim semte doğru yol alıyorum. O dönem seyrettiğim Bizimkiler dizisinde, Ayla Hanım’ın annesi sürekli; “Sabri Bey, gitmeyecek miyiz Kanlıca’ya yoğurt yemeye?”&nbsp;diye sordukça, neresi bu yoğurdu meşhur yer diye merak ettiğim o semte.&nbsp;Bizi ilk olarak Kanlıca meydanının güvercinleri karşılıyor. Bir de banklara oturmuş karşı kıyıları izleyen birkaç kişi. İskelenin yanı başındaki restoranın penceresine yaklaşıp, iştah açan kokulardan medet uman martılara baktıkça seviyorum havada zikzak çizerek geçişlerini. İçim öyle bir şevkle doluyor ki o an, sanki istesem ben de onlara katılıp Mihrabat Korusu’na kadar gidebilirim. Bilemiyorum, ben mi çok abartıyorum acaba bu İstanbul’u sevme işini?&nbsp;

Aposto İstanbul

Emirgân sokaklarında eski ve saklı İstanbul.

Emirgân'dan Kanlıca'ya

Yolunda seyreden bir üniversite hayatı vardır. Edebiyat Fakültesi’nde <a fr-original-style="" href="https://www.google.com/search?q=ahmet+hamdi+tanp%C4%B1nar&rlz=1C1GCEA_enTR831TR831&oq=ahmet+hamdi+tanp%C4%B1nar&aqs=chrome.0.0l2j35i39l2j0l2.7021j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8" rel="noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ahmet Hamdi Tanpınar</a> ve <a fr-original-style="" href="http://www.milliyet.com.tr/halide-edip-adivar/" rel="noopener" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Halide Edip Adıvar</a>’ın yanı sıra Ragıp Hulusi ve Raşit Arat gibi önemli hocalardan ders alır. Atılgan, Halide Edip Adıvar’ın birlikte çeviri yaptığı öğrenci grubundadır. “Hamlet” çevirileri Şehir Tiyatroları’nda sahnelenir. Ahmet Hamdi Tanpınar ise Yusuf Atılgan’ı en çok etkileyen hocalarındandır. Tanpınar’ın derslerine çok önem verir Atılgan. Onun öğrencisi olmanın yazarlığındaki izdüşümünü şöyle dile getirir: “En büyük şansım üç yıl Ahmet Hamdi Tanpınar’ın öğrencisi olmamdır. Örneğin Recaizade’den Proust’a, Gide’e, iyi müziğe atlayarak anlattığı derslerin ve ara sıra özel konuşmalarımızın yazarlık mizacımda büyük etkisi olduğuna inanıyorum.” Bu arada edebiyatla ilgilenen öğrencilerin yaptıkları, felsefe, edebiyat ve politika konuşulan ''sobabaşı sohbetleri"ne katılır. Zaman zaman aralarında Ahmet Caferoğolu, Ali Nihat Tarlan, Fahir İz’in bulunduğu hocaları da gelir bu toplantılara. Hatta Yahya Kemal bu toplantılardan birine katılır ve onlara şiirler okur. Üniversitenin ikinci yılında babası kendisine para gönderemeyeceğini bildirir. Bunun üzerine Atılgan, Yüksek Öğretmen Okulu’na başvurur. İkinci sınıftaki bir öğrenciyi kabul edemeyeceklerini söyleyince, Askeri Öğretmen Okulu’na kaydolur.

Yıldızlı Bir Hikâye

Üniversite öğrenciliği yıllarında da sürer okuma tutkusu. Yaşamında ve yapıtlarında her zaman önemli bir yeri olan sinemayı da ihmal etmez.  Dersten çıkıp Beyoğlu’na, kaçırdığı filmler varsa Karagümrük’e, Çarşıkapı’ya kadar gider.

Yahya Kemal ile ilgili hikayeler