• Durian meyvesi ve siyaset: Güneydoğu Asya’da "çürümüş et" kokusuyla bilinen durian meyvesi, son yıllarda özellikle Çin’den artan talep, ihracat anlaşmaları ve tarım yatırımları nedeniyle bölge ülkeleri arasında ekonomik rekabetin ve diplomatik ilişkilerin merkezine oturdu.<ul><li>Durian, Tayland, Malezya ve Vietnam gibi ülkelerde önemli bir ihracat ürünü haline geldi ve özellikle Çin pazarına yönelik büyük ölçekli plantasyon yatırımları yapıldı.</li><li>Çin ile imzalanan ihracat protokolleri, hangi ülkenin taze veya dondurulmuş durian satabileceği konusunda rekabet yarattı ve bu durum ikili ticaret görüşmelerinde pazarlık unsuru olarak kullanıldı.</li><li>Bazı bölgelerde durian plantasyonları için orman alanlarının tarıma açılması, çevre örgütlerinin tepkisine yol açtı ve biyolojik çeşitlilik ile su kaynakları üzerinde baskı oluşturdu.</li><li>Durian ticaretinden elde edilen gelir, kırsal bölgelerde çiftçilerin gelirini artırırken, fiyat dalgalanmaları ve tek ürüne bağımlılık riski nedeniyle tarım politikalarında yeni düzenleme tartışmalarını gündeme getirdi.</li></ul>

Canlı Gündem

Bugün içinde bulunduğumuz kapitalist ekonomik düzen ve onun üstyapı kurumları olan modern devlet ve hukuk düzenleri, tarihin belli bir aşamasında ortaya çıktı. Daha önceki düzende alt tabaka bir sınıf olan tüccarlar, giderek zenginleşerek monarkın hegemonyasını önce siyasal olarak dengeledi; sonrasındaysa kuvvetler ayrılığı aracılığıyla hukuksal bir denetleme sistemi kurdu.&nbsp;Ancak ilerleyen aşamalarda giderek güçlenen burjuvazi kendi kurduğu bu kuvvetler arası denetleme sistemini&nbsp;yine kendi yok etti. Bunu, siyasal partiler yoluyla diğer kuvvetleri ele geçirerek yaptı. Bugün kağıt üzerinde kuvvetler ayrılığı hâlâ var gibi davransak da fiiliyatta kapitalist bir hegemonyada yaşadığımızı söylemek daha doğru.&nbsp;Gelişen internet teknolojileriyle birlikteyse artık yeni bir aşamaya geçtiğimizi söyleyebiliriz. En büyük şirketler artık somut bir şeyler üretenler değil, bilgiye sahip olan ve onu kâr amacıyla işleyenler. Bu da bizim sınırsız bir tekno-kapitalizmle&nbsp;baş başa kaldığımız anlamına geliyor.&nbsp;Peki bu durum neden sorunlu ve buna karşı ne yapabiliriz? Cevapları bulmak için tarihte biraz geriye gitmemiz gerekiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Burjuvazinin iktidara ortak oluşu</h2>Orta Çağ Avrupası’nda kaderi Kral’ın iki dudağı arasındaki bir halk tabakasıyken devrimler yapan bir sınıfa dönüşen burjuvaziye bu gücü veren bilimsel atılımlar, Aydınlanma düşüncesi ve doğal haklar teorisi&nbsp;oldu. 17. ve 18. yüzyıllarda Newton ve Bacon gibi bilim insanlarının ve Kant gibi filozofların düşünceleri Locke tarafından mülkiyet hakkına dönüştürüldü. Böylece Kral’ın mutlak iktidarı son buldu ve tüccar sınıf, hak dediğimiz, malları ve ticareti koruyan delinmez kalkanlara sahip oldu.&nbsp;Okyanuslara dayanabilen gemilerin yapılmaya başlanmasıyla hakların korumasında diğer kıtaları keşfe çıkan burjuvazi, Afrika’da sadece topraklara değil, insanlara da el koydu. Paris café’lerinde “İnsanların doğuştan gelen hakları vardır” diye nutuklar çekerken, köylerinden kopardığı Afrikalıları gemilere doldurup Amerika’ya taşıdı, oradaki plantasyonlarda köle olarak çalıştırdı. Buradan elde ettiği ürünleri de Avrupa’ya taşıyıp sattı ve bu “Atlantik sömürü üçgeni” sayesinde parasına para kattı.&nbsp;Sonrasında sıra, bu zenginliğini kullanarak&nbsp;feodal iktidara kafa tutmaya&nbsp;geldi. İngiltere’de 1215 yılında imzalanan ve dünyadaki ilk anayasal belge olan Magna Carta’dan başlayarak Kral zaten sınırlı bir iktidara dönüşmüş, burjuvalarsa bir parçası olduğu Parlamento karar alım süreçlerinde giderek daha etkili olmuştu.&nbsp;Ancak bu durum Kıta Avrupası’nda yaşanmadı. Aristokrasi Kral’la dayanışma içinde “eski düzeni” korumaya devam etti. Ta ki 1789 Fransız Devrimi’ne kadar...&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Özgürlükler için anayasalcılık</h2>Bugünkü modern ulus-devletlerin de kökeninde olduğu kabul edilen Fransız Devrimi’nin mantığı iktidarların sınırlanması gerektiğidir. Çünkü Montesquieu’nün ünlü sözünde olduğu gibi “Ezelî bir tecrübeyle sabittir ki iktidarı elinde bulunduran, onu kötüye kullanmaya meyleder.”&nbsp;<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dolayısıyla, kimse mutlak iktidara sahip olmamalı, yönetim yetkileri çeşitli organlar arasında paylaştırılmalı ve bu organların yetkilerini kötüye kullanmaları halinde diğerleri onu durdurmalıydı. Bugün kuvvetler ayrılığı olarak bildiğimiz ilkenin temel mantığı budur.</li></ul>Bu perspektif çerçevesinde Kral yürütme, Parlamento ise yasama organına dönüştü. Yargı ise bağımsız bir organ olarak hukukun üstünlüğünü sağlamakla görevlendirildi. Bu denge ve denetleme mekanizması en başta hak ve özgürlüklerin ortaya çıkabilmesi ve güvence altına alınabilmesi için elverişli bir ortam yarattı. (Tabii bu hak ve özgürlüklerden önce sadece burjuvazi yararlanabildi. Bugünkü hukuksal eşitliğin sağlanabilmesi için burjuvaziyle mücadele edilmesi gerekti, o ayrı bir yazının konusu.)<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İşleri bozan kurum: Siyasal partiler</h2>Ancak daha sonra ortaya, yeni düzenin önemli bir unsuru olan seçimlerin bir yan ürünü olan siyasal partiler çıktı ve işler değişti. Blok oy mekanizması nedeniyle parlamentolardaki tartışmaları anlamsızlaştırmasına ek olarak, zamanla yürütme organını da onlar belirlemeye başladı. Dolayısıyla, yürütme organı yasamanın eksenine girdi. Yargı da yıllara yayılan bir süreç sonucunda iki temel nedenle Parlamento’ya karşı bağımsızlığını yitirdi.&nbsp;Bunlardan ilki, yargıç ve savcıların belirlenmesi süreçlerinde yasama ve onun eksenine girmiş yürütme organlarının etkili olmasıydı. Türkiye uzun yıllardır bu durumun uç ama güzel bir örneği. Adalet Bakanı’nın başkan olduğu ve bazı üyelerini de Cumhurbaşkanı’nın atadığı Hâkimler ve Savcılar Kurulu yıllardır kimin hâkim ve savcı olacağını belirlemekte ve onların özlük ve disiplin işlemleriyle ilgilenmekte. Böyle bir ortamda hâkim ve savcıların yasama ve yürütme karşısında bağımsız olması nesnel olarak beklenemez.&nbsp;İkinci neden ise yargı organının asli görevi olan hukukun üstünlüğü ilkesinden kaynaklanmakta. Hâkim ve savcıların korumakla yükümlü olduğu kanun ve kurallar parlamentolar tarafından hazırlanmakta. Dolayısıyla, oyunun kurallarını burjuva sınıfı belirlemekte. “Millet egemenliği” perdesinin ardına saklanan bu sınıf, kendi çıkarlarına uygun kanunları tüm topluma, doğaya ve hayvanlara yargı organları aracılığıyla dayatmakta.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yeni kral: Burjuvazi</h2>Sonuç olarak, Kral’ın mutlak iktidarına karşı mücadele eden ve onu dengeleyerek hak ve özgürlüklerin ortaya çıkmasını sağlayan burjuvazi, bugün artık diğer kuvvetleri ele geçirmek suretiyle yeni bir hegemonya kurmuş durumda. Onu dengeleyecek ve sınırlayacak bir güç ne yazık ki yok. Ve bugün Montesquieu’nün sözünün bir kez daha doğrulandığına şahit oluyoruz: Sınırsızlaşan burjuvazi, devlet kurumlarını da kendi çıkarlarına alet ederek gücünü kötüye kullanıyor. Her gün daha fazla hissettiğimiz hak ve özgürlük sınırlamaları bunun en açık göstergesi.&nbsp;Yakın zamana kadar bu sınırsız güç, vatandaşların tüketiciye dönüştürülmesi için kullanıldı. Klientelist bakış açısıyla ve neoliberal politikalar çerçevesinde sosyal haklar yok edildi, temel hak ve özgürlüklerse ancak onları bir şekilde “satın alabilenler” tarafından kullanılabilir hale getirildi. Buna en iyi örnek su, sağlıklı gıda, barınma, eğitim ve sağlık gibi temel ihtiyaçların ücretli ve hatta pahalı metalara dönüştürülmesi.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İnternetle gelen yeni dönem</h2>21. yüzyılda ise bu durum dönüşüm geçirdi ve vatandaşlar metalaştırılan temel hakların müşterisi olmaktan çıkıp, bizzat metaya dönüştü. Buna neden olan, kişisel verilerin paraya tahvil edilmesine imkan veren sosyal medya araçlarıydı. Sosyal medyayı kullanıcılarının bilgileri, onların hem fikirlerinin hem de eylemlerinin yönlendirilebilmesini ve hatta bazı hallerde manipüle edilebilmesini sağladı.&nbsp;Bunun ilk örneklerinden biri, ilk Trump dönemini başlatan seçimlerde yaşanan Cambridge Analytica skandalı. Kampanya döneminde Facebook kullanıcılarına algılarının değiştirilmesine yönelik mikro kampanyalar yapıldığı ortaya çıktı. Daha yakın dönemde ise, <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/serbest-kursu-romanyada-secimlerin-iptali-ve-demokrasinin" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">burada</a> da yazdığım gibi, Romanya’daki son Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turundan birinci çıkan Călin Georgescu’nun adaylığı iptal edildi. Gerekçe, Rusya’dan yönetilen bir operasyonla onu destekleyen çok sayıda TikTok hesabının açılması.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Seçimler hâlâ anlamlı mı?</h2>İnternetin kitleselleşmesinin ardından Manuel Castells artık bilginin demokratikleştiğini, devlet kontrolünden çıktığını ve bunun artık geri döndürülemez şekilde olumlu bir toplumsal dönüşüm yaratacağını iddia ediyordu. Bugün ne yazık ki bu öngörünün tersi bir dönemde yaşıyoruz. Castells yanıldı. Daha demokratik değil, daha otoriter yönetimler altında, özerk bireyler olma niteliğimizi kaybetmeme mücadelesi veriyoruz. Her karşılaştığımız sosyal medya gönderisinde algımızın tekno-kapitalist şirketler tarafından manipüle edilip edilmediğini kontrol etmek zorundayız.&nbsp;Ancak çoğumuzun bu kontrolü yapmaya ne zamanı ne de altyapısı var. Kitleler şirketler ve algoritmalar yoluyla manipüle ediliyor. Bu da seçimler gibi -göstermelik de olsa- yönetim sistemine katılmamızı sağlayan en önemli aracın anlamını kaybetmesine neden oluyor. Artık iktidarları biz değil, kişisel verilerimizi elinde tutan ve bunlar sayesinde kişiye özel içerikler üretme kapasitesine erişen büyük şirketler belirliyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kayıtsız şartsız şirket egemenliği</h2>Böylece burjuvazi, Kral’ı sınırlayıp bir denge ve denetleme mekanizması kurarak sağladığı modern demokrasiyi, bu kez daha da mutlak bir iktidar yaratarak elimizden alıyor. Siyasetçilerin artık oylarımızı almak için bizi ikna edecek vaatlerde bulunmasına gerek yok, çünkü güçlü sosyal medya şirketleriyle anlaşıp algımızı yönetmesi kâfi. ABD’de TikTok’a kimin sahip olacağına dair kopan <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/news/articles/clyng762q4eo" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">fırtınayı</a> biraz da bu açıdan okumak gerekiyor.&nbsp;Peki bu durumda biz ne yapabiliriz? Parlamentoların dezenformasyonu veya algı manipülasyonunu önlemek için düzenleme yapmasını beklemek, tahmin edeceğiniz üzere, saflık olur. Zira zamanı geldiğinde ve ihtiyaç duyduklarında bu yöntemleri kullanmaktan çekinmeyecek bir kitleden bahsediyoruz. Siyasetçilerin tek yaptığı, kontrol edemedikleri veya “makbul olmayan” sosyal medya ortamlarını yasaklamaktan ibaret.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Demokrasiyi kurtarmak yine bize düştü</h2>Kanaatimce, seçimlerin anlamını kurtarabilmek için yapabileceğimiz en önemli şeylerden biri bağımsız medyanın hayatta kalmasını sağlamak. Bunu da onları siyaseten ve maddî olarak desteklemekle yapabiliriz. Nesnel olduğunu düşündüğümüz haber sitelerine doğrudan girmek, orada zaman geçirmek, abone olmak, aynı şekilde YouTube yayıncılarını izlemek ve maddî destek olmak bunun için yapabileceklerimiz arasında ilk aklıma gelen yöntemler.&nbsp;Bu insanlar, bu şartlar altında inanılmaz bir emek sarf ederek bize objektif haber ulaştırmaya çalışıyor ve bu emeklerinin bir karşılığı olmalı. Demokrasi açısından yaşamsal olan bu hizmetten yararlananlar olarak küçük düzenli katkılarda bulunmak bütçemizi sarsmaz. Bunlara ek olarak, rastladığımız haber ve içerikleri doğruluğunu kontrol etmeden paylaşmamalı ve doğrulama yöntemi olarak da haberin ilk kaynağına gitmeye çalışmalıyız. Örneğin, CHP’nin bir açıklamasıyla ilgili bir haber okuyorsak bunu CHP’nin kendi sayfasından teyit etmeliyiz. Bu her zaman mümkün olmayabilir. Bu durumda da haberi kesin doğru olarak kabul etmemeli ve yaymamalıyız.

Spektrum

Modern devlet ve hukuk düzenleri, tarihin belli bir aşamasında ortaya çıktı. Daha önceki düzende alt tabaka bir sınıf olan tüccarlar, giderek zenginleşerek monarkın hegemonyasını önce siyasal olarak dengeledi; sonrasındaysa kuvvetler ayrılığı aracılığıyla hukuksal bir denetleme sistemi kurdu. Peki sınırsız bir tekno-kapitalizmle baş başa kaldığımız bu dönemde bu denge nereye doğru gidiyor?

Tekno-kapitalizm çağında seçimler hâlâ anlamlı mı?

<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp;&nbsp; Avrupa Komisyonu, ormansızlaşmayı önlemek için tasarlanan yeni yasanın 12 ay ertelendiğini açıkladı. Bu yılın sonunda yürürlüğe girmesi beklenen düzenlemeye uymayan üreticilerin AB pazarlarında satış yapmasına izin verilmeyecekti.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tepkiler:&nbsp;Erteleme kararı yaşam savunucuları tarafından Birlik’in ABD ve Brezilya da dahil olmak üzere iş dünyası ve tarım lobileri ile AB’nin önemli ticaret ortaklarının itirazlarına “boyun eğmesi” olarak yorumlandı.</li></ul>

Angst

Yazı:&nbsp;Recep ÖlmezLeda Papastefanaki ve M. Erdem Kabadayı’nın editörlüğünü üstlendiği kitap üç ana başlık altında 13 makaleden oluşuyor. Eser konusunda uzman akademisyenleri bir araya getirerek Türkiye ve Yunanistan’ın ortak tarihine dolayısıyla Osmanlı İmparatorluğu ve Yunanistan Krallığı’nın toprak, emek ve işçi ilişkilerine ışık tutuyor. Türkçe, Osmanlıca ve Yunanca kaynakların kullanımı Ege’nin her iki yakası için karşılaştırmalı bir tarih yazımı sunuyor.I. bölüm Alp Yücel Kaya’nın toprağa esaretin kilit sorununu ele alan makalesi “19. Yüzyıl Balkanlarında Köylüler Toprağa Bağlı Mıydı? ‘Osmanlı Tarih Yazımında Yeni/İkinci Serflik Sorununun Yeniden Değerlendirilmesi’” ile başlıyor. Çiftliklerdeki mülkiyet rejimlerine ve Tırhala’daki çalışma ilişkilerinin örgütlenmesine odaklanarak, nizamnâme ve lâyihaların toprağa bağlılığı meşrulaştırdığını ve kurumsallaştırdığını iddia ediyor. Devletin ikinci bir serflik getirmediğini, bunun yerine tarımsal üretimin kapitalist dinamiklerinin değişen ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş işgücü alımını getirdiğini iddia ediyor.Christos Hadziiossif, “‘Görünmez’ Yunan Emekçilerin Ordusu” adlı makalesinde Yunan ekonomik tarihçiliğinin 19. yüzyıl tarımsal iş gücünün eşitlikçi yapılara dayanan özgür ve küçük toprak sahibi köylülerden oluştuğu yanılsamasını aktarıyor. Genel olarak kabul edilen görüşün aksine, Hadziiossif, büyük kuş üzümü plantasyonlarında tarım ürününün yoğun ticarileştirilmesinin çok sayıda ücretli işçi yarattığını öne sürüyor. Osmanlı tarihçiliğinde de oldukça egemen olan küçük toprak köylülüğünün tarihsel kırılmasına yeni kurulan Yunanistan Devleti bağlamında dikkat çekiyor.Semih Çelik’in “‘Bu Sefalet Ülkesinde Kimseye İş Yok’: 19. Yüzyıl Ortası Anadolu’da Kıtlık ve Çalışma İlişkileri” adlı çalışması, sosyo-ekolojik bir krizde Anadolu köylülerinin ve zanaatkârlarının kıtlığa tepki gösterme biçimlerini inceliyor. 1845-48 yıllarında Anadolu’daki kıtlığın sebebiyet verdiği emek hareketliliğini tetikleyen ekolojik ve ekonomik dinamiklerin incelenmesi gerektiğini vurguluyor.Fatma Öncel’in “19. Yüzyıl Ortası Osmanlı Kırsalında Kırsal İmalat: Üç Filibe Köyünde Tekstil İşçileri” başlıklı çalışması, kırsal endüstrilerin önemine ve Osmanlı kırsalındaki emek örgütlenmesi üzerindeki etkilerine vurgu yapıyor. Öncel, geçmişte oldukça fazla olarak algılanan proto-sanayileşme kavramını yeniden ele alıyor. Filibe (Plovdiv) bölgesinde bulunan üç köydeki imalat faaliyetlerine ve özellikle tekstil işçileri için hane gelirlerinin bileşimine odaklanarak, bu köylerdeki ekonomik faaliyetin bir dereceye kadar uzmanlaşmış olduğunu vurguluyor.M. Erdem Kabadayı ve Murat Güvenç’in yazdığı “19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun Kent Ekonomilerinde Etno-Dini İş Bölümü” başlıklı çalışma, temettuat defterlerini kalıplaşmış ve birbirini tekrar eden çalışmalardan farklı bir şekilde inceliyor. Geç Osmanlı İmparatorluğu’nun kentsel ekonomilerinde, belirli etno-dini grupların belirli ekonomik sektörlerde daha yüksek bir temsile sahip olduğu argümanı vurgulanıyor. Böylelikle Osmanlıların meslek tercihlerinde etnisite ve dinin rolüne ilişkin eski ama henüz çözülmemiş tartışmayı yeniden gözden geçirmeye çalışıyorlar.I. bölümde Osmanlı ve Yunan iktisat tarihinin büyük sorularıyla ciddi bir yüzleşme bulunmaktadır. Bu noktada okuyucu için son derece doyurucu tartışmalar yapılırken çocuk ve kadın emeği gibi daha az görünür hikayelerin ise kapitalist ilişkilerin dönüşümü bağlamındaki yeri genellikle göz ardı ediliyor.II. bölüm Akın Sefer’in “Modern Rıhtımlarda Sınıf Oluşumu: Geç Osmanlı İstanbul’unda Liman İşçileri ve Mücadeleleri” adlı eseriyle başlıyor. Çalışmanın merkezinde 1890’lar İstanbul’unda Ermeni liman işçileri üzerindeki şiddetli siyasal değişimler ve bunların sonuçları vardır. Sefer’e göre bu örgütler limanın siyasallaşmasıyla birlikte kendilerini katı dini aidiyet çizgileri boyunca proto-milliyetçi ve dışlayıcı çıkar grupları olarak yeniden keşfettiler.Sinan Dinçer’in “Emekçiler, Mülteciler, Devrimciler: Osmanlı Ermeni Göçü Algıları”, Osmanlı Ermeni işçilerinin sınır dışı edildikten veya daha iyi umutlar aramaya zorlandıktan sonra yurtdışındaki, göçmen yaşamlarını takip ediyor. Osmanlı merkezi yönetiminin yurtdışındaki politize olmuş Ermeni işçilere yönelik algı ve eylemleri, göçmen statüleri ve aynı zamanda bu işçilerin Osmanlı ve diğer devletler tarafından siyasi araçsallaştırılmasını inceliyor.Nikos Potamianos, “Yunan İşçi Hareketi ve Ulusal Tercih Talepleri, 1890-1922”, Atina ve Pire işçileri arasındaki gerilimlerle ilgili ulusal tercih kavramının geçerliliğini 20. yüzyılın başlarına odaklanarak sorguluyor. Ani bir mülksüzleştirme ve bunun sonucunda ani proleterleşme içeren mülteci akını, Atina ve Pire’deki yerleşik işçi örgütleri arasında karşıtlıklar yarattı. Potamianos’un bu mültecilerin sınıfdaşları tarafından “ötekileştirilmesi” üzerine yaptığı çalışma, bu bölünmenin her iki tarafındaki işçilerin günlük yaşamlarına ve mücadele biçimlerine dair çok yönlü iç görüler sağlıyor.Bu bölümün son makalesi, Erol Ülker’in “Mülteciler, Yabancılar, Gayrimüslimler: Silahtarağa Santrali’nde Milliyetçilik ve İşçiler, 1914-24” adlı çalışmasıdır. Osmanlı İmparatorluğu’nun tek elektrik santralinin işçi çatışmaları için nasıl bir merkeze dönüştüğünü anlatıyor. İşçi sendikasının santraldeki Müslüman işçileri mültecilere ve gayrimüslimlere karşı nasıl seferber etmeye çalıştığını inceleyerek bu politikanın taban dinamikleri hakkında fikir veriyor. Ülker, milliyetçi söylemlerde ifade edilen ve son Osmanlı/erken Cumhuriyet Türk emeğinin devam eden daha büyük bir ulusallaştırma/Türkleştirme sürecinin parçaları olarak dikkatle temsil edilen işçiler arasındaki emek çatışmalarına odaklanıyor.II. bölüm emek ilişkilerinin siyasi dönüşümlere ve ideolojik aidiyetlerin sınıf bağlamında incelenmesine odaklanarak emek örgütlenmelerinin dönüşümüne dair farklı pencereler açıyor. Bu noktada İslamcılık, köycülük veya orta-alt sınıfların kapitalist dönüşüme olan tepkilerinin emek sınıfıyla ilişkisi gibi konulara değinilmemiş olmasını ayrıca not etmek gerekiyor.III. bölüm 1940’lara ve 1950’lere uzanan zamansal bir odaklanmaya sahiptir. Leda Papastefanaki’nin “‘Baba İlgisi…’: Bir Yunan Adasının Tekstil Fabrikalarında Endüstriyel Paternalizm, Emek Yönetimi ve Toplumsal Cinsiyet (Hermoupolis, Syros, 1900-1940)” adlı çalışması, endüstriyel paternalizmin emek yönetimi ile bağlantılı olarak anlamını ve rolünü analiz ediyor. Cinsiyet seçici paternalist uygulamaların yalnızca kapitalist emek ilişkilerini meşrulaştırmakla kalmayıp, aynı zamanda işçiler arasındaki sosyal hiyerarşiyi yeniden şekillendirdiği sonucuna varıyor.Barış Alp Özden, “Değişen Üretim Organizasyonu, Denetim Tarzları ve İşçilerin Tepkisi: 1940’larda ve 1950’lerde Türk Tekstil Sanayii”nde üretim ilişkilerinin mikro dünyalarını, emek denetimini ve disiplin mekanizmalarını merkeze koyuyor. İşverenler tarafından yeni kontrol ve ücretlendirme tekniklerinin tanıtılması ve sendikalı eylem yoluyla ifade edilen emek direnişinin altını oymak için aldıkları paternalist önlemler, işçilerin yaşamlarının bu az çalışılmış ancak belirleyicileri noktalarını analiz etmek için verimli bir zemin sağlıyor.Asimakis Palaiologos, “‘Kaderlerinin İyileştirilmesini İstemek Adildir’: Patras Basın İşçileri ve Matbaacılarının Talepleri, Seferberliği ve Siyasi Yönelimi, 1900-1940” adlı çalışmasında, matbaacıların ve mat-baa işçilerinin emeğinin çoklu boyutlarını dikkate alarak, siyasal yönelimlerini, taleplerini ve seçimlerini araştırıyor. Palaiologos, Yunanistan’ın bu önemli endüstriyel kentsel merkezindeki basın işçilerinin ve matbaacıların siyasi yönelim yöntemlerini ve diğer işçi örgütleri arasındaki konumlarını detaylandırıyor.Kitabın son makalesi Pothiti Hantzaroula’ya ait, “Çocukların Ev İçi Emeği: Yakın İlişkiler, Aile Politikaları ve İki Savaş Arası Yunanistan’da Ev İşçilerinin Kimliğinin İnşası”. Esas olarak sözlü tanıklıklara dayanan Hantzaroula, ihmal edilmiş ancak önemli bir işçi grubunu araştırma gündemine getiriyor. Ev işçilerinin yaşamları, küresel emek tarihçiliğinin yanı sıra Yunan ve Türk emek tarihinde de dikkat çekiyor.III. bölüm 20. yüzyılın ilk yarısında çalışma ilişkilerine odaklanmaktadır. Mikro düzeydeki incelemelerden oluşan bölüm, sanayileşen ve siyasallaşan bir dünyada işçi ve işveren ilişkilerini araştırıyor.1840’lardan 1940’lara kadar Ege Denizi’nin her iki yakası için emek tarihinin daha geniş bir şekilde anlaşılmasına ve uygulanmasına katkıda bulunan bu çalışmalar, Osmanlı ve Yunan kırsalındaki toplumsal tabakalaşma ve çatışmaları vurguluyor.

Toplumsal Tarih

1840-1940 arasında Ege Denizi'nin her iki yakası için emek tarihinin daha geniş bir şekilde anlaşılmasına ve uygulanmasına katkıda bulunan eser, karşılaştırmalı bir şekilde çalışma yaşamını tahlil ediyor.

Working in Greece and Turkey: A Comparative Labour History from Empires to Nation-States, 1840-1940

<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-10T18:06:16.640Z_sm.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.88" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Colson Whitehead'in Pulitzer ödüllü romanından uyarlanan mini dizi The Underground Railroad, yarın&nbsp;Amazon Prime Video’da yayınlanacak. Yönetmenliğini Oscar ödüllü Berry Jenkins’in üstlendiği, oyuncu kadrosunda Thuso Mbedu, Chase Dillon ve Joel Edgerton gibi isimlerin yer aldığı 10 bölümlük dizi, Cora adlı kadının, iç savaş öncesi ABD’nin güneyinde verdiği özgürlük mücadelesini anlatıyor. Cora, Georgia’daki bir plantasyondan kaçtıktan sonra, o güne kadar sadece bir söylentiden ibaret sandığı Yeraltı Demiryolu’nun, mühendisler ve kondüktörlerle dolu, Güney topraklarının altından geçen gizli bir tünel ağı olduğunu keşfediyor. Eyaletten eyalete seyahat ederken, daha önce asla mümkün olamayacağını düşündüğü bir hayata ulaşmak için hem onu geride bırakan annesinin mirasıyla hem de kendi sorunlarıyla mücadele ediyor.

plantasyon ile ilgili hikayeler