28 Years Later - The Bone Temple: Gerçek olmayan şeyler görmek

Danny Boyle ve Alex Garland imzalı kült serinin yeni filmi 28 Years Later: The Bone Temple, 2025’te izlediğimiz 28 Years Later sonrasında olanları konu alıyor. Bir tür öfke virüsünün insanlığı zombilere çevirdiği post-apokaliptik bir evrende geçen film, virüsün ilk ortaya çıkışından 28 yıl sonrasını konu alıyor. 

Nia DaCosta imzalı film, bu anlamda serinin ilk iki filmi 28 Days Later ve 28 Weeks Later’dan daha farklı bir konumda. Artık felaket sırası ve sonrasında yaşanan olağanüstü hâli değil, felaket sonrası yeni bir olağanı izliyoruz. Kıta Avrupası'nın virüsten temizlendiği, Birleşik Krallık’ın ise neredeyse kaderine terk edildiği yeni bir dünyada geçiyor film. 

28 Days Later, izole ve daha medeni bir yaşam benimsemiş Lindisfarne Adası’nda açılıyordu. Asıl kahramanımız ise adada görece sakin bir çocukluk sürmüş olan Spike isimli 12 yaşında bir çocuktu. The Bone Temple, Spike’ın ilk filmin sonunda katıldığı tuhaf “satanist” grupla yaşadığı olaylara odaklanıyor. Serinin tüm filmlerinde olduğu gibi burada da asıl mesele enfekteler değil, “sağlıklı” insanlar. Tüm hikayeyi tetikleyen virüsün yalnızca bir detay olarak kaldığı film, olası bir felaketten çok, bugünün siyasi iklimine dair güçlü bir imgeleme sahip.

28 Years Later’ın sonunda, Kubrick klasiği A Clockwork Orange’taki sosyopat çeteye benzer bir grup Spike’ın hayatını kurtarıyordu. Bu filmde ana hikayemiz “Baba Nick” dedikleri şeytana tapan ve şiddete fazlasıyla meyilli bu grubun etrafında şekilleniyor. Paralel olarak ise insan ya da enfekte fark etmeksizin tüm ölülerin kafatasından bir anıt mezarlık kuran Doktor Kelson’ı takip ediyoruz. 

Kelson, “alfa enfekte” Samson’dan korunmak için ona morfinle ateş ediyor. Zamanla morfinin getirdiği sakin hâl, aralarında sıradışı bir bağın gelişmesine neden oluyor. Filmin bu iki paralel öykü üzerinden yaptığı ilginç bir manevra var. Bunun için ilk filmin hikayesine biraz dönelim ve Doktor Kelson’ın seyirciye nasıl tanıtıldığını hatırlayalım.

Film boyunca sürekli ismini duyduğumuz fakat yalnızca filmin sonunda tanışabildiğimiz Doktor Kelson, özellikle görünüşüyle bariz bir şekilde Coppola klasiği Apocalypse Now’da Marlon Brando’nun canlandırdığı Colonel Walter E. Kurtz’a bir gönderme. Tıpkı Kurtz gibi Kelson da film boyunca ismini duyduğumuz, hem korku hem merakla zihnimizde efsaneleşen, aklın ve medeniyetin sınırlarında karakterler. 

Apocalypse Now’da Kurtz, orduyu ve tüm “medeniyeti” terk etmiş, Vietnam’da yerlilerle birlikte yaşamaya başlamıştı. İlahlaşan ve bu tanrısal statüye teslim olan, delüzyonel bir karakter vardı karşımızda. Savaşın ve sömürgeci şiddetin aklın sınırlarını zorlayan tarafını ve “medeniyetin” çöküşünü temsilen, mitolojik bir anti-kahramana dönüşüyordu Kurtz. 

Garland, 28 Years Later’da yine bu yapıyı kullanıyor fakat ters köşe yapıyor. “Yerlilerle” ya da enfektelerle birlikte yaşamayı öğrenmiş olan Doktor Kelson, hiçbir şekilde tanrısal bir delüzyondan muzdarip değil. Yalnız olmayı, ölülere saygı duruşunda bulunmayı ve hastalığı anlamayı, neredeyse saf bir idealizmle benimsemiş durumda. Bu anlamda gerçek olamayacak kadar “kahraman” biri çıkıyor Kelson. Belki bu yüzden Garland ikinci filmde Kelson karakterine biraz daha derinden bakmaya karar vermiş.

A Bone Temple’da Kelson, morfin kullanarak bir alfa-enfekteyi sakinleştirmeye ve onunla arkadaş olmaya çalışıyor. Bu “medenileştirme” çabasının yanında, aynı zamanda bir “yerliyi” morfine bağımlı yapmasıyla Kelson aslında bir sömürgeci figürü. Bir şekilde kendisini kafamızda “iyi adam” olarak kodladığımız için bu imayı önce konduramıyoruz. Ancak alfa-enfekte “Samson” (ona bir isim de veriyor) gerçekten de Kelson’la, yani medeniyeti temsil eden kahramanla iletişim kurabilmek için morfine bağımlı oluyor. Samson’ın sonradan da gördüğümüz üzere, muhtemelen bir göçmen çocuğu olması ve beyaz olmaması, buradaki sömürgeci alt metni daha da belirgin kılıyor. 

Kelson’a eklenen bu gri ahlaki katman, kahramanımızın Kurtz’la olan bağını salt görüntüden öte bir yere taşıyor. Başucunda Tıp Etiği kitabını görmemiz boşuna değil, çünkü Samson çok geçmeden Kelson için bir deneğe dönüşüyor iyice. Hatta Kelson ona ötanazi yapmaya bile kalkıyor (Burada virüsün kendisinin de maymunlar üzerine yapılan deneylerden yayıldığını hatırlamak gerek.) En önemlisi, bu “uyuşturma” eyleminin asıl sebebi, Kelson’ın Samson’a karşı kendini korumaya almak istemesi, onu iyileştirmek istemesi değil. Eğer bir iyileşme varsa bu yalnızca saldırının bir yan etkisi. Samson’la olan eşitsiz arkadaşlığının iyice belirginleştiği noktada filmsel bir müdahale geliyor ve Jimmy çetesi, Kelson’ın kemik mezarlığını keşfediyor.

Jimmy çetesiyle Doktor Kelson’ın karşılaşması, Kelson’a önemli bir uyarı. Bu karşılaşma sayesinde eğer Samson’ı virüse çare bulma fantezisine ve arkadaşlık ihtiyacına malzeme ederse neler olabileceğini görüyor. Jimmy çetesi, tamamen lider kültü etrafında organize olmuş, emir komuta zincirinin asla sorgulanmadığı, aşırı şiddetle sağaltımın yaşadığı tuhaf bir oluşum. İnsanlık kaldıysa eğer, ona en az virüsün kendisi kadar zarar veren ve enfektelere benzer şekilde öfkeyle hareket eden, kana susamış bir çete bu. Hatta enfektelerin kurbanlarına işkence yapmadığını düşünürsek çok daha korkunç bir grupla karşı karşıyayız. 

Bu grup, küçükken ailesi gözlerinin önünde katledilen Jimmy’nin delüzyonlarının bir sonucu aslında. Bir şekilde etrafındakileri “hayatta kalma” vaadiyle manipüle etmeyi ve kült lider statüsünü devam ettirmeyi başarmış Jimmy. Bunda “halkının” yani çete üyelerinin fazlasıyla genç olmasının da payı var. Kelson, bu karşılaşma sayesinde Samson’la olan ilişkisini sorguluyor ve onu özgür kılmasını umduğu, bu defa bağımlılık değil iyileştirme amaçlı bir karışımı denemeye karar veriyor. (Burada Samson’in gösterdiği irade önemli. İlk kelimesini söyleyerek, ötenaziye rıza göstermediğini belirtiyor Samson: “Ay”).

Bağımlılık iradi bir eşitsizlik yaratırken, bu karışımın gerçek bir eşitlik yaratma, enfekteleri özüne, zamanında oldukları insana döndürme olasılığı var. Hastalığın psikotik bir tarafını olacağını, yani enfektelerin gerçekte olmayan şeyler gördüğünü öğreniyoruz. Düşmanı, olduğundan farklı biri, bir canavar olarak görme teması burada fazlasıyla belirgin. İki taraf için de geçerli bu. Zaten Kelson, çete lideri Jimmy’nin kendisini tanrı gibi gören psikotik tarafıyla karşılaştıktan sonra akıl ediyor bu olasılığı. Şöyle diyor Samson’a Kelson: 

“Gerçekte olmayan şeyler görmek. Bir doktor buna psikoz derdi. Ve bir doktor, psikozun iyileştirilebileceğini söyler.”

Genel anlamda Kelson ve Samson arasındaki ilişkiyi, İngiltere’de Brexit sonrası yükselişe geçen göçmen karşıtı politikalar ve sömürgeci imalar taşıyan “uyum zorunluluğu” söylemi bağlamında düşünmek mümkün. Jimmy çetesinin her bir üyesinin sarı peruk takması ve düşmanlarını insanlıktan çıkmış birer hedef olarak görmeleri boşuna değil. 

Burada hikayenin karanlık taraflarında bir süreliğine ara verip asıl kahramanımız Spike’a dönecek olursak filmin genç kuşaktan fazlasıyla umutlu olduğunu görebiliyoruz. Bir şekilde otoriteye boyun eğmeyen, dayanışma yolunda ışık görebilen bir kuşak bu. İki filmde de Spike’ın büyüme ve yetişkinliğe ilk adım atmasının hikayesini izliyoruz aslında. Çocukların erkenden büyümek zorunda kaldığı, hatta çocukluğun ortadan kalktığı bu felaket sonrası toplumda, Spike maruz kaldığı tüm şiddete rağmen daima kendisiyle dayanışacak birini buluyor her seferinde. 

Zaten ilk filmden itibaren seri boyunca hayatta kalmanın tek yolu dayanışma, kalabalık olmak ve arkadaşlıktan geçiyordu. The Bone Temple’da ise serinin önceki yapımlarından farklı bir taraf var. Kalabalık olmanın, her zaman komünite/topluluk olmak anlamına gelmediğinin kanıtı olan Jimmy çetesi, yaşamları tehlike altındayken bile iktidara karşı “hayır” diyebilmenin ne denli hayati olduğunu gösteriyor. Gerekirse kalabalığa ters yönde.

Benzer işler:

• 28 Days Later (2002, Danny Boyle)
• Apocalypse Now (1979, Francis Ford Coppola)