safran

Günümüzde üretiminin %90 kadarı İran’da yapılmaktadır. Buna ek olarak safranın İran veya Mezopotamya bölgesinde orataya çıktığı iddia edilmektedir. Dolayısıyla dikkatimizi Ortadoğu ve Mezopotamya bölgesine çevirmemiz doğru olur.

Sözlükte safran kelimesinin yerel olarak zafran olarak da söylenebildiğine dikkat çekilmekle beraber Arapça zaʿferān زَعْفَرَان kökünden dilimize geçtiğine işaret ediliyor. Aynı zamanda Arapça kelimeden İspanyolca azafrán ve Portekizce açafrão türemiştir. Genel kabule göre bu kök ise Orta Farsça zar-paran زرپران kökünden gelmektedir.

Orta Farsça zar-paran kelimesi “altın yaprak, altın tel” anlamlarına geliyor. “Altın” anlamı zar/zer sözcüğüyle verilmekle beraber, bu sözcüğün kökü ise “parlama, parıldama” anlamları taşıdığı düşünülen Ön-Hintavrupa dili *ghel- idir. Bu kökten “altın” anlamına gelen başka kelimeler türemiştir, örnek olarak İngilizce gold, golden, gilded, Almanca Gold, Felemenkçe goud, Danca guld, Estonca kuld.

Aslında Orta Farsça zar/zer ile yabancı değiliz. Zerdeçal ve zerdali kelimelerinde aynı “altın sarısı, bu renkte olan” anlamlarını taşıyan zerde/zerda kelimeciğinin kökünü oluşturmaktadır. Suda bekletilen safranın suyu sarı-turuncu bir renge dönüştürmesinden dolayı böylesi bir isim konulmuştur.

_{Kelime Köşesi'nden Ata Leblebici}