Pelin Cengiz

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) son açıkladığı rapordaki tespit ve öneriler küresel anlamda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi: Covid-19 pandemisi sırasında yaşanan kapanmanın ardından şimdi de “enerji kapanması” mı geliyor?

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılarından ardından dünya petrol trafiğinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın durma noktasına gelmesi, ham petrol fiyatlarını varil başına ortalama 100 doların üzerine taşıdı. Dünya diplomasisi Hürmüz Boğazı’nda kilitlenirken IEA'dan yapılan açıklamada, Ortadoğu'daki askerî çatışmaların eşi benzeri görülmemiş bir küresel enerji krizini tetiklediği belirtildi. Yine IEA tarafından günlük yaklaşık 13 milyon varillik bir kesintiyle küresel petrol piyasasının benzeri görülmemiş bir arz kriziyle karşı karşıya olduğu ifade edildi.

Petrol fiyatları savaşın ilk günlerinden itibaren yükseliş trendini sürdürürken, petrol fiyatlarının sorunun ciddiyetini yansıtmadığı düşünülüyor. Bu duruma dair IEA Başkanı Fatih Birol da, geçen günlerde yaptığı bir açıklamada, piyasa algısı ile sahadaki gerçekler arasında "kopukluk" olduğuna dikkat çekmişti. Bunun yanı sıra İran’a yönelik ABD-İsrail bombardımanlarının ve stratejik Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının enerji piyasalarında yarattığı sorunların boyutunun, aynı zamanda dünya liderleri tarafından da yeterince anlaşılmadığı görüşü hâkim.

• Bölgede en az 40 enerji tesisinin ciddi ya da çok ciddi seviyede hasar gördüğü kaydedilirken çatışmanın sona ermesinin bile enerji arzını hemen eski hâline getirmeyeceği çok fazla uzman tarafından ifade ediliyor.

IEA verilerine göre, Mart 2026'da küresel piyasalardan kaybedilen günlük petrol miktarı, 1970'lerdeki iki büyük petrol şokunun toplamındaki en yüksek arz kayıplarını aştı. 1973 ve 1979 yıllarındaki iki krizde her gün yaklaşık 5 milyon varil petrol kaybedildi. Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgali ise uluslararası piyasalardan yaklaşık 75 milyar metreküp doğalgazı ortadan kaldırdı. Tahran'daki rejime yönelik bombalı saldırılarla başlayan mevcut kriz, halihazırda günde 11 milyon varil petrol ve yaklaşık 140 milyar metreküp doğalgaz kaybına yol açmış durumda.

DEVAMINI OKU