ABD'de hükümet kapanması Fed'i uçuruma sürükleyebilir

ABD’de 1 Eylül itibarıyla Cumhuriyetçilerle Demokratların borç tavanı konusunda anlaşamaması sonucu hükümet kapandı. Böylelikle, Trump döneminde 2018-2019’da yaşanan kapanmadan bu yana ilk kez hükümetin kapandığına şahit olduk.

Şimdi asıl merak konusu, bu kapanmanın ekonomi üzerine nasıl etkilerinin olabileceği meselesi. En sonunda söyleyeceğimi en başta söyleyerek başlayayım: Bu kapanmanın ekonomiyi nasıl etkileyeceği, kapanma süresinin ne kadar olacağına bağlı. Eğer kapanma kısa süreli olursa, ekonomi üzerinde çok ciddi bir etki yaratması beklenmez. Ama kapanma uzun sürerse bu durumda ekonomiye birkaç noktadan baskı gelmesi muhtemel. Bana kalırsa en önemli etki FED üzerinde oluşacaktır.

Şöyle ki; bildiğimiz gibi son dönemde ABD’de istihdam verilerinde bir gevşeme görüyoruz. Özellikle bu hafta ABD’den gelen ADP özel sektör tarım dışı istihdam verisi (TDİ) de negatif gelince, istihdam piyasası verilerinin FED kararları üzerindeki etkisi daha da arttı. Hatta bugün, eğer kapanma olmasaydı, ABD’den TDİ verilerini alacaktık ki bu veri FED'in 29 Ekim’deki faiz kararı için oldukça kıymetli ve belki de en önemli veri olacaktı. Fakat hükümet kapandığı için, veriyi hesaplayan ve ilan eden federal çalışanlar ücretsiz izne çıktığından veri bugün açıklanamayacak. Dolayısıyla kapanma devam ettiği sürece hem TDİ hem de diğer işgücü piyasası verilerini ve hatta ekonomiye dair diğer önemli verileri alamama durumuyla karşı karşıya kalabiliriz. Bu durumda 29 Ekim’de FED’in bu veriler olmadan doğru bir karar verebilmesi bir hayli zor görünüyor. Hatta kapanma sonrası bir FED üyesinin de dün dillendirdiği gibi, FED kör uçuşa geçmiş olacak. Böylelikle piyasanın önünde nur topu gibi bir FED belirsizliği oluşacak.

FED’in işi bu noktada özellikle de şu nedenle daha da zorlaşacak: Son dönemde ekonomiden çok karışık sinyaller geliyor. Bir taraftan ekonomik büyüme rakamları beklentilerin üzerinde gelirken, öte taraftan PMI gibi ekonomik büyümenin öncü göstergeleri beklenti altında geliyor. Aynı zamanda enflasyon tarafında da bir katılık devam ederken, görece zayıflayan bir tarım dışı istihdam piyasası görüntüsü hâkim. FED’in son FOMC toplantısında da öne çıkardığı üzere, böylesi bir konjonktürde istihdam verilerinin önemi belki de şu an tüm makroekonomik verilerden çok daha fazla. Haliyle kapanma uzun sürerse ve FED TDİ verilerini alamazsa, bu durumda neye bakarak karar verecek? Tüm bu anlattıklarım biraz sıkıntılı bir süreç yaratacağından, kapanmanın uzun sürmesi FED belirsizliğini daha da artırarak daha sancılı bir döneme yol açabilir.

Kapanmanın bir diğer etkisi hiç kuşkusuz ekonomik büyüme üzerinde olacaktır. Örneğin bugün Goldman Sachs tarafından yapılan bir analize göre, kapanmanın devam etmesi durumunda ABD’de 4. çeyrekte ekonomik büyümenin her hafta için %0,15 azalacağı tahmininde bulunuldu. Bir diğer kurum, Deutsche Bank’a göre de kapanmanın devam etmesi durumunda her hafta için ekonomik büyüme %0,20 azalabilir. Ekonomik büyümedeki azalmanın en büyük kaynağı özellikle hükümet harcamalarındaki düşüşten kaynaklanacak. Ayrıca kapanmayla birlikte federal çalışanlar ücretsiz izne çıktıklarından, bu çalışanların tüketim harcamalarının belirsizlik sebebiyle azalması muhtemel. Hele ki Trump’ın göreve geldiği günden bu yana kamu tarafında işten çıkarmaların yoğun olduğunu ve yine Trump’ın “Eğer hükümet kapanırsa ücretsiz izne çıkanları tamamen işten çıkaracağım” tehdidini de göz önüne aldığımızda, federal çalışanların harcamalarını iyice kıstığı bir tabloyla karşılaşılabilir. Bu durum, bir yandan ekonomik büyümenin azalmasına, öte yandan işsizliğin artmasına neden olabilir.

Ayrıca uzun süren hükümet kapanmasının piyasa fiyatlamaları üzerinde de etkilerini görmek muhtemel olacaktır. Son iki gündür kapanmanın piyasa fiyatlamaları üzerinde çok önemli etkiler yaratmadığını görüyoruz. Bu bağlamda kapanma nedeniyle endekslerde sert satışlar olmadığını, 10 yıllık tahvil faizlerinin yükselmediğini ve dolarda da çok ciddi bir baskı olmadığını gözlemliyorum. Ama kapanma uzun sürerse, endeksler tarafında satış baskısı, ABD 10 yıllık tahvil faizlerinde yükseliş ve güvenli liman talebiyle altın fiyatlarında 4000 dolara doğru devam eden bir yükseliş görülebilir.