ABD’de lobiciliğin yeni yüzü: Sosyal medya fenomenleri kuralları nasıl değiştiriyor?

Donald Trump’ın ikinci kez ABD Başkanı seçilerek Beyaz Saray’a dönüşü, özellikle son bir yılda federal hükümeti dönüştürdüğü gibi ülkedeki lobicilik kültüründe de önemli bir değişime yol açtı. Bu dönüşüm, danışmanlık, siyasi destek ve gazetecilik gibi alanlar arasındaki çizgileri bulanıklaştıran yeni bir lobi sınıfı yarattı. Daha önce Washington politikalarına etki etmek için lobicilerle çalışan şirketler ve harici ülkeler, artık Trump’a yakın olduğu bilinen, genç ve muhafazakar influencer’lara para harcamaya başladı. 

Kameralarla arası iyi olan ve sosyal medyanın yerlisi olarak kabul edilebilecek Z kuşağı üyelerinden oluşan bu influencer grubu, esasında Trump’ın ilk başkanlık döneminde oy kullanacak yaşta bile değildi. Fakat bu yeni nesil influencer'lar, Beyaz Saray’ın “yeni medya ortamına uyum sağladığını” açıkça deklare ettiği bir dönemde mevcut siyasi iklimden faydalanarak kendisine yeni bir gelir kalemi yarattı. 

Öte yandan: Geleneksel haber kuruluşlarında çalışmayan bu influencer’lar, 25 dolardan fazla değerde hediye kabul etmeme gibi haber odası etik kurallarından bihaberler. Üstelik büyük bütçelerle finanse edilen siyasi eylem komiteleri (PAC) ve lobiciler için geçerli olan şeffaflık yasalarına uymakla mükellef de değiller. 

Fakat Trump yanlısı görüşleri duymaya can atan geniş bir takipçi kitlesine sahip bu influencer grubu, hem Beyaz Saray’ı hem de kamuoyunu etkilemek isteyenler için adeta altın madeni değerinde. 

Lobi kültürü: ABD’de şirketlerin, sivil toplum örgütlerinin, sendikaların ve yabancı grupların kongre üyeleri, senatörler ve federal kurumların politika ve kanun oluşturma sürecini yasal olarak etkilemeye çalıştığı bir lobi kültürü bulunuyor. Bu faaliyetler, tamamen yasal bir çerçeve içinde yürütülüyor ve lobiciler, hangi kurumlarla görüştüklerini ve ne kadar harcama yaptıklarını düzenli olarak hükümete bildirmekle mükellef kılınıyor. 

Büyük şirketler ve sektör birlikleri, özellikle enerji, savunma, sağlık ve teknoloji gibi alanlarda yoğun biçimde lobi yapıyor. Siyasi kampanya bağışları, raporlar, bire bir görüşmeler ve etkinlik davetleri, en yaygın lobi yöntemleri arasında yer alıyor.

Geniş açı: ABD’de değişen siyasi iklim, son dönemlerde lobicilik faaliyetlerini büyük oranda yeni kuşak influencer’lara kaydırdı. Birçok şirket ve devlet, ülkedeki yasa değişikliklerine kendi çıkarlarına hizmet edecek şekilde etki edebilmek adına influencer’lara ödeme yapmaya başladı. 

Alex Bruesewitz’in kenevirin yeniden sınıflandırılma sürecine etkisi, bu alandaki en popüler örneklerden biri oldu. 28 yaşındaki eski Trump danışmanı, X’te 640 binden fazla takipçisine yaptığı bir paylaşımda kenevirin daha az tehlikeli bir uyuşturucu olarak yeniden sınıflandırılması gerektiğini savunarak “Cumhuriyetçi seçmenlerin neredeyse %70'i bu konuda Trump'ı destekliyor. Bu çok açık!” dedi. 

^{Alex Bruesewitz ve nişanlısı}

Fakat Bruesewitz, yasal bir biçimde kenevir üreten en büyük firmalardan biri tarafından finanse edilen bir PAC’in ona 300 bin dolar ödeme yaptığını açıkça belirtmemişti. Ağustos ayında ünlü boksör Mike Tyson, Bruesewitz'in açıklamalarını resmî hesabında yeniden paylaştı. Ekim ayında ise Bruesewitz, The Free Press’e verdiği demeçte bunun siyasi açıdan akıllıca bir hamle olduğu yönündeki görüşünü yineledi. 

• Aralık ayında Trump, Cumhuriyetçi milletvekillerinin itirazlarını görmezden gelerek federal hükümete kenevirin kategorisini değiştirme talimatı verdi. 
• Beyaz Saray’ın basın sözcüsü Karoline Leavitt ise Trump'ın bu konuda birçok farklı kişiden görüş aldığını ve bunun "ülke için alınabilecek en iyi siyasi karar" olduğu kanaatine vardığını dile getirdi. 

Bununla birlikte: Yabancı hükümetler de son bir yılda ABD’deki muhafazakarları cezbetmek için influencer’lara ödeme yapmaya başladı. Sağ kanattaki negatif algıyla mücadele etmeyi hedefleyen İsrail, geçen yıl ABD’ye yönelik 900 bin dolarlık bir influencer kampanyası başlattı. 

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 2025’te en az iki kez Amerikalı podcast yayıncıları ve influencer’larla biraraya geldi. Nisan ayında Beyaz Saray’ın karşısındaki Blair House’da bir toplantı düzenleyen Netanyahu, buluşmaya Spicer, Jessica Reed Kraus ve Tim Pool gibi ünlü fenomenleri davet etti ve influencer’lara ABD’nin İran’a yönelik müdahalesini destekleme çağrısında bulundu. 

^{Debra Lea, Netanyahu ve eşi ile}

Netanyahu ayrıca, Eylül ayında New York’taki İsrail Konsolosluğu’nda bir influencer toplantısı düzenleyerek sağ kanattaki İsrail karşıtı bakış açısını yıkmaya yönelik konuşmalar yaptı. Toplantıya katılan fenomen Debra Lea, Instagram’da paylaştığı bir videoda Netanyahu’nun “Karşı koymalıyız. Peki nasıl karşı koyacağız? Influencer’larımızla. Bu topluluk çok önemli” ifadelerini kullandığını aktardı. 

• The Wall Street Journal’a konuşan kaynaklar, güneş enerjisi ve sağlık sektöründen şirketlerin de influencer’lara binlerce dolar ödediğini bildirdi. 

Benzer şekilde: Washington’daki lobi faaliyetlerine en büyük harcamaları yapan ülkelerden biri olan Katar da benzer bir influencer stratejisi izledi. Kasım ayında Trump yanlısı birkaç sosyal medya fenomeninin Doha gezileri, Katar tarafından finanse edildi. Gezi sırasında Doha’daki kongre üyeleri ve ünlü isimlerle biraraya gelen influencer’lara, normal şartlarda 10 bin dolardan daha yüksek bir ücrete mâl olan padok erişimli VIP Formula 1 biletleri hediye edildi.

Caitlin Sinclair, Instagram’da parıldayan bir otel havuzunun yanındaki ve New York’ta bulunan İtalyan restoranı Cipriani’nin Katar şubesindeki fotoğraflarını paylaşarak "Bu yıl Şükran Günü biraz farklı görünüyor” ifadelerini kullandı. Cipriani’deki fotoğrafta parti katılımcıları istiridye yerken payetli bir elbise giymiş bir kadın Stand by Me şarkısını söylüyordu. 

^{Caitlin Sinclair}

Geziyle ilgili övgü dolu paylaşımlar yapıldı

Diğer yandan Doha’ya giden influencer’lar, geziyle ilgili paylaşım yapmak için para almadıklarını söylese de hemen hemen hepsi övgü dolu paylaşımlar yaptı. Trump yanlısı Rob Smith, Serena Williams’ın yanında gülümsediği bir fotoğrafı Instagram’da paylaşarak fotoğrafın altında “Dürüst olmak gerekirse Doha’nın böyle bir kültür merkezi olduğunu hiç bilmiyordum” ifadelerini kullandı. 

X’te 500 bine yakın takipçisi bulunan Smith, seyahatten sonra yaptığı başka bir paylaşımda ise ziyaretinin “ufuk açıcı” olduğunu vurguladı. Smith ayrıca, “Katar ile paylaşılan benzersiz ve karşılıklı fayda sağlayan askerî ve mali ortaklıkları anlayarak ve görünür kılarak Amerika’yı güçlü tutmaya katkıda bulunmak istediğini” söyledi. 

Katar'ın Washington Büyükelçiliği sözcüsü Ali Al-Ansari ise gezinin "yanlış veya yanıltıcı anlatılara güvenmek yerine Katar hakkında ilk elden bilgi edinme ve doğrudan Katarlılara soru sorma fırsatı sağladığını" dile getirdi.

Ek olarak: Doğrudan hükümette görev almış olan Trump yanlısı MAGA influencer’ları da lobicilik faaliyetini kârlı bir iş alanına dönüştürdü. Trump’ın kampanya danışmanlarından 23 yaşındaki CJ Pearson, akranı fenomenleri Beyaz Saray politikaları üzerinde etki yaratmak isteyen şirketlerle buluşturan bir firma kurdu. Trump hükümetindeki üst düzey yetkililerle iletişim hâlinde olan ve sözcü Leavitt'i arkadaşı olarak nitelendiren Pearson, içerik üreticilerle çalışmaya yönelikn bugün olduğu kadar büyük bir ilgi hiç görmediğini dile getirdi. 

^{CJ Pearson (Ortada)}

Cumhuriyetçi kanattan başka isimler de influencer’lara ödeme yapan işletmeler kurdu. Eski hükümet çalışanı Ory Rinat’ın kurduğu Urban Legend, influencer’ların kendi bilgileriyle giriş yapıp sponsorlu siyasi içerik menüsünden seçim yapabilecekleri bir platform oluşturdu. 

Benzer şekilde: Trump’ın siyasi kampanyasının eski yöneticisi Brad Parscale da influencer’ları paylaşımları için ödeme yapmaya istekli şirketler ve kişilerle buluşturan Influenceable adlı bir firmayı yönetmeye başladı. Influenceable, yakın zamanda birkaç X fenomenine bazı eyaletlerde gıda yardımı kuponlarıyla gazlı içecek satın alınmasının yasaklanmasını eleştirmelerini isteyen bir talep gönderdi. Bu talepte paylaşımda kullanılması istenen ifadeler ve görsellere de açıkça yer verildi. 

Bazı influencer’ların bu teklifi kabul etmesinin ardından gazlı içeceklerle ilgili sosyal medya paylaşımlarında dikkat çekici bir artış yaşandı. Fakat Trump yanlısı Nick Sortor, Influenceable’ın verdiği sponsorlu metni yayımlayıp bunun insanları manipüle etmeyi amaçlayan kirli bir taktik olduğunu söylediğinde bazı hesaplar konuyla ilgili paylaşımlarını silmeye başladı. 

Öte yandan: 2024’ün Temmuz ayında da Florida’da kenevirin yasal hâle getirilmesi için başlatılan referandum girişimini destekleyen bir PAC’in, Rogan O'Handley'e 59 bin dolar ödeme yaptığı ortaya çıktı. 

• “DC_Draino” kullanıcı adıyla çeşitli platformlarda 10 milyondan fazla takipçiye paylaşım yapan O'Handley, 8 Ağustos 2024’te kenevirin daha az tehlikeli bir uyuşturucu olarak yeniden sınıflandırılması lehine bir paylaşım yapmıştı. 

• 26 Ağustos’ta aynı komitenin ona 105 bin dolar daha ek ödeme yaptığı öğrenildi. 

^{Debra Lea}

Modern feminizmi eleştiren bir video paylaşmasının ardından ünlenen 25 yaşındaki Lea da dönem dönem hükümet yetkililerine danışmanlık hizmeti verdi, Beyaz Saray onaylı bir yeni medya üyesi olarak Washington’ın basın brifinglerinde yer aldı ve güneş enerjisi sektöründen kriptoya kadar pek çok alanda sponsorlu içerikler paylaştı. 

• Trump, Kasım ayında yaptığı bir paylaşımda Lea’nın Fox News’da “HARİKA” göründüğünü dile getirdi. 

• Lea ise verdiği bir röportajda “TikTok’tan Beyaz Saray’daki zirveye” ulaşan yolu kendi gücüyle kat ettiğine işaret etti. 

• Lea, The Wall Street Journal’a tek bir anlaşmadan kazandığı en yüksek miktarın 20 bin doların üzerinde olduğunu bildirdi. Lea’nın menajeri Reid Pakula ise IF Management bünyesindeki siyasi influencer’ların paylaşım başına 5 bin-20 bin dolar ücret aldığını dile getirdi. 

NASA bile işin içine girdi 

Milyarder iş insanı ve sivil astronot Jared Isaacman da Trump’ın Elon Musk ile yaşadığı gerilimin ardından NASA başkanlığına adaylığı geri çekildiğinde Trump yanlısı Benny Johnson ve Nick Sortor'u Montana’da savaş uçağı filosunun bulunduğu özel hangarında ağırladı. İkili, bu ziyarette Isaacman’in jetlerine bindi ve Star Wars temalı özel barı gezdi. Johnson, sosyal medyada yayımladığı bir videoda Isaacman’in hangarını ziyaret ettiği günü "hayatının en güzel günlerinden biri" olarak nitelendirdi. 

^{Benny Johnson}

Gezi sonrası Johnson ve Sortor, sosyal medya paylaşımlarında Isaacman'in yeniden NASA başkanlığına aday gösterilmesi için çağrıda bulunmaya başladı. Hatta Johnson, bir paylaşımında Isaacman’in “NASA’yı kurtarabilecek adam” olduğuna işaret etti. 

Önemli ayrıntı: Isaacman, seyahati ve uçuş masraflarını karşılamak dışında Johnson ve Sortor’a herhangi bir ödeme yapmadığını dile getirdi. 

• Bu ziyaretten bir süre sonra Trump, Isaacman’i yeniden başkanlığa aday gösterdi ve ünlü milyarder Aralık ayında yeni NASA Başkanı seçildi. 

Öte yandan: ABD’de Demokrat kanat, benzer bir influencer ağı oluşturma konusunda ciddi bir başarı elde edemedi. Joe Biden ve Kamala Harris, 2024’teki başkanlık seçimleri için yürüttükleri siyasi kampanya sırasında influencer şirketlerine ödeme yaptı. Demokrat stratejistler de birkaç kez liberal politikaları destekleyecek bir influencer ekosistemi oluşturma girişiminde bulundu. Fakat bu girişimlerin büyük bir çoğunluğu, geniş kitlelere ulaşamadı. 

Başarılı paylaşımlar doğrudan Trump'a iletiliyor

Influencer’larla yürütülen lobi faaliyetlerinin büyük bir çoğunluğu, Beyaz Saray politikalarını etkilemeyi amaçlıyor. İkinci döneminde geleneksel medya ve lobicilerle bağını büyük oranda koparan Trump hükümeti, influencer’ların çalışmalarını yakından takip ediyor ve onları kabine yetkilileri ve üst düzey yetkililerle buluşturmak için Washington’a davet ediyor. 

Beyaz Saray yetkilileriyle iyi ilişkisi olduğu bilinen influencer’lar, paylaşımları için diğer influencer’lardan binlerce dolar daha fazla ödeme talep edebiliyor. Trump’a yakın yetkililer, yakından takip ettikleri influencer’lar arasında belirli bir siyasi pozisyonun ivme kazandığını fark ederlerse bu pozisyona ilişkin gönderilerin çıktısını alıp Trump’a iletiyor. 

• Bu influencer’larla çalışan lobiciler ve halkla ilişkiler uzmanları da gönderi başına yaptıkları ödemelerin birkaç yüz dolar ile binlerce dolar arasında değişebildiğini söylüyor.

• Bazı popüler hesapların, Trump’ın ikinci başkanlık döneminde paylaşım başına aldıkları ücreti ikiye veya üçe katladığı biliniyor.

• 29 yaşındaki Caitlin Sinclair’in, Robert F. Kennedy Jr.'ı destekleyen kesimin ilgisini çekecek videolar paylaşmak için geçen yıl MAHA isimli PAC'den 67 bin 500 dolar ödeme aldığı ifade ediliyor. 

Influencer lobisiyle ilgili temel problem ne? 

Influencer kampanyalarında hem lobi faaliyetlerindeki hem de geleneksel reklamcılıktaki stratejiler benimseniyor. Fakat bu senaryoda özneler, doğrudan kitlesine konuştuğu için geleneksel lobi ve reklam çalışmalarından daha gerçek, güvenilir ve inandırıcı görünüyor. İnsanlar, reklama kendilerine hitap eden öznenin gerçek görüşü olduğunu düşündükleri mesajlardan daha farklı tepki verdiği için bu durum etik bir problem yaratıyor. 

Dahası: ABD yasaları, lobicilerin ve PAC’lerin hükümete kayıt yaptırmasını ve etki kampanyalarına ne kadar para harcadıkları gibi temel bilgileri düzenli olarak raporlamalarını zorunlu kılıyor. Fakat bu kurallar, siyaset sahnesinde henüz yeni ve belirsiz bir pozisyonu olan influencer’ları kapsamıyor. 

• Bazen şirketler, influencer’lara yaptıkları ödemeleri raporluyor. Ancak bu ödemeleri kimin aldığı da raporlarda açıkça belirtilmiyor. 

• Ayrıca influencer’lara yapılan ödemelerin birçoğu, yazılı olarak çok az ayrıntı içeren gayriresmî anlaşmalar yoluyla yapılıyor. 

Tüm bu faktörler, lobi kültüründeki temel şeffaflık ilkesini yasal hiçbir engele takılmadan ihlal ediyor. 

Bununla birlikte: Siyasi influencer’lar, paylaşımları için para alırken hem ABD Başkanı’nın müttefiki hem de bilgi sağlayıcı gibi davranıyor. Fakat fenomenler, bilgi sağlayıcı gibi davrandıkları pozisyona rağmen geleneksel basın ilkelerinden de muaf tutuluyor. Hâlihazırda influencer’ların uymakla mükellef olduğu yasalar ise oldukça gevşek bir biçimde uygulanıyor. 

• Örneğin Federal Ticaret Komisyonu’nun (FTC) sponsorlu sosyal medya içeriklerinin açıkça etiketlenmesini gerektiren düzenlemesi, pratikte sıkı bir biçimde uygulamaya alınmıyor. 

Bu durum, influencer’ların oldukça gri ve belirsiz bir alanda faaliyet göstermesinin önünü açıyor. Siyaset gibi hassas bir alanda ücretli propaganda ile kişisel görüş arasındaki sınır çok daha kolay bulanıklaşıyor. Günün sonunda dijital çağın yeni lobicileri, şeffaflık ve hesap verebilirlikten büyük ölçüde muaf bir şekilde demokratik tartışmaya perde arkasından yön verme gücü elde ediyor.