Alpler Eriyince Tropikalleşen Leman

Aslıhan Dağıstanlı Aysev  Cumhuriyet Gazetesindeki köşesinden

Karlı dağlar, yemyeşil çayırlar, yaz kış serin yaylalar, masal gibi diyarlar. Bizim buralar. Tanınmaz oldular. Cenevre’de 22 senedir yaşıyorum. Nefes boğan 38 derecelik bir ağustosu ilk kez yaşadım. Buraya ilk geldiğim zamanlar dört mevsimi dört gün içinde yaşadığımız olurdu. Ağustos ayında kalorifer yakılırdı. “Türkiye’ye gitsek de kemiklerimiz ısınsa” diye tatili iple çekerdim. “Az sabret Lac Leman (Cenevre Gölü), Akdeniz’e dönüşecek” diyenler inandırıcı gelmezdi. Yazlık sinemaya bile bir elde şemsiye ötekinde battaniye gidilen bir dönemde, Cenevre’nin küresel ısınmasına epey bi vardı. Leman’ın suları yazın bile serindi. Plajdaki “Tropikal Geneva” Bar’ın sadece kokteyllerindeki palmiyeler tropikti. 

Cenevre’de evlere ankastre klima konmadığını, bunun bile çevresel nedenlerden ötürü özel izne tabi olduğunu öğrenmem seneler aldı. Evde havalandırma altında püfür püfür serinlemek istiyorsan sağlık sorununun olduğunu ispat edeceksin, üretilen ısı emisyonlarının bir kısmını yakalayan pahalı sistemler kuracaksın. Tek bir klima için mecbur kaldığın önlem ve bürokrasi, bizde site inşaatında yok. Zaten ihtiyaç da pek yoktu, çevreye zararlıydı, dış görünüşü hoş değildi, pervanenin nesi yetmiyordu.. 

Eskiden haziran dedin mi memlekete giden gurbetçi Türklerin yazlarını giderek daha çok Cenevre’de geçirmesinin nedenini artık anlayabiliyorum. Burada su var, elektrik var, ormanlar dolusu  ağaç var. Bunları korumak için kural, eğitim, vicdan ve disiplin var. Deniz yoksa da göl var. Üstünde yelkenliler, vapurlar geziniyor. Kıyısındaki plajlarda millet sere serpe bedava güneşleniyor. Beachclub’da şezlong kiralama âdeti yok. Konserler, yazlık sinemalar full. Küresel ısınma ile Cenevre, bırakın yeni Akdeniz’i, palmiyeli Tropikana.

Bu değişen yeni yaşamın hoşluklarına rağmen buzulbilimciler ülkenin 1400 buzulunun geleceği için endişeliler. “Koşullar böyle devam ederse, 50 yıl içinde Alpler’deki buzullar geri dönüşü olmayacak şekilde yok olacak. O zaman suyu da unutun” diye uyarıyorlar. Ağaçlarını canı gibi koruyan, göllerini dağlarını tertemiz tutan çevreci İsviçre bile 22 senede tropiğe bağladıysa elbette bu ihtimal var. İsviçrelilerin bu konuda her yaratıcı önlemi düşüneceğine eminim. Ancak küresel ısınma adı gibi küresel çaba gerektiriyor. Görünen köy de kılavuz istemiyor.