Dijital şifrelemenin sonu mu geliyor?

Çevrimiçi bankacılık bilgilerimizden sosyal medya hesaplarımızdaki kişisel verilerimize kadar, internetteki tüm varlığımızı koruması için dijital şifrelemeye güveniyoruz. Ancak iş dijital şifrelemenin nasıl işlediğine geldiğinde çoğumuz sessizliğe bürünüyoruz. Dijital şifreleme olduğu sürece hayati önem arz eden verilerimizin internette bulunmasında bir sorun olmayacağına; bilgilerimizin sonsuza kadar güvende olacağına inanarak bu konudaki savunmasızlığımızı göz ardı ediyoruz.

Öte yandan teknoloji ara vermeden gelişmeye ve genişlemeye devam ediyor. Kuantumun sıra dışı özelliklerinden faydalanmaya dayanan teknolojinin vaatlerinden birisi olan ve çok karmaşık sorunların, geleneksel bilgisayarlara göre çok daha hızlı çözebileceğinin sözünü veren kuantum bilişimi konsepti ise şifreleme konusunda acilen önlemler almamız gerektiğine işaret ediyor.

Kırılacak şifreler

Söz konusu yeni bir teknoloji olduğunda ve bu teknolojinin dünyayı değiştireceği söylendiğinde çoğu zaman bunun bir abartıdan ibaret olduğunu düşünürüz. Ancak bahsi geçen şey kuantum bilgisayarları olduğunda, bu deyimin dahi yetersiz kaldığı söylenebilir. 

Sıradan bilgi işlem sistemlerinde tüm veriler sadece iki bitle temsil edilir: 0 veya 1; kapalı veya açık. Ancak kuantum bilişiminde bitler aynı anda 0, 1 ya da aynı anda her ikisi birden olabilir ve bu da kuantum bilgisayarlarının mevcut sistemlerden çok daha karmaşık hesaplamalar yapabileceği anlamına gelir. Buna trafiğin yoğun olacağı anları 45 dakika önceden bildirmek, milyonlarca satırlık yazılım kodundaki hataları saniyeler içinde tespit etmek ve internette verilerinizi koruyan dijital şifrelemeyi kırmak da dahildir.

Geçtiğimiz hafta gerçekleşen World Economic Forum’da (WEF) konuşan uzmanlarca yapılan açıklamalara göre kuantum bilişimi hayata geçtiğinde, mevcut şifreleme sistemlerini kolayca kırmak mümkün olabilecek. Başka bir deyişle, kuantum bilişiminin gelişmesiyle banka hesaplarımız, e-posta adresimiz ve diğer tüm hassas bilgilerimiz savunmasız kalacak.

Çoğu blok zincirinin benzer şifreleme teknikleri kullandığını düşündüğümüzde, aynı tehlikenin Bitcoin gibi dijital varlıklar için de geçerli olacağı söylenebilir. Kuantum bilişiminin günümüzde blok zincirinin korunması için kullanılan RSA ve ECC standartlarını kırabildiğini belirten bilgi işlem girişimcisi Jack Hidary’nin sözlerine bakacak olursak, kuantum bilişimi teknolojisini kontrol eden kişilerin banka kasalarımızı açacak maymuncukları ellerinde bulunduracağını söylemek pek de yanlış olmayacaktır.

Önlenmesi gereken bir felaket

Ancak görünen o ki uygulanabilir ve büyük ölçekli kuantum bilgisayarlarının geliştirilmesi için önümüzde on yıl gibi uzun bir zaman var. Dünyanın en büyük bilişim şirketi olan ABD merkezli IBM, önümüzdeki on yıl içerisinde 50 ila 100 kübitten oluşan orta ölçekli kuantum işlemcilerinin geliştirilebileceğini tahmin ediyor. 50 kübitlik bir kuantum bilgisayarının sunacağı hıza günümüzün en iyi bilgisayarlarının bile yaklaşamadığını düşündüğümüzde ise bu, kuantum bilişiminin sahip olduğu devasa potansiyeli gözler önüne seriyor.

Tabii bu on yıl, bu süreyi hiçbir şey yapmadan geçirmemiz gerektiği anlamına gelmiyor; aksine, kuantum bilişimine karşı hazırlanmamız için gereken zamanı bize tanıyor. Bununla ilgili olarak Hidary, 40 kadar hükümetin şimdiden kuantum teknolojisine karşı önlem almak ve yeni savunmalar geliştirmek için bir araya geldiğini ifade ediyor. RSA’nın verilerin korunması adına 40 yıldır iyi bir iş çıkardığını ancak artık RSA sonrası dünyaya geçmemiz gerektiğini belirten Hidary, acilen harekete geçmemiz gerektiğine de dikkat çekiyor.

Öte yandan, kuantum bilişiminin hayata geçmesi için henüz önümüzde uzun bir yol olduğu gerçeği, yeni teknolojiler konusunda geçmişte yapılan hataların tekrar edilmemesi için de gereken süreyi tanıyor. Mesela, Hollandalı kanun yapıcılardan Freeke Heijman, yapay zekâ gibi yanlış ellerde tehlikeli bir hâl alabilecek teknolojilerin etik bir şekilde nasıl kullanabileceği tartışılmadan tüm dünyaya yayılmasından son derece şikâyetçi olduğunu belirtiyor. Ancak Heijman’a göre kuantum bilişiminin henüz çok erken bir aşamada olması, daha önce düştüğümüz hataların tekrarlanmaması ve teknolojinin iyiye kullanılması için bizlere oldukça iyi bir fırsat sunuyor. Buna göre Heijman, konunun kamuoyunda yeterince erken tartışılması halinde, RSA sonrası dünyada şifrelemeye karşı oluşabilecek tehditlerin endişe verici boyutlarda olmayacağını ve kuantum bilişiminin harika avantajlarının insanlığın daha iyi yerlere gelmesi için kullanılabileceğine inanıyor.

Yanlış ellerde çok tehlikeli

Heijman’ın iyimser yaklaşımı kulağa harika gelse de böyle bir senaryoda nelerin yanlış gidebileceğini tahmin etmek hiç zor değil. Hollanda gibi liberal hükümetler her ne kadar kuantum bilişimine dair “insan merkeziyetçi” bir yaklaşım benimseseler de bu durumun bütün hükümetler için geçerli olacağını düşünmek biraz fazla hayalci bir yaklaşım olurdu. Mesela Çin hali hazırda kuantum iletişimi isimli bir teknolojide dünyaya öncülük ediyor; ancak kimse bundan sonra nasıl adımlar atacaklarına ya da etik standartları kabul edip etmeyeceklerine dair bir şey bilmiyor.

Hatta konu kuantum bilişimi olduğunda aynı fikirde olan hükümetlerin bile ortak bir yaklaşım benimsemekte zorlanabileceklerini söylemek mümkün. Günümüzde internet de dahil olmak üzere pek çok teknolojik atılım artık kamu sektörü tarafından değil, özel sektör tarafından yürütülüyor ve bu da ciddi bir erişim sorununa neden oluyor. 

Şu an kuantum bilişiminin ne olduğu, daha doğrusu ne olabileceğine dair sadece sınırlı sayıda uzman fikir yürütebiliyor; ki bu da ilk meyvelerini vermeye başladığında kuantum bilişiminin kontrolünün belirli kişilerin veya ulus devletlerin elinde olacağı anlamına geliyor. Kısacası, dijital şifrelemenin bir noktada yetkinliğini kaybedeceğini kabullenmek ve devamında oluşabilecek sorunların önüne geçmek için şimdiden harekete geçmek, yaklaşmakta olan tehlikeye karşı alabileceğimiz en büyük önlem gibi gözüküyor.