Düşüncelerin desteklendiği, derinleşebildiği alan: Gate 27

İstanbul ve Ayvalık olmak üzere iki yerleşkesi olan Gate 27’nin bugünkü adresi Yeniköy. Sahilde keyifli bir yürüyüş sonrası soluğu Gate 27 de alıyoruz. İçten gülümsemesiyle bahar ayları konuk sanatçısı Lika karşılıyor bizi. Londra'da yaşayan sanatçı, bağımsız küratör ve araştırmacı Lika Tarkhan- Mouravi, çalışmalarında görsel sanatlar ve metin arasındaki kesişmelere odaklanıyor. Gate 27’de kaldığı süre boyuncada Karadeniz ve çevresindeki ülkeler arasındaki bağ üzerine araştırmalarda bulundu.

 Yeniköy'de bir üretim alanı: Gate 27

Karadenize bağlı ama uzun zamandır birbirinden ayrı olan topluluklarla yeni bağlar yaratmak üzerine çalışıyorsun.Yeniköy bu bağlamda senin için nerede?

Yeniköy deyince aklıma büyük evlerin arasına serpiştirilmiş küçük manavlar ve bahçeler geliyor. Bir yerde, bir şekle ve sis biçimine sahip olan ve salatalık tarlalarında gezinmeyi seven eski bir tanrı olan Didamangisa hakkında bir Laz efsanesi okumuştum. Bazen tıpkı efsanedeki gibi balkonumdan Boğaz'dan yükselen ve tepelere yayılan o büyük sis bulutunu görüyorum. İnanılmaz derecede etkileyici bir an, tıpkı bir rüya. Yeniköy’ün bu sisli tepelerinde yürümek masalda yürümek gibi.

Yeniköy haritasına baktığında, kolları her yöne hareket eden uzun bir nehir görürsün. Sürekli bir hareket. Bu akış geçmişte yaşananların izlerini de sildiği için beni zaman zaman rahatsız ediyor. Bir yandan büyülüyor da. 

Sanatçı Lika Tarkhan- Mouravi

Yeniköy’den topladığın yosunlar ve deniz suyuyla kendi kâğıdını yapıyorsun. Ürettiğin kâğıt sana ne söylüyor, seninle ne paylaşıyor?

Ukrayna'daki son savaş sırasında kendi kâğıdımı yapmaya başladım. O zor zamanlarda yazamadığımı fark ettim. Duygularımı kelimelerle ifade etmek benim için çok zordu. Bu dil kaybını görselleştirmek, aktarmak ve yansıtmak için boş kâğıtlar yapmaya başladım. Yeniköy'de de yaptığım kâğıdı Boğaz'dan topladığım yosunla karıştırdım. Onları kıyıda yürürken buluyordum. 

İstanbul Arkeoloji Müzesi'ndeki yunus heykellerine hayran kalmıştım. Daha sonra eskiden yunusların insanlarla çalışmak üzere eğitildiğini öğrendim. Başka bir yerde de onların artık askeri birimler tarafından gözetleme amacıyla kullanıldığını okudum. Bu bağlantıları keşfetmek benim için çok ilginç bir deneyimdi. Yosunu, bizim için gizli kalan sualtı dünyasının tanıkları olarak görüyorum. 

Lika Tarkhan- Mouravi'nin kağıtları

Yaptığın araştırmanın çok katmanlılığını da göz önünde tutarak senin için Yeniköy’ün sınırları nedir? Buranın kültürü sana ne anlatıyor?

Çalışmam, marjinal bakış açıları ve dilin alt üst edilmesiyle ilgili. Yani bana göre sınırlar, aşılmak için var. Benim için Yeniköy'ün esas sınırı dilin kendisiydi ama bu süreçte iletişim kurmanın başka yollarını bulmaktan keyif aldım. Tanıştığım insanlar zamanları ve sabırları konusunda son derece cömertlerdi. Hiç Türkçe konuşamama rağmen bir şekilde benimle iletişim kurmaktan mutlu oldular. 

En keyif aldığım sohbet Huma Kabakcı’nın sanat koleksiyonunda çalışan biriyleydi. Birlikte öğle yemeğine gittik ve telefonumuzun çeviri uygulamaları aracılığıyla konuştuk. Ona baktığı tabloları beğenip beğenmediğini sordum ve telefonuna şunları yazdı: “Bunların hepsi benim için çok güzel ve değerli çünkü yıllardır onlara çocuklarım gibi bakıyorum”. Bu ifadeyi bir Yeniköy kültürü, burayı gerçekten seven insanlar ve onların büyüsünün yansıması olarak düşünüyorum.