Giyilebilir cihazların yeni ufku: Beyin dalgaları veriye dönüşünce ne olacak?

“Giyilebilir teknoloji ürünleri” denildiğinde genellikle akla ilk olarak akıllı saatler, bileklikler, gözlükler ve yüzükler geliyor. Bu cihazlar, kalp atış hızı, kandaki oksijen oranı, stres, uyku ve aktivite gibi pek çok sağlık verisini kesintisiz biçimde takip edebiliyor. Fakat giyilebilir teknolojilere entegre edilen sensörlerde kaydedilen ilerlemeler, artık bu alanda yeni bir döneme girildiğine işaret ediyor. 

Yakın zamanda 14 milyon dolarlık yatırım turuyla gündeme gelen Atlas, bu yeni dönemin ilk temsilcileri arasında yer alıyor. Mendy, Muse ve Neurable’ın da içinde bulunduğu bir grup girişim, beyin dalgalarını bir çeşit biyometrik veriye dönüştürmeye hazırlanıyor. Giyilebilir cihazlar daha akıllı hâle geldikçe wellness endüstrisi, refah hedefini beden sağlığının ötesine geçirip zihin sağlığına yönlendiriyor. 

Ayrıntılar: ABD merkezli giyilebilir teknoloji girişimi Atlas, kısa bir süre önce çıktığı bir yatırım turunda 14 milyon dolar finansman topladı. Kulak arkasına yerleştirilen ve beyin sinyallerini gerçek zamanlı olarak takip edebilen bir nanosensör geliştiren şirket, yeni yatırımı gelecek yıl çok modlu giyilebilir cihazını piyasaya sürmek için kullanacağını açıkladı. 

Atlas’ın giyilebilir cihazı, aktivite, uyku ve ekran süresi gibi faktörlerin odaklanma ve zihinsel berraklığı nasıl etkilediğini analiz etmek için beyin dalgalarını izleyecek ve performansı artırmak amacıyla bir mobil uygulama üzerinden kullanıcıya anında geri bildirim verecek. Cihaz, mental dayanıklılığı güçlendirirken zihni kolay ulaşılabilir dopamine karşı da eğitecek. 

• Oxford Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesi nörobilimcileri tarafından kurulan Atlas’ın ekibinde Oura, Nest ve Kernel gibi sağlık teknolojisi girişimlerinden deneyimli isimler de bulunuyor. 

Neden önemli? Atlas’ın yatırım turu, giyilebilir teknoloji endüstrisinde geleneksel kalp atış hızı ve aktivite takibinden zihin sağlığını temel alan nörolojik verilerin takibine doğru yaşanan geçişi temsil ediyor. 14 milyon dolarlık yatırım ayrıca, girişim sermayesi şirketlerinin beyin dalgalarını takip eden giyilebilir teknoloji ürünlerine yönelik ilgisini de ortaya koyuyor. 

Geniş açı: Atlas’ın teknolojisi, nörolojik içgörüleri laboratuvar ortamının dışına taşıyarak doğrudan son tüketicinin erişebileceği bir platforma getiriyor. Tıpkı Atlas gibi zihin performansını iyileştirmek için beyin dalgalarını takip eden ürünler geliştiren başka girişimler de bulunuyor. 

• Muse, Mendi, Emotiv ve Neurable, bu girişimlerin en popülerleri arasında yer alıyor. 

Muse: Kanada merkezli InteraXon tarafından geliştirilen Muse kafa bandı, beyindeki elektriksel aktiviteyi ölçmek için elektroensefalografi (EEG) sensörleriyle donatılıyor. Kalp atış hızı, nefes ve aktivite gibi fiziksel verileri de takip edebilen kafa bandı, kullanıcıya bir mobil uygulama ve kulaklık aracılığıyla sesli geri bildirim sunuyor. 

• Kullanıcılar, ürünü Bluetooth üzerinden mobil uygulamaya bağlıyor. 

Mendi: Mendi’nin kafa bandı ise beyin aktivitesini izlemek için optik sensörlerden faydalanıyor. Odağı geliştirmeye, duygu durumunu düzenlemeye ve dürtüleri kontrol etmeye yardımcı olmayı amaçlayan ürün, kullanıcıya gerçek zamanlı geri bildirimler sunuyor. Kullanıcılar, bir mobil uygulama üzerinden egzersiz yaparak prefrontal korteksi eğitebiliyor. 

Emotiv: Emotiv de EEG sensörlerle donatılan akıllı kulaklıklar geliştiriyor. Yüksek bir ses kalitesi sunan kulaklıklar, EEG sensörleri aracılığıyla 15 bilişsel metriği takip ediyor ve kullanıcıya mobil uygulama üzerinden zihin performansıyla ilgili içgörüler ve kişiselleştirilmiş egzersiz önerileri sunuyor. 

Neurable: Neurable’ın kulaklıkları da benzer şekilde beyindeki elektriksel aktiviteyi ölçmek için kullanılan EEG sensörlerinden güç alıyor. Kulaklık, yapay zeka desteğiyle beyin sinyallerini kullanıcılar için anlamlı bilgilere dönüştürüyor ve kullanıcılar, bu bilgileri bir mobil uygulama üzerinden görebiliyor. Ürün, temel olarak tükenmişlik sendromu, yorgunluk veya üretkenlikte tıkanma gibi problemler yaşayan kişilere yardımcı olmayı amaçlıyor.

Neurable’ın mobil uygulaması, süreci oyunlaştırmak ve zihinsel dayanıklılığı artırmak için kullanıcıları gün boyunca odak puanları toplamaya teşvik ediyor. Derin bir odaklanma hâlinde olan kullanıcılar, yaklaşık 50 dakikada odak puanı kazanabiliyor. Dikkat dağıldığında ise puan kazanmak çok daha zor hâle geliyor. 

• Zihin yorgunluğunu anında tespit edebilen kulaklık, kullanıcılara mola vermesi yönünde uyarılarda da bulunuyor. 

• Ürün, beyin sinyallerindeki düzensizlikleri de tespit ederek Alzheimer ve Parkinson gibi nörolojik hastalıkların erken teşhisini mümkün kılıyor.

Kullanım senaryoları neler? 

Beyin aktivitesini takip ederek kullanıcıya gerçek zamanlı geri bildirimler sunan giyilebilir teknoloji ürünlerinin şu anda üç temel kullanım senaryosu bulunuyor. 

1. Zihin sağlığı optimizasyonu: Bu cihazlar, son tüketici tarafından doğrudan veri takibi yoluyla zihin sağlığını optimize etmek için kullanılabiliyor. Stres, yetersiz uyku ve yüksek ekran süresi gibi faktörler, zihin sağlığı ve odak üzerinde olumsuz etkiler yaratabiliyor. Fakat kişi, çoğu zaman bu etkilerin farkında olmuyor. 

Beyin aktivitesini takip eden cihazlar ise kullanıcının rutin davranışlarının zihinsel performansını nasıl etkilediğini somut bir biçimde görmesine yardımcı oluyor. Bu farkındalık, davranış değişikliği için güçlü bir motivasyon yaratıyor. Kullanıcı, bu içgörüler sayesinde stresini yönetebiliyor, odağını artırabiliyor, yaratıcılığını iyileştirebiliyor ve daha iyi uyuyabiliyor. 

2. Antrenman verimliliği: Atlas gibi cihazlar, spor performansını iyileştirmek için de kullanılabiliyor. Zihin sağlığı, odak, yorgunluk ve motivasyon gibi bilişsel faktörler, özellikle spor müsabakalarında artık kritik performans metrikleri olarak kabul ediliyor. Bu nedenle sporcular ve antrenörler, bu faktörlerle ilgili gerçek zamanlı içgörüler edinmek için giyilebilir cihazlardan faydalanabiliyor ve zihinsel yorgunluğu tespit ederek antrenman verimliliğini iyileştirebiliyor. 

3. Önleyici sağlık çözümü: Beyin dalgalarını izleyen giyilebilir cihazlar, uzun vadeli eğilimleri takip ederek dikkat, hafıza ve reaksiyon sürelerindeki düşüşleri erken fark etmeyi sağlayan önleyici bir çözüm olarak da kullanılabiliyor. Uyku bozukluğu, stres, zihinsel tükenmişlik ve dikkat dağınıklığı gibi faktörlerin fark edilerek düzeltilmesi, bilişsel zayıflamanın erken yaşta önüne geçmeyi mümkün kılıyor. 

• Analistler ayrıca, bu cihazlarla elde edilen ve anonim hâle getirilen toplu verilerin farklı yaşam biçimleri ve zihin sağlığı arasındaki bağlantıların anlaşılmasına yardımcı olabileceğine ve bilimsel çalışmalara katkı sunabileceğine işaret ediyor. 

İki büyük risk var

Diğer yandan veri gizliliği, bu tip cihazlara ilişkin en yaygın etik endişeler arasında yer alıyor. Bu nedenle beyin dalgaları üzerinden elde edilen hassas kişisel sağlık verilerinin nasıl kullanılacağı ve korunacağı kritik bir önem taşıyor. 

Bununla birlikte: Uzmanlar, bu tür giyilebilir cihazların bir çeşit performans kaygısı ve nicelleştirme kültürü yaratabileceğinden de endişe ediyor. Zihin sağlığı, ruh hali, dikkat ve odak gibi kavramları sayısal göstergelere indirgemenin, bireyde maksimum performans arayışı yaratabileceği ifade ediliyor. 

• Analistler, günlük "zihin skorlarının" bir dönemlerin adım sayısı gibi bir obsesyona dönüşebileceğine dikkat çekiyor. 

Riskler ne olursa olsun, Atlas, Neurable, Muse, Mendi ve Emotiv gibi girişimlerin öncülük ettiği bu yeni pazar, zihin sağlığı, odak ve stres gibi bir zamanlar soyut görülen parametreleri artık günlük yaşamın bir parçası olarak ölçülebilen, izlenebilen, analiz edilebilen ve yorumlanabilen metriklere dönüştürüyor. Böylece fiziksel sağlık kadar bilişsel sağlık da takip edilerek iyileştirilebilen bir alan hâline geliyor. Bu dönüşümün merkezinde ise kritik bir veri olarak görülen beyin dalgaları yer alıyor.

• Editörün önerisi: Beyin sinyallerini okuyan kulaklık: Zihin yorgunluğunu önlüyor | Quando İçgörü, Doğa Yurduneri