İstanbul daveti: Rusya ateşkesi reddediyor, doğrudan görüşmeye çağırıyor

İngiltere, Almanya, Fransa ve Polonya liderleri Cumartesi günü Kiev'de toplanarak Rusya'ya "30 günlük ateşkes" önerisi konusunda Ukrayna'nın yanında oldukları mesajını verirken Rusya Devlet Başkanı Putin bu hamleye mevkidaşı Zelenski'yi İstanbul'da doğrudan müzakerelere çağırarak yanıt verdi. Zelenski ise “Perşembe günü Türkiye’de Putin’i bekleyeceğim” dedi.

• Bir adım geriden: Rusya, SSCB’nin Nazi Almanyası’na karşı zaferini imleyen ve Avrupa’da 2. Dünya Savaşı’nın sonu kabul edilen 9 Mayıs Zafer Günü’nün 80. yıldönümü vesilesiyle tek taraflı olarak 3 günlük ateşkes ilan etmişti. Bu süreçte Moskova ve Kiev ateşkesin ihlal edildiğine dair karşılıkla suçlamalarda bulundular. Rusya daha önce de 19 Nisan’da Paskalya Bayramı nedeniyle 30 saatlik ateşkes ilan etmişti.

Avrupalı liderlerden Kiev’e destek zirvesi

10 Mayıs Cumartesi günü Kiev’de Ukrayna lideri Volodimir Zelenski ile görüşen ve ortak basın açıklaması yapan liderlerden İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Putin’i “30 günlük koşulsuz ateşkes”i kabul etmeye çağırmış ve aksi hâlde Moskova’ya karşı daha sert yaptırımların gündeme geleceğini söylemişti. Putin daha önce Mart ayında ABD’nin 30 günlük ateşkes fikrini reddetmiş ve ateşkes gündeme gelmeden önce Batı’nın Ukrayna’ya askerî yardımını kesmesi gerektiğini savunmuştu.

Putin’in hızlı yanıtı

Zelenski’nin “koşulsuz ateşkes” vurgusu yapılan Avrupalı liderlerle buluşması sonrası Vladimir Putin, Cumartesi gecesi Kremlin Sarayı’nda basın mensuplarının karşısına çıktı. “Kalıcı ve güçlü bir barışa doğru ciddi arayış içinde” olduklarını söyleyen Putin, Avrupalı liderlerin Kiev’deki “30 günlük ateşkes” önerisine doğrudan yanıt vermese de Ukrayna’yı 15 Mayıs’ta İstanbul’da “doğrudan görüşmelere” katılmaya çağırdı. Herhangi bir ön koşul öne sürmediğinin altını çizen Putin, “2022 yılında yarıda kalan müzakerelerin yeniden başlatılmasını öneriyoruz” ifadesini kullandı. 2022’de İstanbul’da Rus ve Ukrayna heyetleri müzakere masasında biraraya gelmiş ancak anlaşmaya varılamamıştı.

Putin, savaşın başlangıcından bu yana arabulucu rolünü üstlenen Cumhurbaşkanı Erdoğan’la da görüşeceğini söylerken İstanbul’da başlaması hedeflenen görüşmelerde amacın “çatışmanın derin sebeplerini ortadan kaldırmak” olarak tanımladı.

• Bu arada: Pazar sabahı, 3 günlük tek taraflı ateşkesin sona ermesinden sonra Rusya'nın 100'ü aşkın silahlı insansız hava aracıyla Ukrayna'yı vurduğu belirtildi.

Erdoğan’dan ‘dönüm noktası’ vurgusu

Putin’in İstanbul davetine Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan olumlu yanıt gecikmedi. Ukrayna-Rusya savaşının sona erdirilmesine yönelik çabaların “tarihî bir dönüm noktasına” ulaştığını belirten Erdoğan, Fransa lideri Macron’la yaptığı görüşmede de mevcut fırsatın değerlendirilmesi gerektiğine dikkati çekti. 

• Öte yandan: Cumartesi günü Kiev’de Zelenski ile buluşan liderlerden Macron ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Putin’in önerisine şüpheyle bakıyor. Her iki lider de önce çatışmaların durması gerektiği ve müzakerelere ancak bundan sonra başlanabileceğine dair açıklamalar yaptılar.

Trump: Müzakerelere hemen başlayın

Başkanlık koltuğuna oturması sonrası Rusya’yla ABD’nin diplomasi kanallarını hızlandıran Donald Trump, ilk açıklamasında gelişmeleri mutlulukla karşılayarak “Rusya ve Ukrayna için potansiyel olarak harika bir gün” dedi. Ancak Trump'ın coşkusu, Truth Social hesabından konuya dair 13 saat sonra yaptığı ikinci paylaşımda azalmış göründü. Ukrayna’nın Rusya’nın teklifini “hemen kabul etmesi” gerektiğini belirten Trump, “(Putin) Ukrayna ile ateşkes anlaşması yapmak istemiyor, bunun yerine Perşembe günü Türkiye’de biraraya gelerek kanlı kıyımı bitirmek için müzakere etmek istiyor” ifadelerini kullandı. Trump bu müzakerelerle en azından bir anlaşmanın mümkün olup olmadığını belirleyebileceklerini kaydederek “Eğer mümkün değilse, Avrupa liderleri ve ABD her şeyin nerede olduğunu bilecek ve buna göre ilerleyebilecek” şeklinde konuştu.

“Ukrayna’nın, şu aralar ABD olmadan kazanması mümkün olmayan 2. Dünya Savaşı zaferi kutlamalarıyla çok meşgul olan Putin’le bir anlaşma yapacağından şüphe etmeye başladım. Görüşmelere hemen başlayın.”

Zelenski: Putin’i Türkiye’de bekleyeceğim

Putin’in Cumartesi gecesi yaptığı çağrıyla ilgili ilk olarak "Rusların sonunda savaşı bitirmeye değerlendirmeye başlaması olumlu bir işaret. Tüm dünya, çok uzun bir zamandır bunu bekliyor. Herhangi bir savaşı gerçek anlamda bitirmenin ilk adımı ateşkestir" diyen Zelenski, Rusya’dan “tam, kalıcı ve güvenilir ateşkesi” Pazartesi gününden itibaren teyit etmesini beklediklerini vurguladı. Zelenski, Trump’ın “Müzakerelere hemen başlayın” şeklindeki paylaşımı üzerine Pazar akşamı Telegram hesabından yaptığı açıklamada ise “Ben Perşembe günü Türkiye’de Putin’i bekleyeceğim. Şahsen. Umarım bu sefer Ruslar bahane aramaz” ifadelerini kullandı.