Menemen ama 'Menemen değil'

Reçete: Erman Girgin

Kültürün sözlük anlamına baktığımızda ilk karşılığı "ekin", ikincisi "tarım". Buradan da anlaşılacağı üzere belli bir bölgede yaşayan insanların ne ekip ne yedikleri kültürü belirleyen temel unsurlar. Mezopotamya’da ortaya çıkan ve diğer bölgelere yayılan buğday ile onun bir ürünü olan ekmeğin birçok kültürün başlangıcı olduğunu eski yazılarda da görüyoruz. 

Anadolu’ya baktığımızda da ekmeğin kültürün temeli olduğunu söyleyebiliriz. Öyle ki ekmeğe biçilen kutsal roller sadece sofraya değil dilimize dahi yansıyor: Mesela "Ekmek Kuran çarpsın" denilir ya da "ekmek parası" kazanmak için çalışılır, "eve ekmek götürülür" ve "ekmek aslanın ağzındadır".

Kültürün her alanıyla bu denli özdeş bir ürün olarak ekmek, farklı bölgelerde yetişen tarımsal ürünlerle yeniden şekilleniyor. Bu değişim o kadar fazla ki 1.000'in üzerinde ekmek çeşidi olduğu söyleniyor. Örneğin, Karadeniz’de buğday ekecek yer sınırlı olduğu için mısır ekimi tercih ediliyor. Günün sonunda mısır sadece tarımsal bir ürün olmakla kalmayıp o bölgenin kültürünü şekillendiren bir gıdaya dönüşüyor. Ekmek başta olmak üzere birçok yemekte kullanılıyor. Mısır ekmeği denince de akla ilk Karadeniz geliyor. Ekşi mayayla hazırlanması sebebiyle uzun ömürlü meşhur Vakfıkebir ekmeği de yine o bölgeden çıkıyor. 

Türkiye’de bazlamanın çokça yapıldığını görüyoruz. Tandır ekmeği, patatesli ekmek, nohut mayalı ekmek çeşitlerinin yanı sıra Kastamonu’da siyez, Kars’ta kavılca, Güney’de karakılçık gibi atalık buğdayların da dönüştüğü örnekler var. Belli bir bölgede tarımı yapılan ürün ve o yöreye özgü pişirme teknikleri her bölgenin kendine has ekmeklerinin olmasına imkan tanıyor.

Bir dünya turuna çıktığımızı ve her gittiğimiz ülkede bir sandviç yemek istediğimizi farzedelim. Türkiye’de sandviçimiz önümüze muhtemelen somun ekmeği arasında gelir. Hindistan’a gidersek benzer sandviçi bize naan'la verirler. Fransa’da baget, İtalya’da yüksek ihtimalle focaccia veya ciabatta'yla sunulur. Kuzeye doğru çıkarsak çavdar ekmeğinin çok daha yaygın kullanıldığına şahit oluruz. ABD'ye gidersek bagel yeriz, İsrail’e dönersek de challah'yla karşılaşırız. Neredeyse her toplumun mutfak kültüründe kendini ifade ettiği bir ekmek çeşidi var.

Ekmeğe bir de eşlikçi gerek. Erman'ın tarifi, hafta sonlarında menemene alternatif arayanların kahvaltı sofralarına konuk oluyor.

Malzemeler

Harç için

• 1 diş sarımsak
• 2 adet soğan
• 1 yemek kaşığı domates salçası
• 6-7 adet yeşil biber
• 5 büyük domates
• 6 adet patlıcan
• 6 adet kapya biber
• Göz kararı: Zeytinyağı, tuz, karabiber, kimyon

Tabak için

• 3 adet yumurta
• 1 dilim ekmek
• 1 yemek kaşığı acuka
• 1 yemek kaşığı labne
• Göz kararı: Maydanoz, dereotu, karabiber

Yapılışı

1. İnce doğranmış sarımsak ve soğan zeytinyağında sotelenip salça eklenir.
2. İnce doğranmış biberler eklenir.
3. Domateslerin kabuğu soyulup kabaca doğranır. Karışıma eklendikten sonra kısık ateşte pişirilir.
4. Ocakta közlenen patlıcan ve kapya biberler temizlenir. 
5. Domatesler piştikten sonra közlenmiş sebzeler ve baharatlar eklenerek harç hazırlanır.
6. 3 yemek kaşığı harç, 2 yumurtanın tamamı ve 1 yumurtanın akıyla pişirilerek menemen hazırlanır. Yumurtalardan birinin sarısı daha sonra kullanılmak üzere ayrılır.
7. Hazırlanan menemen kızarmış ekmek, acuka ve labneyle birlikte tabaklanır. Hâlâ sıcak olan menemenin üzerine yumurta sarısı eklenir.
8. Son adımda ince kıyılmış maydanoz, dereotu ve taze öğütülmüş karabiberle tamamlanır.

Afiyet olsun.