Akıllı Hayat Akademi, gençleri Sürdürülebilir Bir Gelecek Eğitimi’ne davet ediyor
Türkiye’nin her yerinden sürdürülebilirlik odaklı meseleleri kendine dert edinen ve bu konudaki bilgi birikimini artırmak isteyen üniversite öğrencisi gençler, Sürdürülebilir Bir Gelecek Eğitimi’n e davetlisiniz. Nedir? Akıllı Hayat…
Daha fazlasını öğren →
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
Son zamanlarda hayatımıza hızlı bir giriş yapan ve gittikçe popülerlik kazanan bir terim: Non-Fungible Token, başka bir ifadeyle, misli bulunmayan kripto varlık.
NFT’nin tanımını mevcut bir kripto para biriminin blok zincirine bağlı, eşsiz (ya da biricik) kripto varlık olarak yapabiliriz. Günümüzde, video klipler, heykel, resim ve tasarımlar başta olmak üzere hemen hemen her şey “minting” denilen bir işlemle blok zincir üzerinde NFT formuna dönüştürüldükten sonra dijital ortamda satışa sunulabiliyor.
Twitter'ın eski CEO’su Jack Dorsey’in attığı ilk tweet’in NFT’si, Valuables platformunda gerçekleşen açık artırmada 2.9 milyon dolara alıcı bulmuştu.
NFT konsepti 2021 yılında yaygın bilinirliğe kavuşurken büyük bir pazar hacmi de yakaladı. Yalnızca geçtiğimiz ay 292 milyon dolarlık NFT satışı raporlanırken, 2021 yılında NFT’lerin toplam satış hacmi 12 milyar dolara ulaştı.
Bu yazıda NFT’lerin kendine has özellikleri ve NFT alım satımında kullanılan akıllı sözleşmeleri inceleyecek, haftaya da Fikri Mülkiyet Hukuku kapsamında NFT’lerin konu olduğu hukuki işlemlerle ilgili güncel sorunlar ve yapılması gereken yasal düzenlemeleri ele alacağız.
NFT’lerin Kendine Has Özellikleri
NFT eserlerin en önemli özelliklerinden biri kuşkusuz kripto paraların aksine eşsiz olmalarıdır. Bunun yanı sıra blok zincirin bölünemez, silinemez ve değiştirilemez olması sayesinde bir NFT’nin orijinal olup olmadığı kolaylıkla tespit edilebilir. Bu özellik, NFT’lerin dijital ortamda el değiştirmesi veya kopyalanmasının çok kolay olmasının yarattığı dezavantajı bir ölçüde bertaraf etmektedir.
The Colossus, Goya | Museo del Prado üzerinden
Fiziki sanat eserleri içinse aynı şeyi söylemek neredeyse imkânsız.
The Independent’ın 2010 tarihli haberine göre İngiltere’deki müzelerde sergilenen tabloların en az %20’sinin sahte olabileceği düşünülüyor. Yine, ünlü ressam Goya’nın “Colossus” isimli tablosunu kendisinin değil, aslında çırağının yaptığının ortaya çıkması ya da Rembrandt’ın uzun seneler boyunca sahte olabileceği şüphesiyle saklanan iki eserinin yıllar sonra orijinal olduğunun anlaşılması bize fiziki eserlerde orijinallik tespitinin ne kadar zor olduğunu gösteriyor.
Akıllı Sözleşmeler
NFT ve diğer kripto varlıkların satış ve devrini düzenlemek üzere özel bir yazılım koduyla oluşturulmuş açık kaynaklı blok zincir protokollerine "akıllı sözleşme" denilmekte.
NFT’lere minting sürecinde eklenebilen akıllı sözleşmelerle, alım satım ilişkisi düzenlenebilir, örneğin yeniden satışlarda NFT sahibine otomatik telif ödemeleri tesis edilebilir veya mülkiyet hakkının devrine ilişkin sınırlandırmalar konulabilir. Bu sayede fiziki ortamda yapılacak bir satışta çıkabilecek pek çok hukuki sorun daha en baştan bertaraf edilmiş olur. Zira, hukuki ilişkinin esasları tarafların karşılıklı taahhütlerinden ziyade yazılım kodlarıyla güvence altına alındığından satış ilişkisi her iki taraf için de son derece güvenilir hâle gelir.
Özetle, akıllı sözleşmeler sayesinde ödemelerden alacağı pay satıcıya otomatik olarak aktarılabilir ve satış anında eserin orijinalliği de teyit edilebilir.
Beeple adıyla tanınan Mike Winkelmann’ın Christie’s müzayede evinde açık artırmaya çıkan “Everydays: The First 5000 Days” isimli dijital eserinin NFT’si 69,3 milyon dolara satılmıştı.
Kısacası NFT’lerin kendine has özellikleri sayesinde fikri mülkiyet hukuku anlamında orijinallik ve eser sahipliğinin tespiti gibi pek çok sorun çözüme ulaşmakta ve NFT alım satımını düzenleyen akıllı sözleşmeler alıcı ve satıcı için de güvenilir bir zemin yaratmakta.
Ancak bundan on yıl önce düşünsek aklımıza dahi gelmeyecek bu yeni dünya icadının hukuki işlemlere konu olmasından doğabilecek türlü uyuşmazlıklara hukuk sistemimiz ne kadar hazır? Bu konuda mevcut hukuki düzenlemeler yeterli ve kapsayıcı mı? Uygulamada çıkabilecek sorunlar neler? Bu soruların cevapları için haftaya bugün yayımlanacak serinin ikinci yazısını beklemeniz gerekiyor!
Kaydet
Okuma listesine ekle
Paylaş
QuandoHer salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
İLGİLİ BAŞLIKLAR
NEREDE YAYIMLANDI?
NFT, telif haklarına eşdeğer mi? Topraksız, güneşsiz bir konteynerde yeşil sebze yetişir mi?
20 Oca 2022
YAZARLAR
Quando
Her salı ve cuma girişimcilik ve teknoloji ekosistemlerinden öne çıkan gelişmeler, paradigma değişimleri, inovasyon trendleri ve dijital dönüşüm e-posta kutunda.
İLGİLİ OKUMALAR
Martı ve Tripy Mobility gibi yerli şirketlerin yakın tarihli duyuruları, robotaksilerin beklenenden çok daha önce Türkiye yollarında kullanıma sunulabileceğine işaret ediyor. Bu duyurular oldukça kritik bir soruyu da gündeme taşıyor: Regülasyonlar derhal hazır hâle getirilse dahi bu kadar karmaşık kent koşullarında robotaksileri faaliyete sokmak mümkün mü? Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ilgın Yaşar ve güncel olarak bir otomobil firmasında görev alan Kontrol ve Otomasyon Mühendisi Berk Üke, bu soruyu Aposto okurları için yanıtladı.
Silikon Vadisi’ni bir dönem sallayan Theranos skandalı, yakın zamanda yeniden teknoloji, medya ve iş dünyasının merkezine yerleşti. Girişimin kurucusu Elizabeth Holmes, 11 yıl hapis cezasına çarptırılmasının ardından bu kez dünyayı sallayan bir belgeselin ana konusu oldu. Üstelik kendi talebiyle…
Bugüne kadar en azından bir kez bir işi ChatGPT ile yapıp bir daha asla yapay zeka olmadan yapamaz hâle geldiyseniz yalnız değilsiniz. “Beceri atrofisi” olarak adlandırılan bu durum, yapay zekanın hayatımızı kolaylaştırırken bizi nasıl ona bağımlı hâle getirdiğini de açıklıyor. Uzmanlara göre asıl risk, yapay zekanın işimizi elimizden alma potansiyelinde değil, kendi becerilerimize ihtiyaç duymayacak kadar yapay zekaya bağımlı hâle gelmemizde yatıyor.
Yapay zeka modellerinin sayısının artması ve kullanım maliyetlerinin farklılaşması, şirketleri ihtiyaçlarına en uygun modeli bulabilecekleri platformlara yönlendiriyor. Farklı modelleri tek bir çatı altında buluşturan yapay zeka pazaryerleri, geliştiricilere esneklik ve maliyet avantajı sunarken sektörde rekabetin dinamiklerini de değiştiriyor.
Son üç yılda yapay zeka hep pırıltılı manşetlerin diliyle anlatıldı; şimdiyse herkes dönüp bilançoya bakmaya ve bu kadar paranın nereye gittiğini ve ne zaman döneceğini sormaya başladı. 1840’ların demiryolu çılgınlığını hatırlatan bu fiyatlama ve sabır krizi, insan uzmanlığını yok sayarak her problemin üzerine bilgi işlem gücü boca etmenin mucizevi kârlar getireceği inancını da sarsıyor.
