Orta Doğu'da "yeni bir gerçeklik": İsrail ve BAE görüşmesi

İsrail Başbakanı Naftali Bennett, dün Birleşik Arap Emirlikleri'ne tarihî bir ziyaret gerçekleştirdi. Birleşik Arap Emirlikleri'nin fiilî lideri Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan'la görüşen Bennett iki ülke için yeni bir dönemin başladığının sinyallerini verdi. 

• Neden önemli? Bennett'in ziyareti, bir İsrail başbakanının Birleşik Arap Emirlikleri'ne yaptığı ilk resmî ziyaret olma özelliği taşıyor. 
• Normalleşen ilişkiler: Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail arasındaki diplomatik ilişkiler, eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde normalleşmeye başladı. İki ülkenin düzelen ilişkilerinden sonra İsrail Abu Dabi'de elçilik, Dubai'de konsolosluk açtı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin İsrail'in başkenti Tel Aviv'de büyükelçilik kapılarını aralaması da ülkeyi İsrail'de diplomatik temsilcilik açan ilk Körfez ülkesi statüsüne getirdi.

Orta Doğu için umut

Bennett'in ziyareti, İsrail ve Körfez ülkelerinin Abraham Anlaşmaları olarak bilinen anlaşma kapsamında tekrar bir araya gelmesinden yaklaşık bir yıl sonra yaşandı. Ziyaretinin bölgedeki "yeni bir gerçekliği" temsil ettiğini söyleyen Bennett; anlaşmanın bölgedeki diplomatik, ekonomik ve kültürel ilişkiler için önem taşıdığını da sözlerine ekledi. Bennett, iki ülkenin sağlam bağlar kurduğuna dikkat çekerken ticaret, siber güvenlik, sağlık, eğitim, havacılık gibi alanlarda iş birliği anlaşmaları imzalamalarından duyduğu memnuniyeti belirtti. Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan'ın da görüşmelerde Orta Doğu'da istikrar kurulmasına ilişkin umudunu ifade ettiği aktarıldı. 

Nasıl değerlendiriliyor? 

Liderlerin görüşmede İran'ın Viyana'da yeniden başlayan nükleer anlaşma görüşmelerini ele alıp almadığına yönelik bir açıklama yapılmadı; ancak Bennett'in ziyaretinin İran'ın nükleer programının tartışmaya açıldığı bir döneme denk gelmesi, İsrail'in bölgede İran'a yönelik diplomatik baskı kurma çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. 

• Bir adım geriden: Bennett, daha önce ülkesinin İran'la nükleer anlaşma imzalamaya sıcak bakmadığını söylemiş; İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine saldırı yapmaya hazır olmak için 1,5 milyar dolar bütçe ayırdığı iddia edilmişti. 
• Askerî hareket ihtimali: Tia Goldenberg, The Washington Post'ta yer alan yazısında İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin İran'ın "barışçıl amaçlarla" geliştirdiği nükleer programına ilişkin ortak endişeleri paylaştığı yorumunu yapıyor. İsrail, İran'la yapılan müzakerelerde bir sonuca ulaşılamaması hâlinde İran'a karşı askerî bir harekat başlatabileceklerine işaret ediyor. İran'ın anlaşma görüşmelerinde geri adım atmaması ve nükleer programını genişletmeye devam etmesi de İsrail'in diplomatik ilişkilerini güçlendirmek için attığı adımları hızlandırdığı şeklinde yorumlanıyor. 
• Ziyaret başarılı olur mu? İsrail, bir süredir 2015 yılında yapılan orijinal anlaşmaya karşı çıkarken İran'a daha sıkı yaptırımlar uygulanması gerektiğini hatırlatıyor. İran'ın İsrail sınırlarındaki "düşmanlara" destek verdiğini iddia eden İsrail, İran'la yapılan müzakerelerin daha hızlı sonuçlanması için inandırıcı bir askerî tehdidin oluşturulması gerektiğini dile getiriyor. Bennett'in ziyaretinin "başarılı" olması durumunda, İsrail liderinin ülke içindeki saygınlığının da artıracağına dair yorumlar öne çıkıyor. Birleşik Arap Emirlikleri ziyaretinden sonra, İsrail'deki muhalefetin Bennett'in liderliğinin meşruiyetini sorgulamaktan vazgeçebileceği de ihtimaller arasında gösteriliyor.