Özel Röportaj: Mizgin Ay 🏃🏻‍♀️

Profesyonel bir sporcu olarak bu zamana dek bir dolu yarışta kendi mücadelenin peşinde koştun. Şimdiyse kimsenin kimseye rakip olmadığı ve tüm dünyada hep birlikte koşmamız gereken yeni bir parkur açıldı: iklim kriziyle mücadele. Sen kendi içinde bulunduğun camianın iklim kriziyle mücadelesini nasıl değerlendiriyorsun? Kendi camianda neler gözlemliyorsun? Öngörülerine göre özellikle senin alanında, açık havanın sporcu performansını bu kadar etkilediği bir senaryoda bu durum branşını nasıl etkileyecek?

Belirttiğiniz gibi benim branşım atletizm açık havada yapılan, diğer branşlara göre karbon salımı çok daha düşük ve temiz hava gerektiren bir spor dalı. Bu yıl İstanbul’da yapılan Avrupa Salon Şampiyonası’nın teması “doğayı korumak” olarak belirlendi. “1 bilet, 1 ağaç” şeklinde bir kampanya yapıldı ve sporcular “Doğa için Koş” sloganı ile yarıştı. Kendi branşımda böyle bir örnek görmek ve iklim krizinin gündeme gelmesi beni çok mutlu etti. 

İklim krizinin branşımı oldukça etkilediğini düşünüyorum. Bizler müsabaka ve antrenmanlarda normal insanlara göre çok daha fazla solunum yaparız. Bu sırada soluduğumuz havada aslında solumamamız gereken zehirli bir kısım da oluyor tabii. Örnek verecek olursam ben Ankara’nın Beypazarı ilçesinde yaşıyorum, zaman zaman başka şehirlere kampa gittiğim oluyor ve geri döndüğümde yaşadığım yerdeki havanın aslında beni ne kadar zorladığını fark ediyorum. Antrenörümle de sık sık hava kirliliği nedeniyle evde olduğum zamanlar antrenmandan verim alamadığımı konuşuyoruz. Dolayısıyla iklim krizinin sporcuları çok etkilediğini ve bu krizle mücadelede en ön saflarda yer almamız gerektiğine inanıyorum. Aynı zamanda biz sporcular bu konuda ilham olursak daha çok insan hayatında spora yer verir, sağlıklı yaşamı benimser ve bu pratikler sayesinde hareket etme şeklimiz bile değişerek dünyaya etkimizi azaltabiliriz. Araç kullanmak yerine daha çok yürürüz, koşarız, bisiklete bineriz…

Bahsettiğin gibi hava kirliliği iklim krizinin önemli etkilerinden biri. Diğer bir yanda ise sıcaklıklardaki dengesizlikler var. Atletizmle ilgilenen biri olarak senin parkurun aslında doğanın kendisi. Sence koşucular doğayı bir parkur olarak kullanıp kendi bedenini daha güçlü bir hale getirmeye devam edebilecek mi? Bu zorlanmanın sporcuların yeteneklerini geliştirmelerine nasıl bir etkisi olacağını düşünüyorsun?

12 yıldır bu sporu yapıyorum. İlk başladığım zamanlar, 2010 yılında, yaz aylarında öğlen saat 3 gibi bir antrenman yaptığımda çok zorlanmıyordum, bunaltıcı bir hava yoktu. Şimdi ise antrenman saatimi 6 hatta 7 civarına dek ertelemek durumunda kalıyorum. Sprinter olduğum için kendime çok yüklenmem, derece çıkarmak için çok çalışmam lazım. Antrenmana geç başladığımda uyku ve beslenme saatlerim de aksıyor, ertesi güne dinlenemeden uyanıyorum, tekrar geç saatte antrenman yapmak durumunda kalıyorum. Bir sporcu için bu basamaklar çok önemli ve verimsiz geçmesi süreci çok zor bir aşamaya sokuyor. Eskiden açık havada rahatça koşabiliyorken şimdilerde mevsim normallerinin ve koşulların değişmesi nedeniyle şehir hatta ülke değiştirmek zorunda kalabiliyoruz. Açık havada antrenman yapmamız gerektiğinde salonda kaldığımız ve çalışmalarımıza burada devam ettiğimiz zamanlar oluyor. Bu elbette gelecek nesilleri de etkiliyor, şu an beraber çalıştığım öğrencilerden antrenmanları daha geç yapmak için ricalar alıyoruz.   

Değindiğin gibi beslenme sporcular için çok önemli, diğer yandan iklim krizi hem beslenme şeklimizden etkileniyor hem de etkiliyor. Özellikle hayvansal besinlerin karbon ayak izi oldukça yüksek. Sporcu olarak sen nasıl besleniyorsun? Beslenmeni daha iklim dostu bir hale getirmek için antrenörlerinle çalışmayı düşünür müsün? Sen bir birey olarak iklim kriziyle nasıl mücadele ediyorsun?

Kendim de eski bir tarım işçisi olarak bu konuda gözlemlediğim çok şey oldu. Aşırı ve yanlış sulama, gübre kullanımı bu süreci etkiliyor. Ben çok fazla hayvansal besin tüketen bir insan değilim, hatta bu yüzden kan değerlerim ve antrenman düzeyim zaman zaman çok düşük çıkabiliyor. Daha vejeteryan beslenme eğiliminde bir insanım ve bu durumu dengelemeye çalışıyorum. Atık konusuna çok dikkat ederim. Bir anımı hatırlıyorum, çöpte çok kitap gördüğüm bir gün oldu ve bu kitapları en azından geri dönüşüme kazandırmak için 3-4 km’lik bir yol boyunca taşımıştım. Bu bilinç bana antrenörümden gelen bir şey oldu. Ben de arkadaşlarımla ve sporcularımla bu konuda sıkça konuşuyorum. Birbirimizi bu konuda teşvik ettikçe etkimizin artacağına inanıyorum. Bunlar küçük şeyler gibi gözükse de aslında bir araya gelince çok büyük şeyler. Bir yarışta bile geride stadyumu toplamadan, kullandığımız alanı temiz bırakmadan orayı terk etmiyoruz. 

Dünyanın geleceğinden bahsettik, daha küçük ve düşünmesi belki daha kolay olacak bir diğer konu ise sporun geleceği. Koşmaya devam etmek, sokakta bir arada oyunlar oynayabildiğimiz, futbolun keyfini yüksek bir şekilde yaşadığımız bir dünyada yaşamaya devam etmek için sence sadece atletizm branşına değil - aslında tüm spor dalları ve sporculara düşen görevler nedir? Tüm spor camiasına ve federasyonlara bir mesajın olsa ne olurdu?

İklim kriziyle mücadelede sporun geleceği için hep birlikte çalışacaksak altyapıdan bu mücadeleye başlamamız önemli. Yeni yetişen sporcuların, yeni nesillerin bu bilinçle spor camiasına kazandırılması bu camianın da sürdürülebilir olmasını sağlayacak olan şey. Onlar bilinçlenirse aileleri de bilinçlenecek, onların ailesiyle arkadaş grubuna gibi toplumun her noktasına etki edebiliriz. İklim krizinden daha sert etkilenen yan spor dallarının popüler spor dalları kadar önem görmesinin çözüm için önemli olduğunu düşünüyorum. Burada özellikle büyük kulüplere seslenmek istiyorum, tüm spor dallarına yatırım yapılırsa çocukken bu bilinci hepimiz alabilir ve geleceğimizi farklı bir noktaya taşıyabiliriz.