Pakistan'da "bekâret testi" kararı

Pakistan’ın Pencap eyaletinin başkenti Lahor'da Yüksek Mahkeme cinsel saldırı mağdurlarına yapılan bekâret testlerinin “anayasaya aykırı” olduğuna karar verdi. Bekâret testinin insan onurunu zedelediğine dair karar, kadın yargıç Ayesha A. Malik tarafından verildi. Malik’in 30 sayfalık kararında, bu zamana kadar yapılan muayenelerin hiçbirinin adli tıp ihtiyacından kaynaklı yapılmadığı vurgulandı ve anayasanın kişi güvenliği ve onurunu koruyan maddelerine de aykırı olduğu kaydedildi.

• Kadınlar yıllardır Pakistan’daki cinsiyetçi yasalara karşı protesto yapıyordu. Geçen yıl da hakları için pedal çevirme eylemi yapan hak grupları uzun zamandır bekleyen taleplerine cevap buldu. Ancak, Lahor’daki karardan etkilenmeyen ülke kesimlerinde uygulama yasal olmaya devam ediyor.
   
• Dünya: Pakistan’ın komşu ülkeleri Hindistan ve Bangladeş de yakın zamanda iki parmaklı bekâret testlerini “insanlık dışı uygulama” olarak nitelendirmişti. Ayrıca, kadınlar ve kız çocukları için güvenilirlik listesinde son sıralarda yer alan Afganistan’da da 2018 yılında uygulama yasa dışı ilan edilmişti. Ancak, Afganistan Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu’nun eylül ayında yapmış olduğu açıklamalar kadınların hâlâ zorla bu testlere maruz bırakıldığını tespit etmişti. BM ve DSÖ'nün raporlarına göre, çift parmak bekâret testi koloni döneminden bu yana Güney Asya bölgesinde yürürlükte ve dünyanın en az 20 ülkesinde belgelenmiş durumda. Birleşik Krallık ve Fransa gibi bazı Avrupa ülkelerinde de doktorların bu testi yaptığı öğrenildiğinde Ekim 2018’de BM, ülkelere bu tür testleri yasaklamak için çağrıda bulunmuştu.
   
• Hak ihlali: Kişinin cinsel bütünlüğüne ve temel insan haklarına aykırı olan bekâret kontrolü, Türkiye'nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Birleşmiş Milletler Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi'nde (CEDAW) yasaklanmıştır. İstanbul Sözleşmesi tarafı olan ülkelerde ise bekâret testi gibi çağ dışı bir uygulamanın hak ihlali olarak nitelendirilmesi bir yana; “Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi” kapsamında kadına karşı her türlü şiddetin engellenmesi için politikaların üretilmesi bekleniyor.
   
• Türkiye: Bekâret testi, kadınların vücutları üzerinde hâkimiyet kurma hakkı olduğuna inanan ataerkil sistemin ve devlet yapısının kontrol mekanizması olarak kendini gösteriyor. 1980'li ve 90'lı yıllarda kadınlar ortaokuldan iş başvurularına kadar birçok alanda bekâret testi adı altında tacize maruz kalıyordu. 1998’de önce yurtlara ilgili yönetmelikte düzenleme yapılarak “iffete aykırı davranmak" yurttan atılma gerekçesi olmaktan çıkarıldı. 1999 Ocak’ta da orta öğrenim kurullarında bekâret kontrolünü meşrulaştıran maddenin yönetmelikten kaldırılacağı duyurulmuştu.
   
• Bugün, hukuka aykırı şekilde genital muayene yapılması suç sayılıyor. 2005'te yeni ceza kanunun yürürlüğe girmesiyle “genital muayene” cezası tanımlandı. İlgili kanun hükmü genital muayeneyi iki istisna dışında suç sayıyor: Hâkim veya savcı izni olması, bulaşıcı hastalıklar sebebiyle kamu sağlığını koruma amacı. Ancak, bu yeterli olmuyor. Bekâret mevzusu hâlâ bir tabu olduğundan, istismar/cinsel saldırı durumlarında adli gerekçelerle bekâret testi istenebiliyor ve kadınlar maruz kaldıkları istismarın yanında izin vermedikleri hâlde yeni bir “yasal” tacize maruz kalabiliyor.
   
• Son: İstismarın veya cinsel saldırının kanıtlandığı durumlarda bile kişinin hâlâ bakir olması indirim olarak hükme etki edebiliyor. Çocuğun veya kadının izni olmadan muayene yapmayan doktorlar görevini ihmal suçundan yargılanabiliyor, Oysa ki kadın cinsel organına yalnızca “devlet” izniyle dokunmaması bir doktorun görev ihmali olmamalı. Dünya Sağlık Örgütü bekâret testinin sağlıklı ve işlevsel bir test olmadığını, kişinin hymen'inin durumunun cinsel ilişkiye girip girmediği konusunda net bilgi vermediğini, bu sebeple bu durumun adli sebeplerle dahi uygulanmasının hak ihlali olduğunu sürekli olarak vurguluyor. Kanunda yasaklanan hükümler, toplumdaki tabu yıkılmadıkça hukuka uygun kılınarak yine de cinsiyetçi bir hâle getirilebiliyor.