Parlayan girişimcilik ekosistemi: Baltık ülkeleri

Girişimcilik ekosistemi diyince çoğu insanın aklına Silikon Vadisi veya daha geniş çerçevede ABD geliyor. Ancak dünya genelinde farklı ülke ve bölgeler de girişimcilik ekseninde ön plana çıkmaya başlıyor. Bunlardan biri ise Baltık ülkeleri. Litvanya, Estonya ve Letonya, sadece Avrupa Birliği (AB) içinde değil, tüm dünyada en hızlı büyüyen girişim ekosistemleri arasında yer alıyor.

“Önceleri Baltık ülkelerinde neredeyse hiç girişim yoktu. Şimdiyse en hızlı büyüyen ekosistemlerin birinden bahsediyoruz.” – Jone Vaituleciute, Startup Wise Guys Ortağı

Baltık girişimci ekosistemi

Toplam 6 milyonluk nüfuslarına rağmen 12 unicorn çıkarmayı başaran Baltık ülkeleri, girişimleriyle 2021’in ilk yarısında 649 milyon avroluk yatırım topladı. Bu yatırım bir önceki senenin aynı döneminin neredeyse üç katına denk geliyor. Yatırımların büyük çoğunluğu da bu bölgenin dışından geliyor.

Letonya’daki girişimler, 2021’de 247 milyon avro ile önceki 10 yılın toplamından daha fazla yatırım almış gözüküyor. Öte yandan Letonya, hisse senedi hukukuna getirdiği yeni düzenlemelerle Avrupa Birliği’nin en girişim dostu ülkesi konumuna yükseliyor. Dealroom’un raporunda Estonya, kişi başına en çok startup’ın düştüğü ülke olarak ön plana çıkarken, Invest in Estonia ülkenin aynı zamanda dünyanın kişi başına en fazla unicorn girişim çıkaran ülkesi de olduğunu ifade ediyor.

Peki nasıl?

Startup Wise Guys’ın Pazarlama ve İletişimden Sorumlu Müdürü Zane Bojāre, Baltık girişimlerinin dayanıklı olduğunu ve bu dayanıklılığın nedeninin birkaç ana faktörden oluştuğunu söylüyor. Bojāre, sadece 6 milyonluk bir nüfusa sahip bu bölgenin kendi içinde kısıtlı bir pazar olduğunu ve bu nedenle doğal olarak “küresel bir bakış açısına” sahip olduğunu ifade ediyor. Ayrıca bu küçük hacmin bölgeyi daha çevik bir yapıya büründürdüğünü ve çevre edinmenin ve insan kaynağına erişmenin görece kolay olduğunu da belirtiyor. Teknolojiye hakim ve iyi İngilizce bilen nüfus da yabancı girişimlerin karşılaşabileceği birçok bariyeri ortadan kaldırıyor.

Baltık ülkeleri AB vatandaşı olmayan kurucuların tercih ettiği yerler olarak ön plana çıkıyor. Nitekim bu ülkeler, hayat pahalılığı ve iş yapma kolaylığı açısından oldukça cazip bir alternatif olmanın yanı sıra AB pazarına girmeyi de kolaylaştırıyor. Örneğin Estonya, girişimcilere Litvanya’nın da geçen yıl bir benzerini uygulamaya soktuğu elektronik oturma izni vererek farklı ülkelerdeki girişimcilerin ülkede çevrimiçi olarak şirket kurmasına izin veriyor.

Diğer yandan Baltık ülkelerinin piyasa ekonomisine görece yeni geçmiş olmaları, bu ülkelerin girişimcilik ve ekonomi alanında da gelişime daha açık olmaları için bir ortam hazırlıyor. Baltık ülkeleri, bu bağlamda küresel trendleri yakından takip ediyor. Örneğin Letonya merkezli girişimler yıllardır finans teknolojileri, donanım ve robotik sektörleri üzerine özelleşirken sağlık ve iklim teknolojilerine yatırımı artırıyor. Litvanya ise yaşam bilimleri alanında (biyoteknoloji, biyomühendislik, tarım teknolojileri) yıllık %22 büyüyor ve 2 milyar avroluk bir geliri ağırlıklı olarak ABD, Almanya ve Çin gibi ülkelere ihracat yaparak elde ediyor.

• Skype etkisi: Bu bölgenin girişim ekosistemi Estonya’dan çıkan Skype gibi şirketlerin önderliğinde canlandı. Skype’ın başarısı, Estonya’daki girişimcilerin sonraki dönemde gerekli fonlara erişmesine imkân sağlayarak bir yatırım ve girişim ekosisteminin önünü açtı. Estonya’nın Skype ile başlayan girişimcilik serüveni finansal teknoloji şirketi Wise ile mobilite şirketi Bolt gibi girişimlerin ortaya çıkmasına da zemin hazırladı.

Google’ın Baltık bölgesindeki iş ve operasyonlarını yöneten Vytautas Kubilius, Estonya’da görülen bu etkinin artık kendi unicorn’larını çıkaran Litvanya ve Letonya’da da görülmeye başladığını ifade ediyor. Yani bu ülkeler girişimcilik ekosistemlerini sağlamlaştırmak adına adımlar atarken büyümeye daha çok alanları var gibi görünüyor.