Patagonia 1 – 0 Kapitalizm

Geçtiğimiz hafta karşımıza bir haber çıktı: “Patagonia’nın sahibi iklim krizi ile mücadele için şirketini devretti. Dünya şirketin tek hissedarı olacak.” Bu haber alışkın olduğumuz “Başarılı kurucu şirketini milyar dolara sattı ve dünyanın en zenginleri arasında yerini aldı.” gibi haber başlıklarından oldukça farklıydı. Nasıl yani? Yvon Chouinard şirketini halka arz etmek ya da dünyanın dev fonlarına satmak yerine, öylece verdi mi? Neydi bu haber, başarılı bir PR çalışması mı?

Değişimin mümkün olduğunu ve tüketici kapitalizminin sarsılamaz olmadığını bize bir kez daha hatırlatan Patagonia’yı anlamak için gelin yakından tanıyalım:

• Dış giyim markası Patagonia, tırmanışçı Yvon Chouinard tarafından Amerika’da 1973’te kuruldu.
• Hiçbir zaman iş insanı olmak istemediğinden bahseden çevreci Chouinard, arkadaşları için dağcılık malzemeleri yapmak için bu yolculuğa başlamış.
• Chouinard, müşterilerine satın aldıkları ürünleri tekrar tekrar kullanmaları ve gerekirse tadilat ile ellerindeki kıyafetleri değerlendirmelerini öğütleyerek alışkın olduğumuz satış ve kâr hedefini önceliklendiren patronlardan farklı bir yerde duruyor.
• 2011 yılında Black Friday’de şirketin reklam sloganı “Bu ceketi satın alma” oldukça dikkat çekmişti.
• 1985’den bu yana şirket kendi kendine yüzde 1 “dünya vergisi” uyguladı ve bu vergiden biriken fonlar dünyada birçok çevreci organizasyonu desteklemek için kullanıldı.
• 83 yaşındaki Yvon Chouinard, değeri 3 milyar dolar olan şirketini, çevreci vakıflara devrederken “Bundan 50 yıl sonraki gezegen için herhangi bir umudumuz varsa, hepimiz sahip olduğumuz kaynaklarla elimizden gelen her şeyi yapmalıyız” dedi. 
• Yvon şirketi satıp parayı bağışlamayı da düşündüğünü ancak satın alacak kişinin şirketin değerlerini koruyacağından emin olamadığı için vazgeçtiğini belirtti. Hissedarlardan gelecek kâr baskısından dolayı halka arz seçeneğini de değerlendirmeyen şirket, geçen sene 100 milyon dolar kâr açıkladı.

Bazı uzmanlar şirketin finansal çıkar motivasyonundan çıkıp, hayırseverlik amaçlarıyla odağını kaybedeceğine inanıyor. Patagonia ise, sadece kâr odaklılığın ilerleme getirdiğine yönelik uzun dönemli eğilimi kırabileceği görüşünde. Chouinard ve eşi aslında uzun yıllardır çevre meselelerini önceliklendirerek sektörün önünden gidiyordu. Bu son hamleyle, kârın ötesine geçen amaçlar uzun dönemde kazanacak mı hep birlikte göreceğiz.