Reçetemizdeki Tek İlaç Yürümek Olsun

Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver

Size karbon ayak izinizi azaltırken sağlığınızı iyileştirecek müthiş bir reçete yazacağım! Sağlığımızı, iklim krizi ile mücadele için bir motivasyon aracı olarak görmemizi sağlayacak harika bir uygulama örneği. Üstelik de size hiçbir masrafı olmayacak, hatta tasarruf etmenizi sağlayacak bir reçete. En büyük yan etkisi bağımlılık potansiyelinin olması ve bir defa alıştıktan sonra hayatınızda hep olsun istemeniz! 

Peki, buyrun o zaman, bugün bana eşlik edin ve beraber güzel bir yürüyüşe çıkalım.

Evet, reçetedeki ilaç yürümek! Reçete şu şekilde: 

• Rahat bir çift ayakkabı ve mevsime uygun kıyafetlerle hazırlık yapılır ve yollara düşülür. 
• Dozu, hafifçe kalbimizi çarptıracak kadar,  haftada en az beş gün, 30-60 dakika. 
• Tedavi süresi, hareket kabiliyetinizi koruduğunuz sürece ömrünüz boyunca.

Ancak, şunu da belirtmeliyim ki bilinen bir kronik hastalığınız varsa tempolu ve yapılandırılmış bir yürüyüş rutinine girmeden önce sizi izleyen hekiminizle lütfen konuşup onun önerilerini alınız.

Yapılandırılmış sporları hiçbir zaman kalıcı olarak günlük yaşantıma dahil edemedim. Ama yürümekten hiçbir zaman vazgeçmedim. Bilimsel çalışmalar gösteriyor ki, haftada en az beş gün, 30-60 dakikalık yürüyüş rutini ne kadar düzenli olarak sürdürülürse olumlu etkiler o kadar kalıcı ve belirgin olur. Ama bu demek değildir ki, bu şekilde yürüyemezseniz size hiçbir faydası olmaz. Hastalarıma da uygulayamayacakları yaşam tarzı reçeteleri verip onların motivasyonlarını kırmaktansa, yürüdükleri her anın ne kadar kıymetli olduğunu vurgulamaya çalışırım. 

Yürümenin, sağlığımız üzerinde sayısız olumlu etkisi olduğunu artık biliyoruz. 

• Öncelikle, kapalı ortamlarda bulunmaktan endişe ettiğimiz şu pandemi döneminde bizim için korunmuş harika bir hareket alanı sağlıyor! 
• Dokuların insulin duyarlılığını arttırmak, yağ dokusunu azaltmak, kan glukozunu, kan basıncını ve hiperlipidemiyi kontrol altına almak gibi birçok olumlu etkisi olduğunu da söyleyebiliriz. Üstelik bu olumlu etkilerden faydalanmak için kilo veriyor olmanız şart değil! 
• Bunların yanında kas kuvvetinin, hareketliliğin, denge ve dayanıklılığın korunması, yürümenin özellikle yaşla beraber daha da önem kazanan olumlu etkileri. 
• Fiziksel aktivitenin endorfin olarak adlandırdığımız ‘ağrı kesici’ ve ‘iyi hissettirici’ kimyasal maddelerin beyinden salınımını arttırdığını ve bu sayede bizi daha sakin ve iyi hisseder hale getirdiği de bilinmektedir.

Fiziksel aktivitenin sağlığımız üzerindeki harika etkileri şu şekilde özetlenebilir: 

Hemen ortaya çıkan kişisel faydalar: 

• Uyku kalitesinin iyileşmesi
• Endişe hislerinin azalması
• Kan basıncının azalması

Uzun dönem faydalar:

• Beyin sağlığının korunması
• Kaslarımız, kalp ve dolaşım sistemimizin sağlamlığının arttırılması
• Kemik sağlığı ve fonksiyonel sağlığın arttırılması
• Hipertansiyon, koroner arter hastalığı, inme, diyabet, kanser ve depresyon riskinin azaltılması 
• Denge ve koordinasyonun korunarak düşme riskinin azaltılması
• Sağlıklı kilonun korunması
• Bağışıklık sisteminin fonksiyonlarının iyileştirilmesi

Sağlıktan bahsederken zihin sağlığımızı beden sağlığımızdan nasıl ayrı tutabiliriz ki!

Yürümenin aslında bize iyi gelen iki etkisi var, birincisi yürüme eyleminin fiziksel etkileri, ikincisi de bu eylem sırasında doğal ortamlarda geçirilen zamanın fizyolojik faydaları. Stres yanıtının düzenlenmesi, endişenin azalması ve duygusal iyileşme gibi belirgin psikolojik faydaların yanı sıra, yürümenin bilişsel fonksiyonlar ve hafızayı iyileştirdiği de saptanmıştır. Yürüme ile kişilerin öznel iyilik hallerinin arttığı, sosyal izolasyon ve yalnızlıktan uzaklaştıkları da bilinmektedir. Hatta, daha fazla yürüyenlerin daha açık, dışa dönük ve geçimli insanlar olduğu gösterilmiştir! 

Tüm bunların yanında kişilerin yürüyüş, bisiklete binme, açık hava faaliyetleri gibi alışkanlıklarını desteklemenin sürdürülebilir şehir ve toplumlar gibi bir çok toplumsal faydası da vardır. Üstelik de taşıt kullanmak yerine yürümenin tercih edilmesi sayesinde fosil yakıtların kullanımının azalmasının toplamda büyük bir etkisi olacağı da aşikardır. 

• Otomobil ile 1.5 km yol gitmenin 850 gram karbondioksit eşdeğeri emisyona yol açtığını düşünürseniz, bugün gideceğiniz yere yürüyerek gitmeniz karbon ayak izinizi bir miktar da olsa telafi etmenizi sağlayabilir!

Bir sonraki yazımda, yürümenin bizi toprağa ve doğaya bağlama potansiyelini, alışılageldik düşünce sistemimizi değiştirerek her gün yürüdüğümüz yolda bile bize yeni keşifler sağlayacak bir bakış açısına sahip olmanın bize nasıl iyi geleceğini ele alacağım. 

Siz de, işte hemen bugün taşıt ile gidebileceğiniz bir yere yürüyerek giderek bu hikayeye dahil olabilirsiniz. Karbon ayak izinizi azaltmanın yanında yürümenin size sunacağı sayısız koruyucu ve iyileştirici etkiden yararlanabilirsiniz.