Rusya-Ukrayna gerilimi: Teknoloji şirketleri taraf seçmeli mi?

Meta, Rusya merkezli medya organlarının platformlarında reklam satışı yapmasını yasakladı. Şirket, yanlış bilgi yayan hesapları kaldırdı ve Avrupa Birliği (AB) genelinde Russia Today (RT) ve Sputnik'in erişimine engel koydu. YouTube ve TikTok da RT ile Sputnik'e ait hesapları engellediğini açıkladı. Apple, Rusya'daki ürün satışlarını durdurdu. Reddit, platformda yer alan Rusya başlığına dezenformasyona dikkat çekmek için kısıtlama getirdi. 

Google ve Microsoft, RT ve Sputnik uygulamalarını çevrim içi mağazalarından kaldırmaya yönelik adım attı. Google kullanıcıların Ukrayna, Rusya ve Belarus'ta haritalar özelliğini düzenlemesini engelledi. Kullanıcıların haritalara 24 Şubat'tan bu yana eklediği fotoğrafların, videoların ve işletme bilgilerinin de silineceği bildirildi.

RT ve Sputnik'e ait içerikler, MSN tarafından kısıtlandı. Snapchat de Rusya, Ukrayna ve Belarus'ta reklam yayımlamayacağını duyurdu. Şirket ayrıca Rusya ve Belarus'taki reklam satışlarını da durdurdu. Wikipedia, Rusya'daki iletişim denetleme kurumu Roskomnadzor'un sitede yer alan "Rusya'nın Ukrayna'yı işgali" isimli sayfayı silmelerini istediğini aktardı.

AB'nin de RT ve Sputnik'i blok üyesi ülkelerde engelleyeceği aktarıldı.

Ukrayna Başbakan Yardımcısı Mykhailo Fedorov, Microsoft ve Sony'e Rusya ve Belarus vatandaşlarına ait oyun hesaplarını geçici olarak askıya almaları çağrısında bulundu.

Kripto para borsaları Binance ve Coinbase ise blok zinciri tabanlı finans sisteminin ilkelerine aykırı olduğu gerekçesiyle Rusya vatandaşlarına ait fonları tek taraflı olarak dondurmayacaklarını açıkladı.

Amaç iletişim ağının tekelleşmesi mi? 

Facebook'un eski güvenlik şefi Alex Stamos, teknoloji şirketlerinin jeopolitik çatışmalarda bir taraf seçmesinde sakınca olmadığını söyledi. Los Angeles merkezli düşünce kuruluşu Berggruen Institute'den Yael Eisenstat, şirketlerin bir taraf seçmek zorunda kalmadan dünyadaki iletişim ağını tekelleştirmenin bir yolunu aradığını; ancak Rusya ve Ukrayna arasındaki çatışmadan bir kazanç sağlayamayacaklarını dile getirdi. 

Standford Üniversitesi Siber Politika Merkezi'nden Marietje Schaake, şirketlerin tepkilerinin yeterli olmadığını ve propaganda içeriklerine erişimin engellenmesi gerektiğini ifade etti. Schaake, platformların insan hakları ve demokrasi konusunda da net politikalar oluşturmasını talep etti.

Facebook: kamuoyu tartışmalarının yeri

Vaşhington'daki sivil toplum kuruluşunun yöneticisi Alexandra Givens, platformların aynı zamanda muhaliflerin bir araya gelmesi ve örgütlenmesi için de bir alan olduğuna işaret etti. Gazeteci Andrei Soldatov, platformların Rusya hükümeti tarafından da engellenebileceğine dikkat çekti. 

• Propaganda aracı: Soldatov, Givens gibi Facebook'ta kamuoyu tartışmaları yapıldığını vurgularken teknoloji şirketlerinin çatışmanın ortasında kalmasının Rusya vatandaşları için olumsuz sonuçlar doğurabileceğini hatırlattı. Dezenformasyon alanında çalışmalar yapan Miburo Solutions'tan Graham Shellenberger, Rusya'nın yıllardır bu platformları kullanarak propaganda yaptığının altını çizdi.

Rusya'dan karşı hamle 

RT'nin genel yayın yönetmeni Margarita Simonyan, medya organının yasaklanmasının Ukrayna'daki saldırıları durdurmakla ilgisinin olmadığını söyledi. Rusya, Facebook'a erişimi kısıtlamaya başladı ve bahsi geçen şirketleri sansürle itham etti. Roskomnadzor da Twitter'ın hızını yavaşlattı. Roskomnadzor'un, ülkedeki ulusal medyanın "işgal" ve "saldırı" kelimelerini kullanmasını da yasakladığı bilgisi paylaşıldı.

Rusya, Ukrayna'nın internetini kesebilir mi?

Ukrayna'da ise patlamaların ve çatışmaların olduğu bölgede genişbant kesintileri yaşandı. Ülkede birden fazla internet altyapısı bulunduğu ve bu sistemlerin dışarıdan müdahaleye açık olmadığı bildirildi. Rusya'nın ülkedeki interneti kesmek için askerlerini internet erişim noktalarına ve veri merkezlerine yönlendirmesi gerektiğine dikkat çeken NetBlocks kurucusu Alp Toker, tek bir tuşla internetin kapatılamayacağını belirtti. Toker, Rusya'dan gelebilecek olası bir saldırının iletişim altyapısında çeşitli sorunlara yol açabileceğini; fakat bunun da kolayca atlatılabileceğini dile getirdi.