Şifreleme savaşı 2.0?

Bu hafta içerisinde Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi bünyesinde uçtan uca şifreleme (end-to-end encryption, E2E) konulu bir taslak belge sunulduğu ortaya çıktı. “Yetkili otoritelerin” gerekli durumlarda gerekli bilgilere erişemediği konusunu tartışmaya açmayı hedefleyen taslak metin, sivil toplum örgütlerinden tepki gördü. Yıl içerisinde AB’nin benzer düzenlemeler için hazırlık yapması, ABD içerisinde benzer tasarıların konuşulması ve 1 ay önce yayımlanan devletler arası bildiri, şifreleme savaşları tekrar mı başlıyor sorusunu akıllara getiriyor.

• Crypto Wars: Şifreleme alanında birçok gelişmenin yaşandığı ve her gün kullandığımız bu teknolojilerin geliştirildiği 1970’lerden itibaren ABD, geliştirilen teknolojilere “millî güvenlik sırrı” muamelesi yaparak bu bilgilerin kamunun ve diğer ulusların kullanımına açılmasını sistematik şekilde engellemeye çalıştı. Örneğin yasa sonucu dönemin simgelerinden biri hâline gelen RSA şifreleme kaynak kodununun basılı olduğu tişörtle yurt dışına çıkmak ve tişörtü yabancılara göstermek yasaktı. Dönemin gizlilik aktivistlerinin çabaları sonucu yasaların gevşetilmesiyle bu teknolojiler, bütün dünyanın kullanımına açılmış oldu ve günümüz şifrelenmiş iletişim araçlarının temellerini oluşturdu.
 

• 🔑 E2E: Geliştirilen uçtan uca şifreleme sistemleri, bugün interneti özgürce kullanabilmemizin önünü açan en önemli teknolojilerden. Örneğin bir web sitesinde ödeme yapmak istediğinizde web sitesine bağlanmadan önce cihazınız ve karşı taraftaki sunucu arasında “tokalaşma” sonucu bir anahtar çifti belirleniyor. Bu anahtarlar kullanılarak yalnızca görüşmede yer alan tarafların içeriğini görebileceği bir iletişim kanalı oluşturuluyor. Üçüncü bir parti sizin web sitesine gönderdiğiniz veriyi yakalasa bile doğru anahtara sahip olmadığı için kredi kartı bilginizi göremiyor. Bu teknoloji yalnızca çevrim içi alışverişte değil bugün neredeyse ziyaret ettiğimiz her sitede, kullandığımız her uygulamada kullanılmakta. Bu sayede gönderdiğiniz WhatsApp mesajını Facebook dâhil kimse göremiyor. Sorun da burada başlıyor. 
 

• Yakın dönem gerilimler: 2016 yılında FBI, San Bernardino silahlı saldırısının failinin iPhone 5C model telefonunu ele geçirmişti. Cihazın şifresini kıramayan yetkililer, Apple’dan yetkililerin verileri görmesini sağlayacak “GovtOS” işletim sistemini geliştirmesini talep etmişti. Apple talepleri reddetse de FBI verilere üçüncü parti bir şirket vasıtasıyla erişim sağladığını duyurmuştu.

• Google ve Apple gibi şirketler Snowden belgeleriyle devletlerin cihaz şifrelerinin üstesinden gelebildiğinin ortaya çıkması sonucu şifreleme yöntemlerini geliştirmişti. Buna göre örneğin, iPhone’unuzun şifresini Apple’ın bile kıramamasını sağlayacak ve belirli bir sayıdan fazla hatalı şifre girilmesi halinde bütün verilerin silinmesine yol açacak değişiklikler getirilmişti.

• Şu anki talepler: Benzer talepler birçok kez E2E şifreleme özelliği bulunan Whatsapp, Signal gibi uygulamalar tarafından da reddedildi. Zaten E2E şifreleme sebebiyle bu uygulamalar da mesajların içeriğini göremediklerini ifade ediyor. Getirilmek istenen düzenlemeler ise bu uygulamalara bir “arka kapı” açma zorunluluğu getirmek istiyor. 2016 yılında pek çok defa gündeme gelen ve FBI tarafından "going dark” olarak adlandırılan son gelişmeler ışığında, bu kez teknoloji devlerinin ön cephede olduğu yeni bir şifreleme savaşı başlamış olabilir.