Sinners: Siyah korku sinemasının yükselişi sürüyor

Film: Sinners
Yönetmen: Ryan Coogler
Yapım yılı: 2025
Süre: 138 dakika

1990’lar öncesinde toplumsal önyargılar ve politik gerilimler sebebiyle siyahlar tarafından, siyahlar için yapıldığı algısı, siyah sinemanın geniş kitlelere ulaşmasında büyük bir engeldi. Bu nedenle, dönemin şartlarına göre şaşırtıcı bir başarı yakalayan, 1989 tarihli Spike Lee filmi Do the Right Thing siyah sinemanın önündeki engelleri biraz olsun yıkmaya başlayan bir milat olarak kabul edildi. 

1990’larda siyah karakterlerin başrolde yer aldığı, siyahların yaşadığı sorunları dert edinen ya da siyahların hikayelerini anlatan filmler, beyazların da dahil olduğu geniş kitlelere ulaşmaya başladı. Siyah korku sineması da Candyman (1992, Bernard Rose) ve Tales from the Hood (1995, Rusty Cundieff) gibi filmlerle bu değişimden nasibini aldı. 

^{Get Out (2017, Jordan Peele) | Kaynak: IMDb}

Siyah sinemanın korku özelindeki yükselişi ise Obama sonrası ABD’de artan ırkçılık veya onun körüklediği korku ve tedirginlik ortamıyla başladı. Sevgilisinin beyaz ailesiyle tanıştığı hafta sonu ziyareti kabusa dönüşen siyah bir adamın dehşetini konu alan, Jordan Peele’in ilk filmi Get Out, 175 milyon doları aşan gişe hasılatıyla 2017’nin en başarılı 15 filminden biri olmakla kalmadı, En İyi Film dahil 4 kategoride Oscar adaylığı elde etti; En İyi Özgün Senaryo kategorisinde Oscar’a uzandı. 

Peele siyah korku sinemasını Us (2019) ve Nope (2022) ile zenginleştirmeye devam ederken Nia Costa’nın devam filmi Candyman (2021), HBO dizisi Lovecraft Country (2021), Bad Hair (2020), Oscar ödüllü kısa film Two Distant Strangers (2021) ve korku komedisi The Blackening (2023) gibi birçok yapım onun izinden gitti. Bu dizi ve filmlerin birçoğunun ortak özelliği, siyahların kölelik döneminden 20. yüzyılın ayrımcı ve ırkçı politikalarına uzanan geçmiş travmalarını modern toplumda yaşanan güncel olaylarla, halen süren tehdit ve korkularla harmanlamasıydı.

Yönetmen ve senarist Ryan Coogler, Fruitvale Station (2013), Creed (2015) ve Black Panther (2018, 2022) filmlerinde de birlikte çalıştığı oyuncu Michael B. Jordan’ı yanına alarak ilk kez korku sinemasına yöneldiği Sinners ile Jordan Peele’in açtığı bu yeni siyah korku sineması yoluna giriyor. 1930'larda Mississipi deltasında geçen film, 1. Dünya Savaşı gazisi ikiz kardeşler Smoke ve Stack'in savaş sonrası dönemde suça karıştıkları Chicago’dan evlerine dönüşünü ve burada yeni bir başlangıç yapma hayalini konu alıyor. İkiz kardeşleri çifte performansla canlandıran Michael B. Jordan’a Hailee Steinfeld, Miles Caton, Jack O’Connell, Wunmi Mosaku ve Delroy Lindo gibi isimler eşlik ediyor. 

^{Sinners | Kaynak: Warner Bros. Pictures}

Film ilk yarısı boyunca Güney ABD’de, heleki 20. yüzyılda siyah olmanın yalnızca yeni başlangıçlar önünde değil, salt var olmak için dahi ne kadar büyük bir engel olduğunu unutturan bir anlatıyı tercih ediyor. İkizler ellerindeki, Chicago’daki gangsterlerden çaldıkları yüklü miktarda parayla eski bir kereste fabrikasını satın alıyor ve burayı siyahlara özel bir gece kulübüne dönüştürmek üzere harekete geçiyorlar. İlk yarıda gördüğümüz tek tük beyaz insandan biri olan, mekanı satan emlakçının “Artık buralarda (Ku Klux) Klan’dan eser kalmadı” telkininin verdiği sahte bir huzurla doluyoruz. İkizlerin soygun filmleri klişesi “Ekibi yeniden topluyoruz” yolculukları boyunca topluluk ruhuna, kolektif çabayla hayata geçirilen hayallere tanık oluyor ve ikizleri, yan karakterleri ve aralarındaki ilişkileri tanıyoruz. 

• Yalan yok, oldukça ağır ve sakin ilerleyen bu ilk yarıda, filmin aldığı olağanüstü yorumları ve yüksek puanları sorgulamak kaçınılmaz. Ne olursa, gün battıktan sonra oluyor.

Sinners, görkemli bir açılış gecesine hazırlık yapan topluluktan biraz uzaklaştırdığı kamerasını, günbatımı sahnesiyle beyaz bir vampire çeviriyor. İzleyici, Bong Joon-ho’nun Parasite’ındakileri hatırlatan bu şaşırtıcı, beklenmedik, türlerarası değişime hazırlıksız yakalanıyor. Işık, müzikler, tempo... Her şey bir anda U-dönüşü yapıyor, tüm salon koltuklarında dikilme ihtiyacı hissediyor. 

Hikayenin zekice bulduğum özelliklerinden biri, kolektif hafızaya yerleşmiş geçmiş travmaların misillemesini yapan siyah vampirlerin merkezde olduğu bir intikam pornosu yazmaması. Film bunun yerine, tarihi gerçekleri göz ardı edercesine hayallerini gerçekleştirme cüretini gösteren bir topluluğa gerçekçi sebeplerle yaklaşıp ruhlarını şeytana satmalarını bekleyen beyaz vampirleri devreye sokuyor. Güneşin batışından doğuşuna kadar geçen sürede, kurtulanlar da kurtulamayanlar kadar dönüşüyor. 

^{Sinners | Kaynak: Warner Bros. Pictures}

Ryan Coogler’ın yönetmenlik beceresinin üst düzeyde olduğu film, kusursuz aksiyon sahneleri, hem gündüz hem de gece ışığını beceriyle kullanan görüntü yönetimi ve müzikle iç içe bir filme yakışan ses tasarımıyla yılın teknik anlamdaki en başarılı filmleri arasında anılacak, eminim. Fakat asıl parantezi Coogler’ın önceki filmlerinin de müziklerine imza atmış, İsveç kökenli besteci Ludwig Göransson’un müzikleri için açmak gerekiyor. Filmin yürütücü yapımcıları arasında da yer alan Göransson, ilk Oscar ödülünü kazandığı Black Panther’da Afrika enstrümanlarını keşfe çıkmıştı; Sinners’ın müziklerinde ise filmin karakterlerinden Sammie’nin de taşıdığı ve çaldığı 1932 yapımı Dobro Cyclops bir resonatör gitar kullanmış. Besteci, 1930’ların siyah müziğini ve blues kültürünü temel alan, bir yandan da filmin ilk yarıdaki sükunetiyle de ikinci yarıdaki yüksek düzeydeki aksiyonuyla da uyumlu, bir hayli yaratıcı müziklere imza atmış.

Türlerarası dönüşümüyle sürprizli ve etkileyici bir seyir deneyimi vadeden Sinners, siyah korku sinemasının yükselişinin halen sürdüğünün bir kanıtı gibi. Ne yazık ki azalmak bilmeyen ırkçılığın ve ayrımcılığın etkisiyle, siyahların geçmiş ve güncel travmaları önümüzdeki yıllarda birçok farklı şekilde ve yaratıcı yollarla dışa vurulmaya devam edecek. 

• Nerede izleyebilirsin? 18 Nisan’da gösterime giren Sinners, halen sinema salonlarında izlenebiliyor. Filmin Ludwig Göransson imzalı müziklerini ise buradan dinleyebilirsin.

Benzer işler:

• Django Unchained (2012, Quentin Tarantino)
  
• Us (2019, Jordan Peele)