Taliban’ın kırmızı çizgisi: 31 Ağustos

Taliban sözcülerinden Suheyl Şahin, ABD'nin çekilme için son tarih olarak belirlediği 31 Ağustos'u "kırmızı çizgi" olarak niteledi. Sözcü, açıklamasında "Hiç gerek yokken bunu uzatırlarsa işgali uzatıyorlar demektir. ABD veya Birleşik Krallık tahliyelere devam etmek için ilave süre talep ederse yanıtı hayır olacak. Aksi takdirde bunun sonuçları olacak." dedi. 

Taliban’ın açıklaması ABD Başkanı Joe Biden’ın pazar günü tahliyeler için son tarihin 31 Ağustos'tan sonrasına uzatılmasının düşünüldüğünü belirttikten sonra geldi. İki taraf arasında konuya ilişkin görüşmelerin sürdüğü, The Washington Post'un haberine göre ABD istihbarat servisi CIA'in direktörü William Burns'ün dün Taliban lideri Abdulgani Birader ile görüştüğü biliniyor.

• ABD Başkanı Joe Biden ABD birliklerinin 11 Eylül’de Afganistan’dan çekileceğini duyurmuş, sonrasında bu tarihi 31 Ağustos olarak güncellemişti. Güçlerin bölgeden çekilmesiyle ilerlemesi hızlanan Taliban, Cumhurbaşkanı Eşraf Gani’nin de ülkeyi terk etmesiyle yönetimi ele almıştı. 

Kabil'de ve Afganistan’da neler oluyor?

• Taliban'ın sivil tahliyelere izin vermesiyle geçtiğimiz hafta Kabil havalimanında yaşanan kaos bu hafta da devam ediyor. İki gün önce Afgan muhafızların kimliği belirsiz silahlı kişilere ateş açması üzerine diğer ülkelerin askerlerinin de dâhil olduğu bir çatışma yaşanmıştı. 

• Dün gün içinde İspanya, bölgedeki "dramatik" durum sebebiyle Afganistan'daki İspanya misyonlarında çalışan Afganların tamamının tahliye edilemeyebileceğini söyledi. Almanya Dışişleri Bakanı da 31 Ağustos'un ABD ve müttefiklerinin tüm tahliyeleri tamamlayabilmesi için yeterli bir süre olmadığını belirtti.

• NPR'dan Greg Myre, dış basın mensuplarının ve Afgan gazetecilerin ülkeyi terk etmeye başladığını, pek yakında bölgeden sağlıklı bilgi almanın daha da güçleşeceğini ifade ediyor.

G7 ülkeleri ne diyor?

Almanya, ABD, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya ve Kanada'dan oluşan G7; dönem başkanı Boris Johnson'ın çağrısıyla dün bir araya geldi. G7'nin gündeminde Afganistan'dan mümkün oldukça çok sivilin tahliyesi, tahliye edilenlerin nereye ve nasıl yerleştirileceği ve Taliban'ı "kapsayıcı" bir hükümet kurmaya teşvik etmenin yolları vardı.

Birleşik Krallık merkezli The Guardian; Avrupa'daki müttefiklerine karşı itibarı zedelenen Biden'ın Avrupa'nın gönlünü almak için tahliyelerin birkaç gün daha uzatılmasını sağlamaya çalışacağını söyledi.

Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, Biden’a tahliye süreci talebini ileteceğini açıkça beyan etmişti. Ülkenin Savunma Bakanı Ben Wallace ise tahliyelerin 31 Ağustos'un ötesine uzatılmasının "olası" olmadığını; bunun yalnızca Taliban’ın açıklamasından değil, Biden’ın söylemlerinden de anlaşıldığını dile getirdi.

G7 zirvesinin ardından Biden, tahliyelerin 31 Ağustos'ta tamamlanması planına sadık kalınacağını duyurdu. Biden ayrıca Pentagon'dan ve Dışişleri Bakanlığı'ndan beklenmedik durumların gelişmesi hâlinde uygulanacak planlar talep etti.

İnsan hakları ihlalleri

Dün Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Konseyi'nin toplantısında konuşan BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet; Afganistan'dan "korkunç" insan hakları ihlalleri görüldüğüne dair haberler aldıklarını söyledi.

• Bachelet; bölgede yargısız infazların görüldüğü, çocukların savaşçı olarak alındığı, barışçıl protestolara baskı yapıldığı ve kadınlara yönelik sınırlamalar getirildiği yönünde bilgilere ulaştıklarını ve Taliban'ın eylemlerini izlemek amacıyla uluslararası bir mekanizma kurulması gerektiğini ifade etti.

Şu ana dek hiçbir ülkenin güçlü bir izleme mekanizması oluşturulması için öne çıkmadığını belirten İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ise Birleşmiş Milletler üye ülkelerinin onlardan beklenen liderliği gösteremeyeceklerine dair işaretler olduğunu savunuyor. HRW, insan hakları konusundaki herhangi bir gecikmenin Taliban'a bir kayıtsızlık mesajı göndereceğini vurgulayarak BM İnsan Hakları Yüksek Konseyi’ne acil eylem çağrısında bulunuyor.