'Kırılma noktası': Teknoloji devleri, Birleşik Krallık'ı terk etmekle tehdit ediyor

Birleşik Krallık'ın uzun bir süredir beklenen Çevrimiçi Güvenlik Yasa Tasarısı'nın nihayet bu sonbaharda yürürlüğe girmesi bekleniyor. Hükümetin büyük teknoloji firmalarının platformlarını nasıl tasarlamaları, işletmeleri ve denetlemeleri gerektiğine dair bir dizi yükümlülük getirerek Birleşik Krallık'ı "dünyada çevrimiçi olmak için en güvenli yer" hâline getirme çabalarında son nokta olan bu tasarının asıl hedefinde ise çevrimiçi ortamları özellikle de çocuklar için daha güvenli bir hâle getirmek olduğu belirtiliyor.

• Tasarı, çocukları korumak amacıyla çocuk cinsel istismarına yönelik materyaller (CSAM) gibi yasadışı içeriklerin engellenmesini ve tacizin yanı sıra intiharı, kendine zarar vermeyi ve yeme bozukluklarını yücelten içerikler gibi uygunsuz içerikler ile karşılaşma ihtimalini en aza indirgemeyi hedefliyor. Bu nedenle sosyal medya içeriğinin denetlenmesine ilişkin katı kurallar getiren tasarı, bu kurallara uymayan şirketlerin ise yüksek para ve hapis cezalarına çarptırılmasını öngörüyor.

Gelgelelim, söz konusu tasarı, ortaya atıldığı ilk andan bu yana teknoloji devleri arasında huzursuzluğa neden oluyor. Daha önce birçok teknoloji şirketinin eleştirilerinin hedefi olan tasarı nedeniyle şirketlerin Birleşik Krallık pazarından çıkma fikrini dahi değerlendirdiği aktarılıyor.

Bu noktada, teknoloji şirketlerinin tasarıda en çok karşı olduğu madde "şifrelenmiş mesajlar" ile ilgili olarak öne çıkıyor. Buna göre, tasarı, WhatsApp gibi platformlarda gönderiler de dahil olmak üzere şifrelenmiş mesajların, ulusal güvenlik veya çocukların tehlike altında olduğu durumlarda kolluk kuvvetlerine teslim edilmesini gerektiriyor.

• Internet Watch Foundation'ın (IWF) internet sitesinde yer alan bilgilere göre vakıf, 2021 yılında 360 bin 834'ü internet sitesi; 228'i ise haber grupları olmak üzere toplam 361 bin 62 rapor değerlendirdiğini ve bunun, 2020'ye kıyasla %20'lik bir artış olduğunu aktarıyor. Öte yandan, IWF,  252 bin 194 URL'nin çocuk cinsel istismarı görüntüleri içerdiği, görüntülere bağlantıları olduğu veya görüntülerin reklamını yaptığını doğruluyor ki bunun da 2020'ye göre %64'lük bir artış olduğu ifade ediliyor.

Çocuk hayır kurumu NSOCC, şifreli mesajlaşma uygulamalarının çocuk istismarı görüntülerinin paylaşıldığı bir numaralı yer olduğu söylerken aktivistler, gazeteciler ve politikacılar da bunları önemli bir güvenlik aracı olarak tanımlıyor. Şu anda bu şifrelemeyi sunan WhatsApp, Proton ve Signal gibi mesajlaşma uygulamaları bile şifreli mesajlaşma altında paylaşılan gönderileri göremiyor.

Öte yandan, tasarının yasalaşması demek, hükümetin, hedefinde olan herkesin mesajlaşmalarına erişim sağlayabileceği anlamına geliyor.

İşte bu nedenle Çevrimiçi Güvenlik Yasa Tasarısı, kimi teknoloji şirketleri için "kırılma noktası" olarak değerlendiriliyor. Tasarıda yer alan ve şifreli mesajlaşmayı odağına alan bu madde nedeniyle pek çok şirket, Birleşik Krallık pazarından çıkma tehdidinde bulunuyor:

Birleşik Krallık merkezli şirket Element, tasarıyı "mahremiyetin olağanüstü ihlali... herkesin yatak odasına bir CCTV kamerası yerleştirmekle eşdeğer" olarak nitelendirirken İsviçre merkezli Threema da güvenliğinin "herhangi bir şekilde, biçimde ya da formda" zayıflatılmasının "tamamen söz konusu olmadığını" söyledi. Öte yandan, WhatsApp, şifreli mesajlaşmanın gizliliğini zayıflatmaktansa Birleşik Krallık'ta engellenmeyi tercih edeceğini; Signal ise şifrelemenin zayıflatılması halinde "kesinlikle, %100" Birleşik Krallık pazarından çıkacağını bildirdi.

Sıkıntı Çevrimiçi Güvenli Yasa Tasarısı ile bitmiyor

Birleşik Krallık'ta yürürlüğe girmek üzere hızla ilerleyen bir diğer yasa da Dijital Piyasalar Yasa Tasarısı (DMA) olarak karşımıza çıkıyor. Bu tasarı, Birleşik Krallık'ın rekabetten sorumlu gözlemcisi CMA'nın Amazon ve Microsoft gibi büyük şirketleri hedef almasını, rekabeti sağlamak adına bu şirketlere katı kurallar getirmesini ve bu kurallara uyulmaması hâlinde de büyük cezalar kesmesini öngörüyor. Kimilerine göre bu yasa, ek bir kuruma eşi benzeri görülmemiş bir güç veriyor.

• Hatırlayalım: Microsoft'un 68,7 milyar dolara Activision Blizzard'ı satın alması CMA tarafından Birleşik Krallık'ta engellenmiş; bu karar sonrası Microsoft başkanı Brad Smith, Birleşik Krallık'ın iş yapmak için pek de cazip bir yer olmadığını söyleyerek Microsoft'un pazarı terk edebileceğine işaret etmişti. Bu açıklama sonrası Microsoft ve CMA yeniden müzakerelere başlamıştı.

Tabii bir de teknoloji firmalarının dünya çapında piyasaya sürülmeden önce yeni güvenlik özellikleri için Birleşik Krallık İçişleri Bakanlığının onayından geçmesini gerektiren Soruşturma Yetkileri Yasası var. Bu yasa özellikle de Apple'ı o kadar sinirlendirdi ki şirket, uygulamaya konulması hâlinde güvenliği zayıflatmaktansa FaceTime ve iMessage gibi hizmetleri Birleşik Krallık'tan kaldıracağı yönünde açıklamada bulundu.

Big Tech'in çok temiz bir tarihe sahip olduğunu söylemek pek mümkün değil; uzun yıllara yayılan bir süreç boyunca verilerimizin nasıl isteğimiz dışında çalınıp kullanıldığı ve sosyal medyanın yanlış ellerde ne büyük bir silah olabileceğinin örneklerini defalarca kez gördük. Ancak, söz konusu sosyal medya platformları ve şirketlerin Birleşik Krallık'ta milyonlar kullanıcısı olduğunu ve bu platformların Birleşik Krallık merkezli alternatiflerinin olmadığını da hatırlamak gerekiyor.

Bu noktada, teknolojinin nasıl işlediğini tam anlamıyla anlamayan Birleşik Krallık kanun yapıcılarının danışabileceği, konu özelinde tavsiyede bulunmaya oldukça istekli uzmanlar var. Gelgelelim, çoğu uzman, kanun yapıcılar tarafından "görmezden" gelindiklerini hissediyor.

Surrey Üniversitesi'nde siber güvenlik uzmanı Alan Woodward, birçok uzmanın mektuplar imzaladığını, komitelere resmi kanıtlar sunduğunu ve doğrudan tavsiyede bulunma teklifinde bulunduğunu; ancak hükümetin bunları ya anlamadığını ya da dinlemek istemediğini aktarıyor. Woodward, konuya ilişkin olarak "Cehaletin kibirle birleşmesi tehlikeli bir karışımdır." ifadelerini kullanıyor.