Teknoloji hisselerinde balon var mı?

Bu aralar küresel finansal piyasalarda rüzgârlar ara ara ters yönden esiyor. Japonya gibi ülkelerin ekonomik performansına ilişkin kaygılardan, Fed’in faiz indirimlerine ara verme ihtimaline kadar birçok unsur bu ters rüzgârda etkili oluyor. Fakat en önemli unsurlardan birisi, ABD hisse senedi piyasasında “Muhteşem Yedi” olarak da bilinen teknoloji hisselerinin ara ara sert satışlara maruz kalması; ortalamada hisse senedi endekslerini de aşağı çeken ana faktör oluyor. Özellikle çip üreticisi olan ve yapay zekâ uygulamalarında önde giden başta NVIDIA ve AMD gibi şirketler olmak üzere “Acaba yapay zekânın günümüzdeki ve gelecekteki rolü çok mu abartılı? Söz konusu şirketlerin değerlemelerinde çok aşırı bir noktaya mı ulaşıldı? Burada bir balon var mı yok mu? Teknoloji hisselerinde çöküş olur mu olmaz mı?” gibi tartışmalar öne çıkan ana unsurlar olmaya başladı.

Yapay zekâda bir balon olasılığı yüksek. Soru: Şu anda mı oluyor, gelecekte mi olur?

İçinde bulunduğumuz süreçte çok büyük bir teknolojik devrim yaşadığımız kesin. Dolayısıyla bu devrimi mümkün kılan ve bu süreçte önde olan teknoloji firmalarının değerlemelerinin güçlü olması da çok şaşırtıcı değil. Geçmişte demiryollarının devreye girmesi, elektriğin icadı, internetin hayatımıza girmesi gibi gelişmelerde de finansal piyasalarda balonlar oluştuğunu biliyoruz. İçinde bulunduğumuz süreçte de böyle bir balonun oluşma ihtimali yüksek. Fakat bunun şu anda mı olduğu, yoksa daha zaman mı olduğu en kritik sorulardan birisi olarak karşımızda duruyor.

Bir fiyatın aşırı şişip şişmediğinin önemli göstergelerinden bir tanesi arz–talep dengesidir. Mevcut verilere baktığımızda, yapay zekâ uygulamaları başta olmak üzere bulutta veri depolamaya kadar çok yoğun talebin olduğu bir dönemdeyiz. Çip üreticileri arzda sıkıntı yaşamazken veri merkezleri talebe yetişemiyor. Bunun en temel nedenlerinden birisi enerji yetersizliği gibi görünüyor. Teknoloji şirketleri güneş panellerini uydu yörüngelerine yerleştirerek çok daha ucuz ama aynı zamanda çok daha fazla enerji elde etmenin peşindeler. Dev teknoloji firmalarının aralarında milyarlarca dolarlık anlaşmalar yaptığını düşünecek olursak, bu yatırımların çok hesapsız kitapsız bir çerçevede olmadığı da açıktır.

Yapay zekânın getiri–maliyet analizi ve değerlemesi üzerine birçok tartışma sürüyor ve devam edecektir. Son günlerde 2008 krizini tahmin ederek ünlenen Michael Burry’nin teknoloji hisselerinde satış yapması ve bunun gerekçelerinden birisi olarak da bu şirketlerin kârlılıklarının son yıllarda abartıldığına dair görüşleri oldu. Özellikle GPU grafik veri işlemcilerinin amortisman sürelerinin uzatılmasının gerçekçi olmadığı ve son üç yıldır bunu yapan şirketlerin kârlarını şişirdiği yönündeki açıklamaları piyasa üzerinde etkili oldu. Bu görüşte bir haklılık payı olabilir; fakat söz konusu firmaların bu işlemcileri bahsedilen amortisman süresinden de uzun bir süre devrede tutması, geçmiş bilgilerin belki de çok doğru olmadığını ve gerçekten de bu amortismanın uzadığını bize gösteriyor. Bunu zaman içerisinde göreceğiz.

Fakat yukarıda da bahsettiğimiz gibi teknoloji ve onun alt bileşenlerinin arz–talep dengesine baktığımızda, dünya ekonomisinde yeni teknolojilere doygunluk noktasından çok uzakta olduğumuzu söylemekte herhalde yanlış olmayacaktır. Bu çerçevede yaşanan gelişmelerin sert düzeltmeler olabileceğini, fakat bir balonun patlaması olmayabileceği yönündeki görüşümüzü korumaya devam ediyoruz. Geçmişte benzer teknolojik devrimlerde olduğu gibi bir balonun oluşması ve bunun patlama olasılığı çok yüksek. Resesyonun ufukta göründüğü dönemlerin bu tür bir gelişme için daha fazla ortam yarattığını biliyoruz. Şu anda ufukta bir resesyon yok ama bu potansiyeli artıracak münferit bazda ülke örneklerinde olumsuz sinyaller var. Yakından izlemeye devam edeceğiz.