'The Yogurt Shop Murders': Bir kentin yitirilen masumiyeti

HBO Max’de yayımlanan The Yogurt Shop Murders belgeseli 6 Aralık 1991’de Texas-Austin’deki dondurulmuş yoğurt dükkanında öldürülen dört genç kızın çözülemeyen cinayet davasını inceliyor. 

A24 yapımı dört bölümlük belgesel dizinin yönetmeni Austinli Margaret Brown (Be Here to Love Me: A Film About Townes Van Zandt, 2004; The Order of Myths, 2008; The Great Invisible, 2014; Descendant, 2022). Ağustos’ta yayımlanmaya başlanan dizi, küçük kenti temelinden sarsan bu korkunç suç hakkında türlü teorileri gündeme getiriyor. Kentin kolektif hafızasının bir parçası olan trajediyi, hatalı soruşturma sürecini, hakikat arayışını ve kurbanların ailelerinin bitmek bilmeyen acısını gözler önüne seriyor. Austin’in bir zamanlar suç oranının düşük olduğu, insanların birbirine güvendiği bir yerden korkunun ve paranoyanın hâkim olduğu bir kente dönüşmesini de anlatıyor.

Belgesel, idam cezasından kurtularak serbest kalan zanlı Robert Springsteen’in bir röportaj için mağazada takım elbise alışverişi yaparkenki görüntüleriyle başlıyor. Bu açılış, cinayetler işlendiğinde bir zamanlar kentin serseri gençleri olan, şimdi ise çoluk çocuğa karışmış yetişkinler hâline gelen Maurice Pierce, Forrest Wellborn, Michael Scott ve Robert Springsteen’in de hikayenin merkezinde yer alacağını daha en başından belli ediyor.

Dört kurban ve olay gecesi yaşananlar

Jennifer Harbison (17), Jennifer’ın kız kardeşi Sarah Harbison (15), Eliza Thomas (17) ve Amy Ayers (13) popüler, neşeli, hayvanları seven genç kadınlardı. Jennifer FFA (Amerika’nın Geleceğinin Çiftçileri) derneğinin başkanıydı. Sarah voleybol ve basketbol oynuyordu. Amy veteriner olmak isteyen bir çiftlik kızıydı. Eliza ise büyüyünce yazar olmak istiyordu ve arabalara meraklıydı. 

Amy ve Sarah olayın yaşandığı akşam birlikte alışveriş merkezinde vakit geçirdikten sonra Sarah’nın ablasının çalıştığı dondurulmuş yoğurt dükkanına gitmişlerdi. Jennifer işini bitirdikten sonra onları eve bırakacaktı. İki kız dükkana vardıklarında önce yanlarında getirdikleri pizzayı yediler. Ardından kapanış saati geldiği için dükkanı temizleyen Jennifer ve Eliza’ya yardım ettiler. O gece, bu dört genç kızın birlikte geçirdiği son anlar oldu.

Zira, belgeselden öğrendiğimiz üzere dükkanın arka tarafındaki odada ölü olarak bulunan dört genç kız başlarının arkasından vurularak infaz edilmişti. Soruşturma, olay yerindeki kanıtların kasıtlı olarak yangınla yok edilmeye çalışıldığını ortaya koyuyordu. Daha sonra yakalanacak zanlılardan Michael Scott’un baskı altında verdiği ifadeden ise katillerin yangını kızların cesetlerinin üzerine yığdıkları peçete ve köpük bardakları ateşe vererek başlattıklarını öğreniyoruz.

Bu korkunç olayın ardından neler yaşadıklarını anlatan aileler ise cinayet gününü dün gibi hatırlıyor, kızlarıyla geçirdikleri son anları tüm ayrıntılarıyla paylaşıyorlar. Keder ve pişmanlığını “Onları korumak için yapabileceğim başka bir şey var mıydı? Bunu hep sorguluyorum” sözleriyle ifade eden anne Barbara Harbison gibi... 

Amy’nin ağabeyi Shawn Ayers, “Onu düşünmediğim bir gün bile geçmiyor” diyor. Cinayet işlendiği zaman küçük bir kız olan Eliza’nın kardeşi Sonora ise bugün başkalarına yardım etmeye çalışan bir psikolog.

Zorla alınan itiraflar

Dizi, ayrıca Başçavuş John Jones ve ortağı Mike Huckabay liderliğinde yürütülen ilk soruşturmadaki sayısız yanlışı da gözler önüne seriyor. O dönem Austin Polis Departmanı’nda adli tıp biriminin olmaması, yangından ve onu söndürmek için sıkılan sudan zarar gören olay yerinde kanıt toplamayı zorlaştırmıştı. 

Somut bir delil elde edemeyen müfettişler de şehirdeki alternatif yaşam tarzı süren insanlara yönelmişlerdi. “Gotik” görünümlü, siyah kıyafetler giyen insanlar polis ve halk tarafından haksız yere itham edildiler. Sınırlı bilgiye dayanan önyargıların baskın olduğu soruşturma sürecinde bir süre Meksika uyruklulara karşı da bir haksız suçlama yöneltildi. Derken "El Diablo" lakabıyla bilinen dedektif Hector Polanco’nun soruşturmaya dahil olmasıyla birlikte işler iyice işin içinden çıkılmaz hâle geldi.

Polanco’nun elde ettiği kanıtları uydurmak için sorgu sırasında psikolojik baskı ve tehdit yöntemleriyle insanları zorla konuşturmasıyla bilinen bir dedektif olduğunu belirtmek lazım. Tüm bu hatalar ve baskı altında edilen itiraflar, soruşturmayı çıkmaza soktuğu için dava uzun yıllar çözülemedi; cold case hâline gelip rafa kaldırıldı. 

Sekiz yıl sonra, 1999’da, polis departmanı davaya yeniden bakmaya karar vererek yeni bir ekip kurdu. Bu ekip, davanın asıl zanlıları olarak görülen dört gence (Maurice Pierce, Forrest Wellborn, Michael Scott ve Robert Springsteen) odaklandı. Polisin “PIB” (siyah giyenler) olarak etiketlediği bu gençler, cinayetten bir hafta sonra Maurice’in bir alışveriş merkezinde silah taşıdığı için tutuklanmasıyla hedef hâline geldiler.

Polanco’nun sert ve manipülatif sorgusu sonucunda Michael ve Robert cinayetleri itiraf ettiler. Bu belgeler daha sonra savcılığın tüm davasını üzerine kuracağı temel kanıt hâline geldi.

The Yogurt Shop Murders, Mike Scott ve Rob Springsteen’in zorla alınan bu itiraflara dayanan mahkumiyetlerini anlatarak gerilimi artırıyor, bu doğru. Ancak aynı zamanda serbest kalmalarını sağlayan bilimsel gelişmeye de değiniyor. 2000’lerin ortalarında kurbanlardan elde edilen buluntularla DNA kanıtlarının yeniden incelenmesi, hiçbirinin dört şüpheliyle ilişkili olmadığını kanıtladı. Böylece zanlıların haklarındaki tüm suçlamalar düştü. 

Çözümsüzlük ve toplumsal travma

Güvenlikleri ihlal edilen Austinliler için bu suçun aydınlatılması çok önemli. Çünkü çözümsüzlük, korku ve huzursuzluğun sürmesi anlamına geliyor. Katilin hâlâ aralarında olabileceğini düşünen bölge sakinleri bir yana onlarca yıl süren hukuki mücadeleden yorgun düşen ailelerin de iyileşmeye başlamaları için acil olarak davanın bir sonuca kavuşması lazım.

Belgeselin gösterdiği gibi, olay yerinde bulunan kanıtlar, zorla alınan itiraflar, serbest bırakılan zanlılar ve DNA eşleşmeleri gibi birçok unsur, bu korkunç olayı aydınlatmak yerine, çözümsüzlüğünü bir bilmeceye dönüştürerek yitirilen masumiyetin ve işlemeyen adaletin kalıcı bir sembolü hâline getiriyor.