'X' olmanın bedeli

Ekim 2022’deki devralımından bu yana Twitter’da oldukça köklü değişiklikler yapan Elon Musk, geride bıraktığımız günlerde Twitter tarihindeki en radikal değişikliğe gitti. Musk, platform üzerinden yaptığı paylaşımda “Yakında Twitter markasına ve kademeli olarak tüm kuş logolarına veda edeceğiz,” dedikten bir gün sonra dediğini yaptı ve Twitter’ın hem adını hem de ikonik kuş logosunu değiştirdi.

Değişikliklerin ardından Twitter’ın yeni adı “X” olurken kuş ikonunun yerine de Musk tarafından “minimalist art deco” olarak tanımlanan “X” sembolü geldi; ancak bu değişimi takip eden paylaşımlarında Musk bu ikonun da “muhtemelen” değişeceğinin ve “rafine edileceğinin” sinyallerini verdi.

• Editörün önerisi: Yazının devamını okumadan önce Musk'ın Twitter'ı neden X olarak yeniden markalaştırdığını anlattığımız bu yazımıza göz atabilirsiniz.

Her ne kadar Musk, Twitter'ı bankacılık ve finansal hizmetleri de kapsayan bir "her şey uygulaması"na dönüştürme hayallerini 17 yıllık bir markanın aniden silerek realize etmeye başlamış olsa da uzmanlar bu değişimin hem hukuki hem de maddi açıdan pahalıya patlayabilecek birtakım ciddi sonuçları olabileceğine dair uyarıyor.

Hukuki açıdan bakacak olursak, Musk'ın Twitter'ı X olarak yeniden markalaştırmasının önündeki en büyük potansiyel engel, aralarında Microsoft ve Meta'nın da bulunduğu yaklaşık 900 şirketin "X"in varyasyonları için fikri mülkiyet haklarına sahip olması olarak karşımıza çıkıyor.

• Microsoft'un Xbox video oyun sistemiyle ilgili bir X ticari markası bulunuyor. Meta ise yazılım ve sosyal medya gibi alanlarda kullanmak üzere mavi-beyaz bir "X" harfini içeren federal bir ticari markaya sahip. 

Hâl böyle olunca bu, Musk ve X'in yakın gelecekte bir dava ile karşı karşıya kalmasının oldukça olası olduğu anlamına geliyor. Konuya ilişkin olarak ticari marka avukatı Josh Gerben, "Twitter/X'in yeni ismi nedeniyle hem fırsatçı hem de meşru davacılar tarafından dava edilme olasılığı %100" ifadelerini kullanıyor. Gerben, ticari marka tescillerini almaya çalışmak ve yeniden markalaşmadan kaynaklanması muhtemel davalarla uğraşmanın getirdiği yasal ücret ve uzlaşma maliyetlerinin Musk'a çok rahat on milyonlarca dolara mal olabileceğinin de altını çiziyor.

Dahası, Gerben, Twitter'ın yeni markası olarak X'i savunmanın özellikle de uluslararası alanda zor olabileceğini; Musk'ın istediği her ülkede X ticari markasını başarılı bir şekilde tescil ettirme şansının oldukça düşük olduğunu da sözlerine ekliyor.

Öte yandan, Musk'ın yasal zorluklardan kaçmayı veya hafif darbe alarak kurtulmayı başardığı olası senaryolarda dahi X'e dönüşmenin bedeli Twitter için oldukça ağır oluyor. Twitter'ın isim değişikliğini bir "hata" olarak nitelendiren analistler ve marka ajansları, Musk'ın bu hamlesinin Twitter'ın değerinde 4 ila 20 milyar dolar arasında bir kayba yol açtığını değerlendiriyor.

Ekim 2022'de Twitter'ı resmen satın alan Musk'ın platformda gittiği değişiklikler, reklamverenlerin Twitter'dan toplu bir şekilde kaçmasına neden olmuş; ARK Investment'ın tahminlerine göre Twitter'ın değeri, Musk'ın şirketi satın aldığı miktarın yarısından da fazla azalarak 21 milyar dolara kadar düşmüştü. Yeni tahminler ise Twitter'ın yani yeni ismiyle X'in değerinin en iyi senaryoda 18 milyar dolar, en kötü senaryoda ise 1 milyar dolara kadar gerilemiş olabileceği anlamına geliyor.

• Marka değerleme danışmanlık firması Brand Finance'e göre Twitter'ın marka değerinin yaklaşık 4 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Firma Facebook markasına 59 milyar dolar, Instagram'a ise 47,4 milyar dolar değer biçiyor. 
• Vanderbilt Üniversitesi ise Twitter'ın marka değerini 15 milyar ila 20 milyar dolar arasında tahmin ediyor ki bu da Snapchat ile karşılaştırılabilir.