“Yeni Soğuk Savaş”ın en güçlü silahı: Kuantum bilgisayar

Yeni ve gözlerimizi fal taşı gibi açacak bir “Soğuk Savaş”a giriyoruz. Bu savaşın en önemli silahı ise kuantum üstünlüğü olacak ve Çin savaşın galibi olma yolunda önemli adımlar atıyor. Neden mi?

Çünkü Çin Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, kuantum üstünlüğüne ulaştıklarını ve günümüzdeki mevcut en hızlı süper bilgisayarların dahi 2,5 milyar yılda çözebileceği -yani neredeyse imkânsız olan- hesaplamayı çözmek için yalnızca 200 saniyeye ihtiyacı olan kuantum bilgisayar prototipini geliştirdiklerini açıkladı. En hızlı süper bilgisayarlardan 100 trilyon daha hızlı olan kuantum bilgisayarlar tüm dünya işleyişini saniyeler içerisinde değiştirebileceği gibi bu teknolojiye sahip olan ülkeler de dünyaya yeni düzenler getirebilir. İşte bu yüzden ABD ile Çin arasında süregelen bu soğuk savaşta kuantum üstünlüğüne ulaşmak hayati derecede önemli.

• Kuantum bilgisayar nedir? Teknolojiye hız katan ve her geçen yıl daha da küçülen transistörler ve mikroişlemcileri görüyoruz. Eskiden belirli bir alana 100 işlemci sığarken şimdi aynı alana 100 bin işlemci sığdırabiliyoruz. Transistör kapı açıklıklarını daha küçük boyutlarda ürettikçe söz konusu işlemcilerin aynı alana sığabilecek işlemci sayısı da artıyor ve daha fazla hız kazanıyoruz. Ancak fizik burada bir yere kadar gelebiliyor. Çünkü sadece elektrik akımını kullanan araçlar artık yeterli değil ve bunun yerine bilgisayarın bellek işleme görevleri için atom altı parçacıklar kullanarak hayal edemeyeceğimiz hızlara ulaşılıyor.
   
• Günümüz bilgisayarları, verileri “0” ve “1” üzerinden yani “bit” olarak işliyor. Başka bir deyişle “olmak” ya da “olmamak” esasına dayanıyor. Kuantum bilgisayarlarsa tanım gereği kuantum fiziği temellerine dayanarak çalışıyor. Bu bilgisayarlar veriyi tek bir atomun karşılık geldiği “kübit” (kuantum bit) üzerinden işliyor. Bunu da “süperpozisyon” ilkesini kullanarak yapıyor; normal bitler 0 ya da 1 değerini kullanırken süperpozisyon ise kübitleri aynı anda hem 0, hem 1, hem de bu ikisi arasındaki değerleri alarak işliyor. Ve önümüze en hızlı süper bilgisayarlardan 100 trilyon daha hızlı veri işleyebilen kuantum bilgisayarlar çıkıyor. Bu bilgisayarları üretmek ve geliştirmek için Google, IBM gibi dünya devleri çalışmalarını tüm hızıyla sürdürüyor. Çünkü biliyorlar ki kuantum üstünlüğü, dünyaya hâkim olmak anlamına geliyor.
   
• Peki kuantum bilgisayarlar neden önemli? Şöyle düşünelim, günümüzdeki süper hızlı bilgisayarların hesaplanması 2,5 milyar yıl alan hesaplamaları saniyeler içinde çözebilen bir bilgisayarla neredeyse dünya üzerinde kırılamayacak hiçbir şifre bulunmuyor. Bu aslında bize, kuantum üstünlüğüne erişen süper güçlerin "büyük veri"ye hâkim olacağını gösteriyor ve bu da tüm dünyaya hâkim olmak anlamına geliyor. Yani dünya liderlerinin kişisel bilgilerinden, her ülkenin devlet bankası şifresine kadar tüm interneti anında hack’leyebilen bir güçten bahsediyoruz.
   
• Tüm dünyanın internetini anında hack’leyen bir güç başka neler yapabilir? Mesela, normal radarların fark edemediği “hayalet uçakları” anında fark edebilir. Bu da tahmin edebileceğimiz gibi orduların en önemli güçlerinin bile etkisiz hâle getirmesine olanak tanır. İşin içine ordudan bankaya, insandan uzaya, kamu düzeninden siyasete kadar aklımıza gelen her şey girebilir. Yani dünya üzerinde gördüğümüz -hatta görmediğimiz- neredeyse her şeyi etkileyebilen bir güç yakında hayatımızın içine girecek.
   
• Kuantum bilgisayarla neler yapılabilir? Yapay zekâdan nesnelerin internetine kadar uzanan bambaşka bir boyut getirebilir, çözülmesi imkânsız hesaplamaları ya da algoritmaları saniyeler içinde çözebilir, uzayı keşfetmekte bizi trilyonlarca yıl öteye götürebilir ve hatta evrimsel süreçte belli bir popülasyonun son 250 bin yıldaki değişiminin analizini saniyeler içinde yapabilir. Günümüz bilgisayarları bu işlemleri yapmak için yüzlerce ve hatta binlerce yıl boyunca çalışmak zorunda kalırken hem de.
   

Uzayı, dünyayı, insanı günümüz koşullarından kat be kat hızlı bir şekilde keşfedilebilecek kuantum bilgisayarların; robotu, güvenliği, insanı, dünyayı gözeten bir şekilde geliştirilmesi ümidiyle geleceğin teknolojisini merak ve heyecanla beklediğimizi de ekleyelim.