Zeytinburnu'nun kültürel dokusuna verilmiş sessiz katkı

Mahalle: Zeytinburnu Yazı: Bige Örer Fotoğraflar: Deniz Sabuncu

İstanbul çok merkezli bir metropol. Çoğumuz gündelik hayat koşturmacasında kendi yaşam alanlarımızdan dışarı çıkmadığımız için bunu unutuyoruz. Oysa binlerce yıllık geçmişe sahip kentin sokaklarında keşfedilecek nice tarih, lezzet ve hikâye var. 

Bu yıl 17. İstanbul Bienali şehre yayılıyor, izleyiciye yaşadığı coğrafyayı farklı açılardan tanıma şansı veriyor. Belki her gün önünden geçtiğimiz ama kapalı tutulan yapının içine bu vesileyle ilk kez giriyor ve bu adımla birlikte kendimizi başkalaştıracak anlatıların içine düşüyoruz. 

İstanbul Bienali’nin mahallelerinden biri de Zeytinburnu. Bugün daha çok göçmenlerin yaşadığı, dar gelirli kesimin yoğunlukta olduğu bir coğrafya. Önemli tarihî yapıtlarının yanında güçlü geleneğe sahip hastaneleriyle İstanbul’un derinliğine de işaret eden bir semt. Tarihin ve şimdinin bir arada yaşama hâli bizlere Türkiye dinamikleri açısından çok şey söylüyor, hoşgörü üzerine düşünmeye davet ediyor.

Bizim-Tarihimiz-Kitaplarda-Bulunmaz

Sürece odaklanan, ortak üretim alanı

Bu bienal tamamlanmış sanat eserlerine değil, süreçlere odaklanıyor. Projelerin tümü ortak üretimler. İzleyiciyi de katılımcı olmaya davet eden, çalışmaların içinde yer almayı teşvik eden üretimlerden biri: Zeytinburnu Tıbbi Bitkiler Bahçesi. Burada işi sergilenen sanatçılardan Mariah Lookman’ın bienal projesi "alternatif tıp" ve "iyileşme" gibi iki kavramı merkezine alıyor. Müzik terapisinin ayurvedik öğretilerle buluşmasına alan açan işini kurgularken Lookman mahalleden çok şey öğrendi. Mezarlıklardan, Yenikapı Mevlevihanesi’nden ve Merkez Efendi’nin mirasını taşıyan türbesinden çok etkilendi. İstanbul’da geçirdiği uzun zaman içinde bu bölgede yürüyüşler yaptı ve Zeytinburnu Tıbbi Bitkiler Bahçesi’ne giden alternatif güzergâhlar belirledi.

Nelumbo, Lotus çiçekli bir su bahçesi 

Mahalle, sanat ve gelecek ilişkisi

Zeytinburnu Belediyesi bienalin bahçedeki sunumuna ilişkin özel tanıtım malzemeleri tasarladı ve bunları hem fiziksel olarak mahallelerin sıklıkla kullandığı noktalara yerleştirdi hem de sosyal medya kanallarından paylaştı. Bizler de sahada çalışan arkadaşlarımızın bölgeden olmasına dikkat ettik. Bu sayede izleyiciyi mahalleyle farklı bir ilişki kurmaya çağırdık. Belediyeyle yaptığımız işbirliği sayesinde de bienal ziyaretçilerini toplu taşıma araçlarını kullanmaya ve Lookman’ın adımladığı yolları yürümeye davet ediyoruz. Mahalle dokusunu, bölgenin çok kültürlü tarihini ve ruhani öğretilere kucak açışını deneyimlemek ancak orada zaman geçirerek mümkün olacak. Bienal misafir olduğu yerlerin dokusuyla, tonuyla ilişki kuran bir etkinlik. Mariah Lookman’ın Zeytinburnu Tıbbi Bitkiler Bahçesi’nde kalıcı olarak gerçekleştirdiği lotus havuzu burada kaldığı sürece bahçenin ziyaretçilerini bambaşka bir zihinsel serüvene davet edecek. Bölgenin hâlihazırda zenginliğiyle dikkat çeken kültürel dokusuna verilmiş sessiz bir katkı olarak işin, gelecekte de bu mekânda kültür sanat aktivitelerinin yer alabilmesi için bir adım olacağına inanıyorum.