İllüstrasyon: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/littleblackdotdesign/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayşe Ezgi Yıldız</a>26'ıncı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP26) başlamasına sayılı günler kaldı. 2020’de pandemi nedeniyle ertelenen konferans, 1-12 Kasım tarihlerinde 195 ülke liderinin katılımıyla İskoçya’nın Glasgow kentinde düzenlenecek. COP Başkanı Alok Sharma, şimdiden uyardı: “Konferans, kolektif iklim politikaları için belirleyici olacak.”<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">COP nedir ve neden önemli?</h3>İlk defa 1995’te düzenlenen COP zirvesi; ülke liderlerinin, iş dünyası temsilcilerinin, aktivistlerin ve medya mensuplarının her sene farklı bir ülkenin ev sahipliğinde bir araya gelerek iklim değişikliği ve iklim politikaları üzerine fikir alışverişinde bulundukları bir platform. Bu seneki COP'un önemli olmasının iki nedeni var: Pandemi nedeniyle bir sene ertelenmesi ve Paris Anlaşması’ndan bu yana kaydedilen gelişmelerin değerlendirileceği ilk konferans olması.Peki, bu ne demek? 2015’te 197 ülke tarafından kabul edilen Paris Anlaşması, bugüne kadar iklim konusunda atılan en kolektif adımlardan biri olarak kabul ediliyor. Anlaşmanın nihai hedefi, küresel sıcaklık artışını 2100 yılının sonuna kadar 1,5 °C üstü ile sınırlamak. Anlaşmayı kabul eden her ülke, bu hedefin gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için “niyet edilen ulusal katkı beyanı” (INDC) olarak bilinen bazı hedefler belirledi. Bu hedeflerin beş yılda bir güncellenmesi ve “daha da iddialı” hale getirilmesi üzerine de anlaşıldı. Kasım ayında gerçekleşecek COP zirvesi, bu beyanların test edileceği ve güncel beyanların tartışılacağı ilk zirve olacak.Bugüne kadar; ABD, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık dahil 113 ülke resmî olarak yeni beyanlar sundu veya beyanlarını güncelledi; ancak Çin, Hindistan ve Suudi Arabistan gibi ülkeler beyanlarını güncellemezken Brezilya gibi hedeflerini küçültenler de var.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İklim krizi ile mücadelede ne durumdayız?</h3>İklim politikalarına geniş bir perspektiften baktığımızda 2000’li yıllarda ciddi bir ilerleme kaydedildiğini görmek mümkün. London School of Economics'te yer alan Grantham Araştırma Enstitüsü’ne göre, dünya çapında 1.900'den fazla iklim mevzuatı bulunuyor ve bunların neredeyse üçte ikisi son 10 yılda <a fr-original-style="" href="https://www.economist.com/special-report/2020/09/17/costs-of-carbon" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yasalaştı</a>. Hâlihazırda 70’ten fazla ülke, 2050’ye kadar net sıfır emisyona ulaşmaya yönelik taahhütlerini açıkladı. Avrupa Birliği, 2019 yılında “Avrupa Yeşil Mutabakat” (European Green Deal) adını verdiği anlaşmayı imzalayarak iklim nötr olma yönünde bir dizi politika ortaya koydu. Buna göre, karbon salımı 2030’a kadar %50 oranında azaltılırken 2050’ye kadar sıfır karbon hedefine ulaşılacak.Tüm bunlara ek olarak; 5 Haziran Dünya Çevre Günü’nde COP26 iklim eylemi liderleri, “Race To Zero” isimli bir kampanya başlattı. Kampanya kapsamında, küresel karbon emisyonlarının %25’inden ve dünya GSH’sinin %50’sinden sorumlu olan 773 şehir, 31 bölge, 3 bin 67 şirket, 173 büyük yatırımcı ve 622 üniversite, 2050’ye kadar net sıfır karbon taahhüdünde bulundu.“Race to Zero” kampanyası, hükümetler dışındaki aktörleri iklim krizi mücadelesine dahil etme ve hükümetlere iş dünyasının Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşma konusunda istekli olduğunu gösterme açısından önemli bir rol oynuyor. Zira sıfır karbon hedeflerinin ulusal ve yerel düzeylerde artması her ne kadar gezegenimiz için olumlu bir gelişme olsa da birçok şirket, bu dönüşümden dolayı iş modellerinde çarpıcı değişiklikler yapmak zorunda kalacağı için harekete geçme konusunda isteksiz davranıyor. Vivid Economics’in tahminine göre; geçişle ilgili düzenlemeler, özellikle karbon fiyatlandırması ve teknolojik değişiklikler, dünyanın en büyük şirketlerinden 1.400'ünün toplam piyasa değerini %3 oranında veya 1,6 trilyon dolar azalmasına neden olabilir. Üstelik, hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların iklim politikalarını ertelemesinin şirketler üzerinde daha kalıcı ve büyük etkiler yaratacağı tahmin ediliyor. Bu da COP26 Zirvesi’nin iş dünyası için de önemli çıktıları olacağını gösteriyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Peki, COP26’nın başarısı nasıl ölçülür?</h3>Financial Times’tan Christina Figueres’e göre, COP26’nın başarısı üç ayrı unsura <a fr-original-style="" href="https://www.ft.com/content/a4cf5b10-17ad-42a9-9a3d-f678f3d443da" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">bağlı</a>. İlk olarak, tüm G20 ülkelerinin emisyonları en az %45 oranında azaltma sözü vermesi gerekiyor. İkinci olarak dünyanın en zenginleri olan G7 ülkeleri, yoksul ülkelerin iklim krizi kaynaklı uğradığı ekonomik kayıpları telafi etmek için finansal destek planı ortaya koymalı. Son aşamada ise iş, politikacılardan ziyade dünyanın önde gelen şirketlerinin CEO’larına düşüyor. Figueres, “CEO’lar ancak krizi önleyerek iş sürekliliğine sahip olabilecekleri gerçeğiyle yüzleşmeliler,” diyor. Bu yüzleşmenin yönetim kurullarına iklim uzmanlarını dahil etmeleri, iklim risklerini açıklamaları, tedarik zincirlerini temizlemeleri ve Uluslararası Enerji Ajansı’nın net sıfır karbon enerjisini okumaları ile mümkün olacağını da ekliyor.Öte yandan, COP26’nın başarısını COP25'te çözümsüz kalan sorunlardan kaçını çözdüğünü ve “niyet edilen katkı beyanlarının” ne derece yükseltildiğini inceleyerek de ölçmek mümkün. COP25’te çözülmeyen konuların başında karbon emisyonu kredisi ve karbon piyasası kurmak geliyordu. COP26'da da kömür kullanımını azaltma, iklim finansmanı, elektrikli araç dönüşümü ve ormansızlaşma gibi temel konuların yanı sıra karbon piyasası ana gündem maddelerinden biri olacak. Mümkün olan en fazla konunun çözüme kavuşması için özellikle ev sahibi Birleşik Krallık’ın ciddi bir efor sarf etmesi gerekiyor. Daha önümüzde 1 ay var; ancak heyecan şimdiden başladı. Bakalım COP26 zirvesi gerçekten “belirleyici” mi yoksa "hayal kırıklığı" mı olacak?

Pareto

26'ncı BM İklim Değişikliği konferansının başlamasına daha 1 ay var; ancak heyecan şimdiden başladı. COP26'nın iklim politikaları için “belirleyici” olması bekleniyor.

COP26’ya doğru: Ne durumdayız?

22 Nisan Dünya Günü’nü geride bıraktığımız bu hafta gelin hep birlikte iklim krizinden konuşalım. Dünyada yaşanan teknolojik gelişmelere hızla ayak uydururken siz de arada dünyanın bizim hızımıza ayak uyduramadığını düşünüyor musunuz? Artık kaçınılmaz olan bir gerçek var: İnsanlığın kendi iradesiyle küresel ısınma ve küresel soğuma neticesinde yarattığı iklim krizi ile daha gerçekçi bir sahnede karşı karşıyayız. Bir başka deyişle; 22 Nisan’da gerçekleşen İklim Zirvesi’nde son 10 yılın tarihin en sıcak yılları olduğuna ve sera gazı emisyonlarının 3 milyon yılda görülmeyen seviyelere ulaştığına dikkat çeken Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’ın sözleriyle “Uçurumun kenarındayız.”<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ekonomik riskler</h2>Birleşmiş Milletler'e göre, iklim değişikliği gibi zorluklarla mücadele etmeye yönelik Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşmak için küresel çapta yılda 5 ila 7 trilyon dolar yatırım yapılması gerekiyor.&nbsp;İklim değişikliği, her ne kadar çevreye yönelik bir risk olarak algılansa da ekonomik düzende birçok sıkıntıya yol açıyor. İklim değişikliğinin yol açtığı ve her yıl artan doğal felaketler küresel çapta milyarlarca dolar zarara sebep oluyor. Bu durum, gelişmekte olan birçok ülkede temel ihtiyaçlara ulaşımı engellerken bazılarında gündelik hizmetleri kesintiye uğratıyor.<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İklim krizi neleri etkiliyor?</h3><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklim değişikliği biyosferdeki canlı çeşitliliğini ve ekosistemlerini etkilerken bu durum tarım ve hayvancılığı; dolayısıyla da gıda fiyatlarındaki artışı ve tedarik zincirlerindeki sıkıntıları tetikliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Deloitte’un ocak ayında yayımladığı bir rapora göre; küresel ölçekte sıcaklık artışının 1,5 derece ile sınırlandırılmaması durumunda 2100 yılına kadar dünyada kişi başına düşen GSYH'nin %7 azalmasına neden olabilir.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2018’de yayımlanan Dünyada İstihdam ve Sosyal Görünüm Raporu’na göre, dünya çapında 1,2 milyar iş, doğrudan çevrenin sağlıklı ve sürdürülebilir yönetimine bağlı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2050 yılına kadar yaklaşık 1 milyar kişinin iklim nedeniyle göç edeceği <a fr-original-style="" href="https://www.thebalance.com/economic-impact-of-climate-change-3305682#whats-the-economic-impact-of-climate-chang" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">tahmin ediliyor</a>.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Economist Intelligence Unit, iklim değişikliği risklerine maruz kalan varlıkların toplam değerinin 2100’e kadar 43 trilyon dolara ulaşacağını tahmin ediyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ülkeler nasıl adımlar atıyor?</h2>Son otuz yılda dünya çapında kabul edilen iklim kriziyle ilgili yasa ve politikaların sayısında neredeyse 10 kat artış oldu.<a href="https://www.bbc.com/news/science-environment-55222890" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a href="https://www.bbc.com/news/science-environment-55222890" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>Örnek teşkil edenler:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Birleşik Krallık:&nbsp;<a href="https://www.bbc.com/news/science-environment-55222890" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>2008’den beri İklim Değişikliği Komitesi’nin tavsiyesine dayanarak beş yıllık sera gazı hedefleri belirliyor. Bugüne kadar belirlenen ilk üç “beş yıllık hedefe” bütçe aşılmadan ulaşıldı.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a href="https://www2.deloitte.com/za/en/insights/topics/strategy/economic-impact-climate-change.html" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a href="https://www2.deloitte.com/za/en/insights/topics/strategy/economic-impact-climate-change.html" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>Fas: Ulusal Enerji Stratejisi ile ulusal emisyonlarını azaltmak için 2030 yılına kadar elektrik üretiminin %52'sinin yenilenebilir kaynaklardan elde etmeye yönelik planlarıyla öne çıkıyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><a href="https://qz.com/1007833/swedens-climate-act-legally-commits-the-country-to-reach-net-zero-emissions-by-2045/" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a href="https://qz.com/1007833/swedens-climate-act-legally-commits-the-country-to-reach-net-zero-emissions-by-2045/" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>İsveç:<a href="https://qz.com/1007833/swedens-climate-act-legally-commits-the-country-to-reach-net-zero-emissions-by-2045/" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><a href="https://qz.com/1007833/swedens-climate-act-legally-commits-the-country-to-reach-net-zero-emissions-by-2045/" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>&nbsp;karbon yakalama yöntemini kullanarak 2045 yılına kadar net sıfır sera gazı emisyonuna ulaşmayı hedefliyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Danimarka:&nbsp;2030 yılına kadar emisyonları %70 oranında azaltma hedefiyle bu alandaki en iddialı ülke konumunda bulunuyor.</li></ul>Çin: Dünyanın en büyük karbondioksit üreticisi ve küresel karbon salımının %28'inden sorumlu olan Çin, 2060'a kadar karbon salımını sıfıra indirmeyi hedefliyor. Öyle ki; geçen hafta ABD ile masaya oturan ülke, iklim değişikliği mücadelesinde karbon nötr ekonomi oluşturmak amacıyla birlikte çalışmayı taahhüt etti.ABD: Çin'den sonra dünyadaki sera gazı salımından sorumlu ikinci ülke olan ABD'de Joe Biden’ın göreve gelmesiyle birlikte işler biraz değişecek gibi duruyor. 2016’da imzalanan Paris İklim Anlaşması’ndan çekilen eski ABD Başkanı Donald Trump’ın aksine Biden, göreve başladığı ilk gün anlaşmaya yeniden katılma kararı aldı. İklim kriziyle mücadeleyi döneminin önemli bir simgesi haline getirmeye çalışan Biden, geçen hafta gerçekleşen sanal İklim Zirvesi'ne&nbsp;de ev sahipliği yaptı. Biden’ın hedefleri arasında, 2030 yılına kadar sera gazı salınımını 2005'e kıyasla yarı yarıya indirerek bu konuda küresel lider olmak var.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kritik nokta:&nbsp;Greta Thunberg başta olmak üzere birçok iklim aktivisti, Biden’ın zirvede açıkladığı hedefleri “çok yetersiz” buldu.</li></ul>Avrupa:&nbsp;Avrupa Yeşil Mutabakatı ile AB, 2030 yılına kadar karbon salımını %50 oranında azaltmayı, 2050 yılında ise sıfır karbon salımı hedefine ulaşmayı planlıyor. Ayrıca Avrupa Komisyonu, yeşil yatırımları sınıflandırmak için bir kurallar kitabı yayımladı.Türkiye:&nbsp;Şubat 2021’de “İklim Değişikliğiyle Mücadele Sonuç Bildirgesi”ni açıklayan Türkiye, 2015 yılında sunduğu ulusal katkı beyanı çerçevesinde 2030’a kadar sera gazı emisyonlarında %21'e varan azalma hedefliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Merkez bankalarının politikaları</h2>İklim kaygıları, merkez bankalarının politikalarını da yeniden şekillendiriyor. Birleşik Krallık merkez bankası, Mart 2021’de net sıfır ekonomiye geçiş konusunda hükümetin çabalarını desteklemeyi resmî sorumlulukları arasına ekledi. Avrupa Merkez Bankası ise iklim kaygılarının para politikasına ne şekilde entegre edilmesi gerektiğine dair çalışmalar yürütüyor. Öte yandan, dünyanın birçok ülkesindeki merkez bankaları ve finansal denetçileri bünyesinde barındıran Finansal Sistemi Yeşillendirme Ağı’nın (NGFS) üye sayısı son iki senede <a fr-original-style="" href="https://www.project-syndicate.org/commentary/climate-change-central-banks-starting-to-lead-by-isabelle-mateos-y-lago-2021-04?a_la=english&a_d=6079936a7100de2ee41ffffd&a_m=&a_a=click&a_s=&a_p=%2Fsection%2Feconomics&a_li=climate-change-central-banks-starting-to-lead-by-isabelle-mateos-y-lago-2021-04&a_pa=section-commentaries&a_ps=&a_ms=&a_r=" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iki katına çıktı</a>.Sonuç olarak:&nbsp;Sürdürülebilir kalkınma için devlet ve özel sektör iş birliği ile karbon temelli ekonomiden yenilenebilir enerji temelli bir ekonomiye geçişin başladığı muhakkak. Şirketlerin karbon ayak izini azaltmaya yönelik çalışmalara ağırlık verdiği, elektrikli araç üretiminin arttığı, iklim krizinin uluslararası platformlarda daha çok konuşulduğu ve iklim politikaların geliştirildiği bir dönemden geçiyoruz; ancak bu politikaların sürdürülebilir olup olmayacağı konusunda hâlâ daha şüpheler var.

İKLIM KRIZI ile ilgili hikayeler