Donald Trump ile Jerome Powell arasındaki fırtınalı ilişkinin sonuna geliyoruz. Powell’ın görev süresi 15 Mayıs 2026 tarihinde bitecek. Powell’ın görev süresinin sona ermesinin ardından Fed yönetiminde kalmayacağı tahmin ediliyor. Bunun yanında Trump’ın özellikle ikinci döneminde defalarca ve alışık olmadığımız tarzdaki mesajları müstakbel başkanın politika yaklaşımına dair güçlü ipuçları veriyordu. İlkin Noel öncesi açıklanması beklenen yeni başkan adayı geçtiğimiz hafta nihayet açıklandı ve piyasaların zihnindeki en önemli soru işaretlerinden biri ortadan kalktı. Aday gösterme isimleri zaman zaman öne çıkan Waller, Hassett ve Rieder’ın aksine bir nevi “sessiz ve derinden” gelerek ipi göğüsleyen Kevin Warsh’u tanıyalım.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kimdir?</h2>1970 doğumlu olan Kevin Warsh, Başkan Bush döneminde, 2006-2011 yılları arasında Fed Guvernörler Kurulu’nda görev aldı. Göreve atandığında sadece 35 yaşında olan Warsh, böylelikle kurum tarihinin en genç guvernörü olma unvanını aldı. Warsh, Fed atamasından önce Morgan Stanley’de yatırım bankacılığı yapıyor ve Beyaz Saray’da ekonomik danışman olarak görev yapıyordu. 2008 krizinde dönemin Fed Başkanı ve merkez bankacılığı tarihinde adını efsaneler arasına yazdıran Ben Bernanke’nin çekirdek çalışma grubunda da yer alan Warsh, Fed’in G20 temsilcisi olarak uluslararası ilişkileri de yönetti. Bernanke’nin “piyasa öngörüsü ve temasları paha biçilmez” olarak nitelediği Warsh, Fed’deki görevinin sona ermesini takiben Stanford Üniversitesi’nde akademik hayata adım attı.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şahin mi Güvercin mi?</h2>Warsh, Fed’de görev yaptığı dönemde enflasyonist baskıya karşı temkinli duruşu ve faiz indirimlerinde kontrollü hareket edilmesi yönündeki mesajları sebebiyle şahinler kanadında sınıflandırılan bir merkez bankacı. Öte yandan Trump’ın başkan seçimi sürecinde verdiği ana mesaj, yeni başkanın faiz indirmeye hazır olması yönündeydi. Geçtiğimiz günlerde bu mesajlarını “Beyaz Saray’dan baskı gelmeden faiz indirecek başkan” ifadesiyle daha da netleştiren Trump’ın Warsh seçimi bu bağlamda piyasayı bir miktar şaşırttı. Warsh’un adının son günlere kadar tam olarak öne çıkmamasının da temel sebebi buydu.&nbsp;2008 yılında resesyon endişelerine karşın faizlerin sıfıra çekildiği dönemde faiz indirimlerinin enflasyonu tetikleyebileceği endişelerini dillendiren, niceliksel gevşeme (QE) programına mesafeli duran, 2011 yılında da tahvil alım programına karşı duran Warsh’un temkinli duruşu piyasaca bilinen bir gerçek. Buna karşın (enflasyon konusundaki endişeleri gerçekleşmese de) müzakereye açık yapısı ve fikir ayrılıklarına rağmen Bernanke ile uyumlu çalışması da bir köşeye not edilmeli.&nbsp;Warsh’un son dönemde verdiği demeçler ise daha güvercin tonda diyebiliriz. Warsh, salgın döneminde Fed’i “gecikmeli gelen geçmiş verilere fazla odaklanarak politika tabanını rayında tutan acil durum eylemlerini gözden kaçırmakla” itham etmesi bu değişimin önemli köşetaşlarından. Bu noktada Trump’ın mesajları ve beklentisi, Bernanke dönemindeki tutumunu sürdürmeyeceğinin de belgesi niteliğinde.&nbsp;Dip toplamda, piyasanın Warsh’a ilk tepkisinin “şahin aday” olmasının bir temeli var. Warsh’un bu geçmişi yeni başkanın sorgusuz sualsiz ve hızlı faiz indirimlerine gideceği yönündeki endişelerini törpülüyor. Bu noktada yine de ülkede politika faizinin Powell döneminden daha hızlı inme eğiliminde olacağı gerçeğinden kopmamak gerekiyor.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Piyasalara etkisi</h2>Warsh’un beklenenden şahin olarak algılanması, piyasalarda önemli sayılabilecek hareketlere sebep oldu. ABD’de endeksler Nasdaq öncülüğünde geriledi ve günü %0,4-%0,5 civarında düşüşle kapattı. Dolar endeksi, daha şahin bir piyasa beklentisiyle günü güçlenerek kapattı. Sürreel fiyatlamalarıyla piyasaların son aylarına damga vuran emtiların yıldızları altın ve gümüşte ise çok sert satışlar görüldü. Fiyatlardaki oynaklığın onlarca yıl sonra kripto para oynaklığını aştığı bu günlerde günlük %10’lara varan kayıplar yaşandı. Aşırı fiyatlamaların düzeltme hareketini tetikleyen haberin etkileri aradan geçen günlere rağmen hala baki. Nihayetinde, Trump’ın baskıları yüzünden Fed’in zayıflayacağı endişesi son emtia rallisini taşıyan faktörlerden biriydi.Tahvil cephesinde ise hareketlilik daha sınırlıydı. ABD 10 yıllık tahvilleri bu süreçte sınırlı sayılabilecek bir dalgalanma yaşadı. Kısaca, Warsh’un piyasalara etkisi ne bir ralli, ne de mevcut trendi değiştirecek bir kırılmaya sebep olmadı. &nbsp;Bu da pek tabii ki ve uç bir seçim olmaması sayesinde pozitif olarak değerlendirilebilir.&nbsp;<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Sonuç: Ateşten gömlek</h2>Fed’in yeni başkanı (devasa bir sürpriz yaşamazsak) Kevin Warsh olacak. Warsh’tan beklenen de (politika faizini hızla aşağı çekmek) Trump tarafından mükerrer kereler dile getirildi. Warsh’un omuzlarındaki dünyadaki her ekonomiye etki edecek olan yeni para politikası uygulayıcısı olma yükü, Fed yönetiminin ekonomi tarihine geçecek seviyede ayrışmış olması sebebiyle büyüyor. Daha kısa bir ifadeyle, Warsh’un faizleri indirebilmek için kurulu ikna etmesi, onların oylarını alması gerekecek.&nbsp;Warsh, sadece içsel değil dışsal faktörlerle de mücadele edecek. Politika üzerinde büyük etki sahibi olan finansal sistemin de hızlı faiz indirimleri istediği bilinen bir gerçek. Madalyonun diğer yüzünde ise Fed’in bağımsızlığına dair tartışmalar yer alıyor. Warsh, faiz indirimi misyonuyla şahin verileri güvercin tonda yorumlama eğilimine girdiği takdirde çatlak seslerin sayısı artacaktır.Warsh, bu etkiye karşı durmak adına daha temkinli bir duruş sergilediği takdirde de kendisini o koltuğa “oturtan” Trump’ın gazabına uğrayacaktır. &nbsp;Bu çatışma ise başka tartışmaların (en kötü senaryoda görevden alma tartışmaları) alevlenmesine sebep olabilir.&nbsp;Kısaca Warsh için kolay ve çilesiz bir yol yok gibi görünüyor. Piyasalarda büyük dalgalanmalara neden olmayacak ve iki cepheyi de öfkelendirmeyecek bir yolu kendi başına (biraz da Miran ve Waller’ın desteğiyle) inşa etmesi gerekecek. Zor bir dönemde, zor bir liderin yönetiminde zor kararlara imza atmak kelimenin tam anlamıyla ateşten gömlek giymektir. Waller da bu gömleği giydi. Artık gözler Waller’ın mayıs ayına kadar yürüteceği iletişimde...&nbsp;Son not: Warsh’un kayınpederinin Trump’ın üniversite arkadaşı, önemli bir bağışçısı ve Grönland’ı kapsayan iş fikirlerinin olduğuna dair spekülasyonlar bu yeniden dengelenme sürecinin magazinel boyutu olacaktır.&nbsp;

EXANTE

Donald Trump ile Jerome Powell arasındaki fırtınalı ilişkinin sonuna geliyoruz. Powell’ın görev süresi 15 Mayıs 2026 tarihinde bitecek. İlkin Noel öncesi açıklanması beklenen yeni başkan adayı geçtiğimiz hafta nihayet açıklandı ve piyasaların zihnindeki en önemli soru işaretlerinden biri ortadan kalktı. Aday gösterme isimleri zaman zaman öne çıkan Waller, Hassett ve Rieder’ın aksine bir nevi “sessiz ve derinden” gelerek ipi göğüsleyen Kevin Warsh’u tanıyalım.

Bir Fed Başkan adayının portresi: Kevin Warsh 101

<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/jan_eeckhout" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Jan Eeckhout</a>Geçtiğimiz yıl Nobel Ekonomi Ödülü, banka batışlarının dinamiklerini inceleyen iki ekonomistin yanı sıra, merkez bankalarının 1930'lardaki Büyük Buhran gibi tarihin en kötü bankacılık krizlerinden bazılarıyla nasıl başa çıktıklarını analiz eden çalışmaları nedeniyle eski ABD Merkez Bankası Başkanı Ben Bernanke'ye verildi. Altı ay kadar sonra, bulaşıcı etkileri ekonomileri istikrarsızlaştırabilecek, resesyonları tetikleyebilecek ve vergi mükelleflerine yüksek maliyetler yükleyebilecek bir başka ‘bankaya hücum’a (İng. bank run) tanık oluyoruz.&nbsp;Bankalar ekonomide çifte rol oynarlar; kısa vadeli mevduat ve tasarrufları alırlar ve daha sonra bu tasarrufları ipotek, işletme kredileri ve diğer yatırımlar şeklinde uzun vadede borç para vermek için kullanırlar. Yeterli sayıda mevduat sahibi bir bankanın iflas ederek tasarruflarını da beraberinde götüreceğinden korkmaya başladığındaysa bir hücum meydana gelir. Hepsi fonlarını çekmek için bankaya koşar, ancak banka bu fonları sağladığı diğer hizmetlere dağıttığı için iflas eder. Bu tür hücumlara tanık olan ABD Başkanı Franklin Roosevelt'in yönetimi (ardından dünyadaki diğerleri), mevduat sahiplerinin bir hücumun ardından paralarının en azından bir kısmını geri alamayacaklarına dair korkularını hafifletmek için sigorta planları oluşturdu.Ancak artık banka batışlarını sonsuza dek sona erdirebilecek teknolojik bir çözümümüz var. Bir ülkenin parasal otoritesi olan merkez bankası dijital bir para birimi (CBDC) oluşturabilir ve tüm mevduat sahiplerine (vergi mükellefleri) merkez bankasında faiz getiren hesaplar sağlayabilir. Böyle bir sistem, daha geniş ödeme sistemini daha akıcı hâle getirerek finansal işlemlerin önündeki birçok engeli ortadan kaldıracaktır.Bu sistem, son yıllarda ortaya çıkan kripto paraların ve spekülatif saadet zincirlerinin Vahşi Batısı gibi bir şey olmayacağı gibi, sosyalleştirilmiş bankacılık da olmayacaktır. Rakip operatörlerle bankacılık yapan diğer kullanıcılara anında akıllı telefon ödemeleri yapılmasını sağlayan şık uygulamalar ve yenilikçi hizmetler sunan çok sayıda fintech şirketi (Revolut, Wise, N26) zaten var. Aynı finansal operatörler, merkez bankası tarafından tutulan CBDC bakiyelerine erişebilir ve işlem maliyetlerini en aza indirerek müşteriler için rekabet edebilir.&nbsp;Elbette geleneksel bankalar da rekabet ediyor; ancak bunu daha kötü biçimde ve müşteriler açısında skandal maliyetlerle yapıyorlar. Merkez bankası tarafından uygulanan bankalar arası faiz oranı %3 ise, geleneksel bankanız size mevduat üzerinden en iyi ihtimalle %1 teklif eder ve diğer iki yüzde puanı kâr olarak alır. Geleneksel bankalar tekel gücü uygulayabilir çünkü ödemeler için anında takas yoktur. Amerika Birleşik Devletleri'nde bir para transferinin banka hesabınıza girmesi genellikle en az iki iş günü sürer. Daha da kötüsü, geleneksel bankaların aşırı risk alması, banka para çekme talebinizi karşılayamadığında risksiz mevduatınızı riskli bir yatırıma dönüştürür.Faiz getiren bir CBDC ile bir bankaya hücum imkansızdır. Son çare mercii olarak merkez bankası, mevduat sahiplerinin paralarını aynı anda çekmek istemeleri hâlinde gerektiği kadar para basabilir. Ve kullanıcılar arasındaki akıcı, anlık transferler sayesinde rekabet bu mevduatlara %3 getiri sağlayacaktır. Geleneksel bankalar dışında bu çözüme kim karşı çıkabilir ki?Elbette geleneksel bankalar finansal sistem için çok önemlidir çünkü kredi vererek değer yaratırlar. Mortgage için başvuran hane halklarının ödeme gücüne sahip olup olmadıklarını ve işletme kredilerinin kârlı yatırımlar için kullanılıp kullanılmayacağını izlerler. Kredi vermek her zaman riskli olduğundan, en rekabetçi banka bile verdiği her kredide belli bir kâr oranı talep edecektir. Bankanın bugün fon sağlayabildiği %3'lük bankalar arası faiz oranı, bir ipotek için %5'lik bir faiz oranına ya da bir teknoloji girişiminin riskli bir yatırımı için %9'luk bir orana neden olabilir. Bu riskleri değerlendirmek ve fiyatlandırmak için banka gibi bir kuruma ihtiyaç vardır.Ancak bankalar mevduat sahiplerinin parasıyla oynayarak ve hükümetin kendilerini kurtarmasına güvenerek kâr edebildikleri için çok fazla risk üstlenme eğilimindedirler. Bu nedenle akademisyenler ve regülatörler uzun zamandır bankaların daha yüksek sermaye gerekliliklerine tabi olması gerektiğini savunmaktadır. Riskli yatırımları finanse etmek için hane halkının tasarruflarını kullanamadıklarında ya da hükümet kurtarmalarına bel bağlayamadıklarında, risk almaları keskin bir şekilde azalacaktır.Bir CBDC, bankacılık sektörüne piyasa disiplini getirecektir. Geleneksel bankalar kârlı kredileri seçmeye odaklanmak zorunda kalacak ve perakende şube ağlarının çoğunu kapatacaklardır. Aynı şekilde, kredisiz ödeme sistemimizi ele geçiren kredi kartı oligopolü güneşte kar gibi eriyecektir. Onun yerine, CBDC hesabınıza erişim sunan bir rakipler ağı tarafından işletilen akışkan bir ödeme sistemine sahip olurduk. Günümüz ekonomisinde hane halkları, bankaların batmasına karşı güvenli bir şekilde korunan mevduatları üzerinden %3 alacaklardır.Yine de bir CBDC yakın değil. Merkez bankacıları, bankacılık sektörünün çöküşüne yol açacağı bahanesiyle geleneksel bankaların nakit ineğini kesmekten korkuyor. Özel banka lobisi dijital inovasyona şiddetle karşı çıkacak ve finansal sistemin istikrarı pahasına hakim konumunu korumaya çalışacaktır.&nbsp;Yine de CBDC'lerin beklenenden daha erken uygulamaya konulduğunu görebiliriz. Eğer büyük ekonomilerden biri bu yola girerse, diğerleri de aynı yolu izlemek zorunda kalacak ya da para birimlerinin gölgede kaldığını görme riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Bu nedenle Kanada Merkez Bankası, ABD'nin kendi CBDC'sini kurmaya karar vermesi hâlinde bunu uygulamaya hazır olduğunun sinyalini verdi bile. Çin, dijital renminbi ile uluslararası işlemlere hâkim olmaya çalışırsa, diğer merkez bankaları da kesinlikle aynı şeyi yapmaya teşvik edilecektir.Bankacılık sektörünü sekteye uğratacak ilk büyük adımı kim atarsa atsın, bu adım yeterince yakın bir zamanda gelmeyecektir. Banka batışlarını sona erdirecek ve finansal istikrarı sağlayacak araçlara zaten sahibiz. İhtiyacımız olan tek şey bunları kullanma iradesi.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Jan Eeckhout, UPF Barcelona'da Ekonomi Profesörü ve “The Profit Paradox: How Thriving Firms Threaten the Future of Work” (Princeton University Press, 2021) kitabının yazarıdır.©&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.project-syndicate.org/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Project Syndicate</a>, 2023.

Aposto Gündem

Son bankacılık krizinin ardından, finansal otoriteler modern dijital teknolojilerin gelecekte bu tür sorunları önlemek için nasıl kullanılabileceğini ciddi bir şekilde düşünmeli. Bir merkez bankası dijital para birimi hem finansal işlemlerin önündeki pek çok engeli, hem de bankaların batma riskini sonsuza kadar ortadan kaldırabilir.

Bankacılık krizine en basit çözüm

<h3 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Nobel Ekonomi Ödülü bankaların kendilerine özgü ve güvenilir rolünü perçinleştirdi</h3>Ekonomi Hizmetleri Nobel Ödülü, ABD Merkez Bankası’nın eski başkanı Ben Bernanke ile sırasıyla Chicago Üniversitesi ile Washington Üniversitesi’nden ekonomistler Douglas Diamond ve Philip H. Dybvig‘e verildi. The Wall Street Journal (WSJ) ve diğer gazeteler tarafından duyurulan bilgiye göre, üç ismin gösterdiği çalışma sadece Büyük Buhran ve Büyük Finansal Kriz‘de bankaların oynadığı role değinmekle kalmıyor, aynı zamanda arabulucu bankaların modern ekonomide oynadığı role işaret ediyor.&nbsp;Nobel komitesi tarafından yapılan açıklamada, Diamond ve Dybvig’in bankalara hücum edilme riskinin olduğu, hassas bir dönemde ‘olgunluk dönüşümü’ teorisini öne sürdükleri ve uzun vadede projeleri desteklemek için vadesiz mevduat kullanan bir enstitünün en etkin uzun dönemli düzenlemeyi yaptığını gösterdikleri, kaydedildi... Yazının devamı için <a fr-original-style="" href="https://fintechistanbul.org/2022/10/17/nobel-ekonomi-odulu-bankalarin-kendilerine-ozgu-ve-guvenilir-rolunu-percinlestirdi/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buraya</a> tıklayabilirsiniz.

FinTech İstanbul

• 2022 Nobel Ekonomi Ödülü bankalar ve finansal krizler üzerine yaptıkları araştırmalar neticesinde Ben Bernanke, Douglas W. Diamond ve Philip H. Dybvig tarafından paylaşıldı. Bernanke 2008 finansal krizi sırasında ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı olarak görev almaktaydı.

Ben Bernanke ile ilgili hikayeler