<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/fadillioglucagla/?igshid=NzZlODBkYWE4Ng%3D%3D&utm_source=aposto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Çağla Fadıllıoğlu</a>&nbsp;Bonn Üniversitesi, Frankfurt'taki Leibniz Finansal Araştırma Enstitüsü SAFE ve Kopenhag Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından yapılan <a fr-original-style="" href="https://phys.org/news/2024-02-global-survey-broad-majority-population.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yeni bir çalışma</a>, ilk kez dünya nüfusunun büyük bir çoğunluğunun iklim eylemini desteklediğini ve iklim kriziyle mücadele için kişisel bir maliyete katlanmaya&nbsp;hazır olduğunu ortaya koyuyor.<a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/s41558-024-01925-3" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Nature Climate Change bilimsel dergisinde yayımlanan bulgular</a>, 125 ülkede yaklaşık 130.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen ve küresel çapta yapılmış olan bir ankete dayanıyor. Araştırmaya göre:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Dünyada her dört kişiden neredeyse üç tanesi iklim kriziyle mücadeleye kişisel gelirlerinin yüzde 1'i oranında katkıda bulunmaya hazır durumda. Bu miktar, iklim eylemine önemli bir katkı potansiyeline sahip.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yüzde 90’a yakın ezici bir çoğunluk ise iklim yanlısı sosyal normları destekliyor ve daha fazla siyasi eylem çağrısında bulunuyor.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Küresel ısınmadan özellikle etkilenen ülkelerde iklim kriziyle mücadele isteği önemli ölçüde daha yüksek. Kişi başına düşen GSYH'nin yüksek olduğu ülkelerde ise bu isteklilik diğer ülkelere kıyasla daha düşük.</li></ul>Bonn ve Kopenhag Üniversiteleri ve SAFE'den meslektaşlarıyla birlikte çalışmayı yürüten Prof. Armin Falk,&nbsp;"Sonuçlar son derece cesaret verici. &nbsp;Dünyanın iklimi küresel bir kamu malı ve korunması dünya nüfusunun ortak çabasını gerektiriyor. Dünya nüfusunun büyük bir çoğunluğunun iklim eylemini desteklediğini tespit ettik."açıklamasında bulundu.&nbsp;SAFE ekonomisti Peter Andre ise, "Neredeyse tüm ülkelerde iklim yanlısı sosyal normların yaygın olarak onaylandığını da belgeliyoruz" dedi. Anket sonuçlarına göre, katılımcıların yüzde 86'sı ülkelerindeki insanların küresel ısınmayla mücadele etmesi gerektiğine inanıyor. Andre ayrıca hükümetlerin iklim kriziyle mücadele için daha fazlasını yapması gerektiği yönünde küresel bir talep olduğunu belirtti.Harekete geçme isteği sistematik olarak hafife alınıyorBu cesaret verici istatistiklere rağmen, araştırmacılar aynı zamanda yurttaşların iklim kriziyle mücadele konusundaki istekliliğinin her ülkede sistematik olarak düşük tahmin edildiğini de belgeliyor. Çalışmaya göre gelirlerinin yüzde 1'ini iklim eylemine ayırmaya istekli olan vatandaşların gerçek oranı küresel olarak yüzde 26 puan düşük tahmin ediliyor.Prof. Armin Falk konuyla ilgili olarak şöyle dedi: "Diğer insanların iklim değişikliğine karşı harekete geçme istekliliğine ilişkin sistematik yanlış algılar, iklim değişikliğine karşı başarılı bir mücadelenin önünde engel teşkil edebilir. İklim eylemine yönelik kamuoyu desteğini sistematik olarak hafife alan insanlar, genellikle kendileri de eyleme geçme konusunda daha az istekli oluyorlar."Sonuçlar, iklim değişikliğiyle mücadelede bireysel istekliliği daha da artırmak için potansiyel olarak etkili bir strateji önermekte. Araştırmacılar, her türlü iklim eylemine karşı çıkan gürültülü bir azınlığın endişelerini yinelemek yerine, dünyanın dört bir yanındaki insanların büyük çoğunluğunun iklim değişikliği konusunda harekete geçmeye istekli olduğunu ve ulusal hükümetlerinin harekete geçmesini beklediğini etkili bir şekilde iletmemiz gerektiğinin altını çizdi.&nbsp;Peter Andre mevcut kötümserliğin cesaret kırıcı ve felç edici olduğunu belirtti.&nbsp;"Bulgularımız, iklim eylemi konusunda daha fazla iyimserliğin olumlu bir dinamiği ortaya çıkarabileceğini gösteriyor" diye de ekledi.Çalışma kapsamında yapılan anket, 2021/2022 Gallup Dünya Anketi'nin bir parçası olarak gerçekleştirildi. Küresel İklim Değişikliği Anketine dahil edilen ülkeler, küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 96'sını, küresel GSYH'nin yüzde 96'sını ve dünya nüfusunun yüzde 92'sini oluşturuyor. Çoğu ülke örneklemi yaklaşık 1.000 katılımcı içermekte ve toplam örneklem 129.902 kişiyi kapsıyor.

Dünyahali

İklim krizi ile mücadele 

İklim Eylemi Küresel Olarak Destekleniyor

<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://phys.org/news/2021-11-warmer-soil-carbon.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Toprak ısındığında daha az karbon depoluyor</a></h3>“Nature Communications” dergisinde yayımlanan <a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/s41467-021-27101-1" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalışmaya</a> göre, küresel ısınma toprakta depolanmış karbonun atmosfere salımına sebep olabilir.&nbsp;Dünyanın çeşitli bölgelerinden 9000'den fazla toprak örneğine ilişkin verilerin kullanıldığı çalışma; sıcaklıklar arttıkça toprağın karbon depolama özelliğinin ciddi şekilde azaldığını gösteriyor.&nbsp;Bu etkileşim, iklim sisteminde pozitif geri beslemenin olduğu durumlardan birisi olarak sayılıyor. Küresel ısınma arttıkça toprakta bulunan karbon açığa çıkıyor. Karbon atmosferdeki sera gazı miktarını yükseltiyor ve &nbsp;ısınmanın daha da artmasına sebep oluyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/3/1637732216515.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.51" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çalışmadaki bir diğer bulgu ise, karbon salımı miktarının toprak tipine bağlı olduğu:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İri parçalı ve düşük killi topraklar, ince yapılı ve kil açısından zengin topraklara göre üç kat daha fazla karbon kaybediyorlar. Bu durum, yüksek enlemlerdeki bulunan toprakların iklim değişikliğine karşı daha savunmasız durumda olduklarına işaret ediyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tropik bölgelerde bulunan topraklar ise, küresel ısınmadan bu bağlamda daha az etkilenecekler.</li></ul><h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://phys.org/news/2021-11-antarctic-ice-sheet-destabilized-decade.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Son yıllarda hızlanan Antarktika buz kütlesi kaybı, kritik eşiğe yaklaşıldığının göstergesi olabilir</a>&nbsp;</h3>“Nature Communications” dergisinde yayımlanan bir diğer <a fr-original-style="" href="https://www.nature.com/articles/s41467-021-27053-6" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalışmada</a> ise, Antarktika Buz Tabakasının, Son Buzul Çağı'nı takip eden doğal ısınma dönemindeki durumu incelendi.&nbsp;Almanya’nın Bonn Üniversitesi’nde yürütülen veri modeli çalışması, iklim sisteminde bu dönemde aşılan kritik noktaya erişmenin sadece on yıl sürdüğünü, ardından yaşanan buz kütlesi kaybının ise yüzyıllarca devam ettiğini gösteriyor.&nbsp;Çalışma, günümüzde hızlanarak artmakta olan Antarktika buz kütlesi kaybının da böyle bir kritik noktaya gelinmesine benzediğine işaret ediyor. Bu noktaya ulaşıldığı takdirde; geri dönüşü olmayan, uzun süreli buz geri çekilmesi ve küresel deniz seviyesi yükselmesi yoluna girilmiş olacak.<h3 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_21_5916" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Avrupa Yeşil Anlaşması kapsamında üç yeni tasarı</a></h3>Avrupa Birliği Komisyonu, Avrupa Yeşil Anlaşması kapsamında “üç yeni girişimi” benimsediğini duyurdu. Yeni tasarı ile;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">ormansızlaşmayı durdurmak,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">sürdürülebilir atık yönetimini yenileştirmek,&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">toprakları insanlar, doğa ve iklim için sağlıklı hale getirmek amaçlanıyor.</li></ul>Ormansızlaşmayı ve orman bozulmasını engellemek için hazırlanan&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/environment/publications/proposal-regulation-deforestation-free-products_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yönetmelik</a>;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">AB vatandaşlarının AB pazarında satın aldığı, kullandığı ve tükettiği ürünlerin “küresel ormansızlaşmaya ve orman bozulmasına katkıda bulunmayacağını” garanti edecek.</li></ul>Atık sevkiyatlarına ilişkin revize edilmiş <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/environment/publications/proposal-new-regulation-waste-shipments_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yönetmelikle</a>;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">OECD üyesi olmayan ülkelere atık ihracatı kısıtlanacak ve yalnızca üçüncü ülkeler belirli atıkları almaya istekliyse ve bunları sürdürülebilir bir şekilde yönetebiliyorsa izin verilecek.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">OECD ülkelerine yapılan atık sevkiyatları izlenecek; eğer varış ülkesinde ciddi çevre sorunları yaratıyorlarsa askıya alınabilecekler.</li></ul>Yeni hazırlanan <a fr-original-style="" href="https://ec.europa.eu/environment/publications/eu-soil-strategy-2030_en" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">AB Toprak Stratejisi</a> ile;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Tarım arazilerinde toprak karbonunun arttırılması, çölleşmeyle mücadele ve de bozulmuş araziyi ve toprağın eski haline getirilmesi hedefleniyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Açıklanan strateji, toprakların korunması, restorasyonu ve sürdürülebilir kullanımı için somut önlemler içeren bir çerçeve oluşturuyor. Bunun yanında bir dizi gönüllü ve yasal olarak bağlayıcı önlem içeriyor.</li></ul>

Haberler

Amerika Birleşik Devletleri’nde George Floyd’un 25 Mayıs’ta polis gözetimi altında öldürülmesinden bu yana devam eden protestolar, Black Lives Matter sloganı altında sivil hakların uygulanmasına dair eşitsizlikleri eleştirdiği kadar daha geniş çaptaki yapısal sorunlara da dikkat çekiyor. Ekonomik bağlama baktığımızda sosyal adaletsizliğin ABD’de günlük hayatın birçok noktasına nüfuz ettiğini ve serbest piyasa düzeninde azınlıkları sistematik olarak dezavantajlı konuma koyduğunu görüyoruz. Servet birikimini temel alan mevcut düzen içerisinde siyah vatandaşlar ve diğer demografik azınlık gruplarının, çoğunluktaki bireylere tanınan birçok ayrıcalıktan yoksun kalarak uzun vadede adaletsizlikten daha çok etkilenmesi ve bunun ülke ekonomisi üzerinde yarattığı büyük yük, verilerle destekleniyor.<ul><li>Nasıl? ABD’de on yıllardır devam eden sivil haklar hareketi sonucunda siyah ve diğer etnik kökenlerden gelen ABD vatandaşları, çoğunluğu oluşturan beyaz ırkın sahip olduğu bazı haklara kavuşmuş olsa da kurumsal yapının derinlerine işleyen ırkçı pratiklerin, ekonomik kalkınmayı etkileyen pek çok alanda azınlıkları görmezden geldiği ya da onları dışladığı, araştırmalar sonucunda ortaya konuyor. Eğitim, istihdam, birikim ve mülkiyet gibi başlıklarda azınlıklar, beyazların oluşturduğu çoğunluktan daha kötü durumda. Örneğin, ABD merkez bankası Fed’in 2016 verilerine göre demografik gruplara bakıldığında beyaz vatandaşların siyah vatandaşlara kıyasla ortalama net varlıklarının 6,76; medyan net varlıklarının 9,72 kat daha fazla olduğu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.federalreserve.gov/econres/notes/feds-notes/recent-trends-in-wealth-holding-by-race-and-ethnicity-evidence-from-the-survey-of-consumer-finances-20170927.htm">görülüyor</a>. Tarihsel olarak da medyan hanehalkı varlığına baktığımızda ırksal olarak giderek açılan farkı görebiliyoruz.</li></ul><figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-06-15T21:41:55.420Z.png" alt="grafik"><figcaption>The Washington Post'un Minneapolis Fed ve Bonn Üniversitesi verileriyle hazırladığı bu grafik, ABD'de beyaz ve siyah hanehalkları arasındaki enflasyona göre düzeltilmiş medyan gelir farkını gösteriyor.</figcaption></figure>&nbsp;<ul><li>Eğitim: ABD merkez bankasının araştırmaları, bireylerin aldığı eğitimle elde ettiği gelir düzeyinin yüksek bir korelasyona sahip olduğunu <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://research.stlouisfed.org/publications/page1-econ/2017/01/03/education-income-and-wealth/">gösteriyor</a>. Daha yüksek derecelerde eğitim alan bireyler; finansal olarak zor dönemleri atlatmalarını sağlayacak daha likit varlıklara, riski dağıtacak daha çeşitli yatırımlara ve daha düşük borç/varlık oranlarına sahip oluyor. Bu bağlamda; siyah vatandaşların yüksek eğitime daha zor ulaşması, okudukları okulların daha az fonlanması ve eğitim kalitesinin daha düşük olması, sistematik eşitsizliği yayan önemli <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.brookings.edu/articles/unequal-opportunity-race-and-education/">unsurlar arasında</a>. &nbsp;</li><li>İstihdam: Ülkede koronavirüs salgınının yayılmaya başladığı mart ayından bu yana 40 milyondan fazla kişi yeni işsizlik maaşı başvurusunda bulundu. Son haftalarda gelen veriler, işsizlik oranında ve işsizlik maaşı almaya devam eden kişi sayısında azalma gösterse bile demografik olarak çoğunluk ve azınlıkların farklı oranlarda etkilendiği görülüyor. Örneğin, analiz platformu FiveThirtyEight’in en son yayımlanan işsizlik verilerine dair analizi, siyah ve Asya kökenli ABD vatandaşları için işsizlik oranının arttığını, beyaz ve Latin kökenli vatandaşlar için düştüğünü <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://fivethirtyeight.com/features/mays-jobs-report-brought-good-news-but-not-for-everyone/">gösteriyor</a>. Dün, ABD merkez bankası Fed’in Dallas Şubesi Başkanı Robert Kaplan’ın bu konudaki görüşlerine <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://apos.to/s/5ee67ff04ba8e753319174ad">yer vermiştik</a>. &nbsp;</li><li>Diğer göstergeler: Yukarıda bahsettiğimiz göstergelerin yanı sıra, özellikle son dönemde içinden geçtiğimiz salgın günlerinde eşitsizliklerin nasıl yayıldığını daha keskin şekillerde gözlemleyebiliyoruz. Örneğin, The Washington Post’un ABD nüfus sayım bürosunun verilerine dayandırdığı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.washingtonpost.com/business/2020/06/04/economic-divide-black-households/">analizine</a> göre siyah ABD vatandaşları; gıda güvensizliği, gelir kaybı, ev kredisi veya kira ödemelerini kaçırmak, ev ve sigorta sahibi olmak gibi konularda ülkede yaşayan diğer ırklardan vatandaşlara kıyasla daha kötü durumda. &nbsp;</li><li>Sonuç? Sosyal adaletsizlik, ekonomik kalkınmada doğrudan etken rol oynayan birçok alanda <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://edition.cnn.com/videos/politics/2020/06/12/closing-argument-systemic-racism-us-economy-kudlow-cpt-vpx.cnn">tezahür ediyor</a>. 20. yüzyıldan bu yana devam eden sivil haklar hareketleri, bu eşitsizlikleri azaltmak konusunda önemli adımlar atsa da mevcut ekonomik verilerin gösterdiği üzere kat edilmesi gereken uzun bir mesafe bulunuyor. Son dönemde canlanan protestoların uzun vadede ABD’de gerekli olan kurumsal ve yapısal reformları getirip getiremeyeceğini ise zaman gösterecek.</li></ul>

Bonn Üniversitesi ile ilgili hikayeler