<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/mine-durusu-tanriover-53015336/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver</a>‘Sabah kahvemi içmezsem tüm gün başımın üstünde bir bulut ile dolaşıyorum’ diyenler, ‘bir fincan kahvenin kırk yıllık hatırını’ gönlünde taşıyanlar, ‘şu hayatta bir kahvem var’ diye serzenişte bulunanlar, termosuyla yapışık yaşayan kahve tutkunları, buyrunuz bugün size güzel haberlerim var.&nbsp;Geçtiğimiz on yılda kahvenin sağlığımız üzerindeki etkilerine dair pek çok olumlu haber gelmeye başladı.&nbsp;Bilimsel araştırma sonuçları biz kahve tutkunlarının, kahvelerimize biraz daha sıkı sıkıya sarılmamıza yardımcı oldu. Geçtiğimiz ay yayınlanan bir <a fr-original-style="" href="https://academic.oup.com/eurjpc/advance-article/doi/10.1093/eurjpc/zwac189/6704995" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalışmada</a> kafeinli ya da kafeinsiz tüm kahve tiplerinin tüketiminin kalp damar sistemi ilişkili akut olayları ve ölüm riskini azalttığı gösterildi. Üstelik de daha önce inandığımızın aksine, kafeinli kahve tiplerinin ritim bozukluğu riskini kafeinsiz kahveye göre daha fazla azalttığı saptandı. Oysa ki yakın zamana kadar bir çok hekim özellikle kalp damar hastalığı olan hastaların kahve tüketiminden kaçınması gerektiğini söylüyordu. Kahveyi temize çıkardığı için bilime kucak dolusu teşekkürlerimi sunuyorum! Avrupa Kardiyoloji Derneği 2021 yılında güncellediği <a fr-original-style="" href="https://academic.oup.com/eurheartj/article/42/34/3227/6358713" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kılavuzunda</a>, günde 3-4 fincan kahve tüketiminin zararlı olmayacağını, hatta kalp damar hastalıklarının önlenmesinde orta düzeyde bir koruyucu etkisi olabileceğini belirtti.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/food-features/coffee/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kahve içerdiği</a>&nbsp;kafein, vitamin B2, magnezyum ve bitkisel polifenoller sayesinde faydalı etkilerini sergiler.&nbsp;Değişik çalışmalarda, kahvenin kanser hücrelerinin gelişimini ve yayılmasını yavaşlattığı, antioksidan ve antiinflamatuar etkiler gösterdiği, insülin direncini azaltarak tip 2 diyabet gelişimini ve gut ataklarını engellediği, kalp krizi ve inme riskini azalttığı gösterildi. Bunların yanında içindeki doğal polifenoller sayesinde, kahvenin nörolojik faydalar da sağladığı ve bilişsel performansı artırdığı, bazı insanlarda antidepresan etki gösterdiği, hatta Alzheimer ve Parkinson hastalığı gibi hastalıkların gelişme riskini azalttığı belirtiliyor.&nbsp;Elbette ki burada kahvenin sağlığımız üzerindeki etkilerini belirleyici olan en önemli faktör: miktar. Kahvenin içindeki aktif madde olan kafein aslında bir uyarıcı madde<a fr-original-style="" href="https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/spilling-beans-how-much-caffeine-too-much" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">. Aşırı kahve tüketiminin</a> uyku bozuklukları, endişe bozukluğu, idrar miktarında artış ve susuz kalma, mide rahatsızlıkları ve reflü ve hatta kalp hızında artış ve ritim bozuklukları ile ilişkili olabileceği de bir gerçek. Yani burada kahve severlere vereceğim mesaj şu; eğer o gün 4 fincan kahve içtiyseniz ve 5. fincan size göz kırpıyorsa, ona nazikçe hayır demenizde ve ertesi gün tekrar buluşuncaya kadar dostça ayrılmanızda fayda var! Gebe kadınlarda ise kafein plasentadan bebeğe geçebildiği ve bebeğin gelişimini olumsuz etkileyebileceği için güvenli miktar günde 2 fincan ile sınırlı. Bu arada kahve tüketirken şeker ve krema gibi süslerden kaçınmanızı öneririm. Yukarda saydığımız faydaların bir çoğu kahvenin asil ve sade güzelliğini gölgeleyen yüksek yağ ve kalori içerikli maddeler tarafından sıfırlanabilir.&nbsp;Maalesef kahve ile ilgili en acı gerçek, fincanımıza gelene kadar geçtiği yolda ciddi bir <a fr-original-style="" href="https://ourworldindata.org/carbon-footprint-food-methane" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">karbon ayak izi</a> bırakması.&nbsp;Bir kilogram dana etinin karbon ayak izi ortalama 71 kg iken, bir kilogram kahveninki 29 kg ve bu diğer tüm bitkisel ürünlerin çok çok üstünde. Şöyle ki kahve çekirdeği yerine fasulyeden konuşuyor olsaydık bu değer, 29 kg yerine 2 kg olacaktı. Yani, kahve tüketimimizde aşırıya kaçmak sadece bize değil dünyamıza da zarar veren etkilere sahip. Hayatımızda önemli yer tutan her şeyde, dünyada bıraktığımız izi de düşünmek zorundayız. Ancak bu şekilde, hem dünyamıza hem de kendimize karşı şefkatli bir hayat sürmemiz mümkün olur.

Dünyahali

Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı var, peki kaç kilogram karbon ayak izi?

Kahvenin Fincanımıza Kadar Geçtiği Yol

<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/mine-durusu-tanriover-53015336/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver</a>Merhaba dünyalı! Bugün biraz hayattan ve zihnimizden, gerçeklerimizden ve düşlerimizden bahsedeceğiz. Sizlere bu satırları pandeminin başından beri kaçtığım, ama en sonunda beni de yakalayan Covid-19 karantinasından yazıyorum. Modern bilimin en büyük başarılarından olan aşılar sayesinde enfeksiyonun komplikasyonlarından korunmuş bir şekilde evimdeyim ve güvendeyim. Hastalık berbat, ama durmak şahane! Ne çok ihtiyacım varmış! Tam da sonbahar ekinoksuna denk gelen bu karantinayı, durup kendime dönerek hayatıma ektiğim tohumları hasat edecek bir inzivaya dönüştürmeye niyet ettim. Bu kendimle kalma halini Piraye’nin <a fr-original-style="" href="https://www.monakitap.com/kitap-detay.php?k=381543" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">‘Seyir’</a> kitabı ile taçlandırdım. Onun kelimeleri ile:&nbsp;‘insan tasarımım ve Can’ımın’, ‘bilincim’ ile bir olma ve ortak hareket etmesinin önünde türlü çeşitli oyunlar oynayıp tuzaklar kuran ‘zihnimi’ dışardan izlemek için, bir pencere açtım kendime.&nbsp;İnsanı tehlikelerden ve acıdan uzak tutmak için programlanmış olan ve yaşamın erken yıllarından başlayarak her türlü deneyimi etiketleyerek kaydeden zihnimiz, yıllar içinde biriktirdikleri ile çeşitli kurgular oluşturup, bizi belki hiç olmamış ve çoğu zaman da hiç olmayacak bir takım senaryolar içinde savurup duruyor. Bu düşüncesel kurgulara kendimizi kaptırıp gidersek de vay halimize: endişe, pişmanlık, takılı kalma, üzüntü, sinirlilik ve benzeri olumsuz haller bizi bizden alıyor. O anlarda yapılabilecek en basit hareket o düşünce dalgasını fark edip çok da yüz vermeden güvenli bir şekilde geçip gitmesine izin vermek. Bunu yapabilmek için bizi bu ‘yüksek temas gerilimine’ karşı koruyacak bir sistem kurmamız gerekiyor, ben buna mecazi anlamda da ‘topraklama’&nbsp;diyorum. Nasıl ki bir cihazda bir elektrik kaçağı olursa dokunduğumuzda bedenimizden değil <a fr-original-style="" href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Topraklama" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">topraklama hattından</a> geçsin diye kurulmuş olan bir sistem vardır, zihnimizin ürettiği yüksek gerilimden korunmak için de bir içsel güvenlik mekanizması geliştirmemiz gerekiyor. Elbette ki bu anlamda hayatımız ve düşünce yapımıza ekleyeceğimiz bir çok uygulama olabilir ama fırsat bulduğumda ben bu topraklamayı gerçekten toprakla uğraşarak yapmaya çalışıyorum.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2022/9/5/1665131817969.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.26" width="550" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Toprakla uğraşmanın, modern yaşamın dayattığı tüm sorumluluklar ve o sırada zihnimin benim için kurgulayıp çekmekte olduğu tüm gerilim ve korku filmleri arasında bir terapi görevi gördüğünü ancak birkaç yıl önce fark ettim. Terasımda kurduğum küçük bahçe, düşünce akışımı değiştirerek beni ‘gerçeğime’ geri getirecek topraklama deneyimi için harika bir imkan sunuyor. Toprağın, çiçeklerin, aromatik bitkilerin mis gibi kokusu beni nefesime ve o ana kilitliyor. Kuşların cıvıltıları, arıların vızıltıları sürekli olarak bir derin dinleme meditasyonu gibi o seslere odaklanmamı sağlıyor. Karşımdaki renk paleti zaten görsel bir şölen, renkleri, desenleri, dokuyu daha da net görebilmek için gözlerimi bitkilere, böceklere, topraktaki mikrokozmosa odaklamaya çalışıyorum. Toprağın o nemli ve yumuşak yapısının elimi serinletmesi, bir yaprağın gözle görülmeyen tüylerinin parmaklarımı gıdıklaması, bir çiçeğin kadifemsi dokunması içime işliyor. Üstüne bir de yetiştirdiğim rokadan, naneden, domatesten, frambuazdan oracıkta yaptığım hasatın tadı damağımda patlayınca alın size mükemmel bir beş duyu deneyimi. Yaşamın içinde toprak sayesinde aslında ‘bilinçsizce’ yaptığımız bir ‘bilinçli farkındalık’ çalışması. Geçmişte kaybolmadan, geleceği kurgulamadan sadece o anda toprak ana ve onun bize bahşettiklerine odaklanarak yaşanan bir gerçek deneyim.&nbsp;Etrafımdaki bir çok insanın düşlediği hikayelerde deniz, ağaç, ırmak, minik bir köy evi, kendi gıdasını yetiştirmek var ya da dünyayı görmek, yeni bir hobi edinmek, insanlara rehberlik etmek. Ama kimsenin düşünde egzos dumanı içinde, korna sesleri arasında işe gitmek, günışıksız ofislerde saatlerce oturmak, her gün bir önceki günden daha azı için bir sonraki gün daha fazla gayret göstermek ve bir modern kölelik düzeni içinde tükenmek yok. Bizi ve dünyamızı yiyip bitiren bu düzeni belki hemen şu anda değiştiremeyiz, ama bu düzenin dışında bir başka düzenin mümkün olabileceğini bizi hayata bağlayan her derin nefeste hissedebiliriz. Doğanın düzenini örnek alabiliriz ve her daim, aynı bir anne gibi, sevgiyle ve karşılıksız olarak bize çeşit çeşit besin, iyilik ve var oluş halleri sunan toprağı kendimize rehber edinebiliriz.

Mine Duru ile ilgili hikayeler